Thu phí tác quyền quốc ca, bình thường hay bất thường?

Thu phí tác quyền đối với một bài hát, chuyện bình thường này đã trở thành chủ đề tranh cãi, bởi bài hát đó là quốc ca.

Thu phí tác quyền quốc ca, bình thường hay bất thường?

Đề nghị thu tiền tác quyền Tiến quân ca của Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam đã cho thấy nhiều bất cập lâu nay về quản lý – Ảnh (hát quốc ca trong Ngày hội Thanh niên Bình Định): Thanh Tuyền

Nhạc sĩ Phó Đức Phương, Giám đốc Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam, vừa có văn bản đề nghị thu tiền tác quyền bài Tiến quân ca. Lập tức dư luận phản ứng bởi việc bình thường trở nên bất thường. Bình thường với bất cứ tác phẩm nào trong điều kiện được ủy quyền. Bất bình thường vì đó là bài quốc ca. Theo hiểu biết của tôi, chẳng nước nào thu phí tác quyền quốc ca nước mình cả.

Nhạc sĩ cho biết chào cờ thì không thu nhưng nếu diễn trên sân khấu thì sẽ thu. Ông cũng khẳng định, rất ít chương trình biểu diễn có bài quốc ca nên số tiền thu sẽ không đáng kể. Tôi cũng chưa thấy ca sĩ nào hát Tiến quân ca như những bài hát bình thường trên sân khấu. Cũng không thấy Tiến quân ca trong danh mục karaoke. Chẳng lẽ trong một phân cảnh kịch, phim, hoạt cảnh… có tiết mục chào cờ nên sẽ thu tiền. Dư luận phản ứng là vì lẽ đó. Tuy nhiên nói đi thì phải nói lại. Ngọn nguồn vấn đề nằm ở chỗ khác. Nhiều người chưa nắm rõ nên kịch liệt lên án.

Cách đây vài năm, bà Nghiêm Thúy Băng, vợ của nhạc sĩ Văn Cao, đã có văn bản hiến tặng tác phẩm này cho Quốc hội (vì quốc hội đã quyết định chọn Tiến quân ca làm quốc ca) chứ không phải cho Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch. Đề nghị chưa được phản hồi chính thức từ phía nhà nước mặc dù Tiến quân ca đã mặc nhiên trở thành tài sản quốc gia khi được chọn làm quốc ca Việt Nam từ 1946. Tuy nhiên, theo pháp luật, Tiến quân ca – tác phẩm của Văn Cao, là một trong những tài sản gia đình sau khi ông mất, có người thừa kế cụ thể. Ngoài bà Thúy Băng còn có các con của tác giả. Lâu nay, gia đình nhạc sĩ Văn Cao đã ủy quyền và Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam luôn thực hiện nghiêm túc việc thu hộ bản quyền các tác phẩm của nhạc sĩ. Việc bình thường là ở chỗ đó.

Bình thường bởi dù là quốc ca, được ghi rành rành trong hiến pháp, nhưng chưa được chính thức công nhận sự hiến tặng của gia đình tác giả. Trước đây do điều kiện chiến tranh, phải trưng dụng tất cả cho cuộc chiến. Bây giờ đất nước thống nhất, phải làm đúng qui trình và luật bản quyền, cả trong nước lẫn quốc tế. Không chỉ Văn Cao mà bất cứ tác giả và gia đình nhạc sĩ nào cũng rất tự hào nếu có tác phẩm được chọn làm quốc ca. Theo nhạc sĩ Văn Thao, con trai trưởng của tác giả Tiến quân ca, cái gia đình cần là sự công nhận chính thức của Quốc hội, bởi giá trị Tiến quân ca không thể qui thành tiền. Vài lần, nhà nước định thay thế, tổ chức cuộc thi rầm rộ nhưng Tiến quân ca vẫn không có đối thủ xứng tầm. Đó là sự lựa chọn của lịch sử, là vũ khí tinh thần góp phần vào thắng lợi của 2 cuộc chiến tranh giành độc lập, thống nhất đất nước.

Bằng cả trái tim nồng nàn yêu nước và khát vọng độc lập, nhạc sĩ đã rút hết tâm can, dâng tặng cho đời bài ca bất hủ, cổ vũ toàn dân dốc lòng kháng chiến. Bản thân ông không hề đòi hỏi nhuận bút, so đo chế độ đãi ngộ. Tôi đã vinh dự vài lần được gặp ông ở gác 2 nhà 108 Yết Kiêu, Hà Nội khi Hãng phim Trẻ quay các video ca nhạc Văn Cao – giấc mơ đời người, Buổi sáng có trong sự thật… Càng ngưỡng mộ nhân cách và phẩm chất của ông, luôn vằng vặc ngay cả những tháng năm bị oan khuất. Vẫn nhớ bài thơ ngắn, súc tích và tuyệt vời ông tặng. “Lựa chọn. Giữa sự sống và sự chết. Tôi chọn sự sống. Để bảo vệ sự sống. Tôi chọn sự chết”.

Qua sự việc đề nghị thu tiền tác quyền Tiến quân ca của Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam, mới bộc lộ những bất cập lâu nay về quản lý. Có điều gì lấn cấn trong việc Quốc hội chấp nhận sự hiến tặng của gia đình tác giả Tiến quân ca? Chuyện nhỏ và bình thường nhưng có vẻ quá khó. Khi đã tiếp nhận sự hiến tặng, không ai, không tổ chức nào dám đòi bản quyền, dù chỉ là để đánh động dư luận.
Qua sự việc đề nghị thu tiền tác quyền Tiến quân ca của Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam, mới bộc lộ những bất cập lâu nay về quản lý. Có điều gì lấn cấn trong việc Quốc hội chấp nhận sự hiến tặng của gia đình tác giả Tiến quân ca? Chuyện nhỏ và bình thường nhưng có vẻ quá khó. Khi đã tiếp nhận sự hiến tặng, không ai, không tổ chức nào dám đòi bản quyền, dù chỉ là để đánh động dư luận.

Lại sực nhớ, chỉ vài năm gần đây, qua tìm hiểu, tôi mới hay tác giả của quốc kỳ Việt Nam là Nguyễn Hữu Tiến và lá cờ đỏ Sao vàng xuất hiện lần đầu tiên trong cuộc khởi nghĩa Nam kỳ ở Mỹ Tho (Tiền Giang) ngày 23.11.1940. Dù rằng Quốc hội đã chọn lá cờ đỏ Sao vàng là quốc kỳ từ năm 1946, nhưng Quốc hội vẫn chưa chính thức đặt vấn đề với gia đình, tiếp nhận và ghi công của tác giả. Tới giờ tôi vẫn chưa biết ai là tác giả của quốc huy Việt Nam?

Những lỗ hổng bất cập về quản trong chiến tranh cần phải được nhanh chóng dứt điểm. Đất nước đã thống nhất hơn 40, thời gian quá đủ để giải quyết mọi vướng mắc một cách minh bạch và công bằng.

Shares

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.

37 queries in 2.526 seconds.