Lý do Trung Quốc không bao giờ “nể mặt” Mỹ ở Biển Đông

Mỹ là một trong những cường quốc có tiếng nói mạnh mẽ nhất thúc giục Trung Quốc tôn trọng phán quyết của Toà trọng tài, nhưng Bắc Kinh không mấy bận tâm đến đề nghị này.

Lý do Trung Quốc không bao giờ “nể mặt” Mỹ ở Biển Đông

Shares

Chiến hạm Mỹ.

UNCLOS được thông qua vào năm 1982, có 162 quốc gia thành viên tham gia, trong đó cả Trung Quốc và Nga. Nội dung Công ước điều chỉnh các hoạt động tại các đại dương trên thế giới. Tuy nhiên, Mỹ – một cường quốc lớn – lại chưa ký tham gia công ước này, mà chỉ thực hiện các nội dung của Công ước dưới dạng tập quán quốc tế.

UNCLOS quy định quyền và trách nhiệm của các quốc gia trong việc sử dụng biển, thiết lập các hướng dẫn rõ ràng cho các hoạt động kinh doanh, bảo vệ môi trường và cải thiện quản lý các tài nguyên thiên nhiên đại dương.

Trong khi Đại hội đồng Liên Hợp Quốc nhận được các công cụ phê chuẩn, gia nhập và Liên Hợp Quốc quy định ủng hộ các cuộc họp của các quốc gia là thành viên của Công ước, thì Liên Hợp Quốc lại không có vai trò hoạt động trong việc thi hành Công ước này.

Trong vụ Philippines kiện Trung Quốc, Bắc Kinh tuyên bố không tham gia vụ kiện và cũng không chấp nhận phán quyết của Toà trọng tài.

Trở lại với lịch sử. Ngay sau khi UNCLOS được công bố năm 1982, Tổng thống Mỹ Ronald Reagan từ chối ký kết, với lý do Công ước này làm suy yếu chủ quyền của Mỹ. Năm 1994, sau khi UNCLOS được sửa đổi, tính đến những lo ngại của Mỹ về việc mất quyền kiểm soát các mỏ dầu và khí đốt, chính quyền của Tổng thống Bill Clinton ký kết UNCLOS cập nhật, chứ không phải toàn bộ Công ước, và trình Thượng viện phê chuẩn, gây ra sự chia rẽ trong nội bộ nước Mỹ.

Kể từ đó, mặc dù nhiều đời tổng thống, cả của Đảng Dân chủ và Cộng hoà, đều ủng hộ UNCLOS, song các nghị sĩ Đảng Cộng hoà ở Thượng viện Mỹ vẫn bác bỏ nỗ lực phê chuẩn UNCLOS. Trong khi đó, các quốc gia không có biển như Mông Cổ, Burkina Faso và Bolivia đều đã ký tham gia.

Bản thân Trung Quốc cũng ký UNCLOS năm 1996, mặc dù hiện vẫn tuyên bố không tuân thủ phán quyết của Toà trọngt ài. Trong bài phát biểu ở Washington hồi đầu tháng, nguyên Uỷ viên Quốc vụ Trung Quốc Đới Bỉnh Quốc cho rằng phán quyết của Toà trọng tài về vụ kiện “đường lưỡi bò” không hơn một mảnh giấy. Ông này cáo buộc Mỹ “can thiệp thô bạo” vào Biển Đông, và rằng Trung Quốc sẽ không bị hành động của Mỹ “hăm doạ”, kể cả khi Mỹ cử 10 tàu sân bay ra Biển Đông.

Mặc dù không ký UNCLOS, song hải quân Mỹ – lớn nhất thế giới – tuân thủ các nguyên tắc của Công ước. Phát biểu tại Học viện Không quân Mỹ hồi tháng 6, Tổng thống Obama thúc giục Quốc hội nhanh chóng phê chuẩn UNCLOS, “nếu chúng ta thực sự quan ngại về các hành động của Trung Quốc ở Biển Đông”.

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.