Đề phòng Trung quốc: Việt nam hiện đại hoá quân sự

Vào ngày 5 tháng 3, Hàng Không Mẫu hạm (HKMH) USS Carl Vinson đã ghé cảng Đà Nẵng, miền Trung Việt Nam. Đây là lần đầu tiên kể từ Chiến tranh (Chiến tranh Việt Nam đến người Mỹ, và Cuộc Chiến tranh chống Mỹ của người Việt) mà một tàu sân bay Mỹ đang neo đậu trên vùng biển Việt Nam - bằng lời mời để thăm chính thức lần này.

0
987
Cuộc thăm viếng của HKMH Carl Vinson nhắc nhở chúng ta rằng so với những nỗ lực hàng thế kỷ của Việt Nam để cân bằng với quyền lực của Trung Quốc, sự đối kháng của Việt nam với Hoa Kỳ tương đối ngắn ngủi. Và mong muốn của Hà Nội nhằm ngăn chặn sức mạnh để thực thi sự không chắc chắn về chiến lược liên quan đến bạn bè mới và kẻ thù cũ.
Hai thách thức
Việc thiết lập lập trường quân sự của Việt Nam từ lâu đã được tiến hành dưới bóng của các siêu cường. Trong 30 năm qua, Việt nam đã phải đối mặt với hai thách thức lớn: sự sụp đổ của Liên Xô và sức mạnh quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc. Mặc dù hai diễn biến này đã diễn ra dưới các thế hệ lãnh đạo Việt Nam khác nhau, cả hai điều này đều nằm trong kế hoạch quốc phòng của Hà Nội.
Giống như hầu hết các nước cộng sản trong thời Chiến tranh Lạnh, Việt Nam đã nhận được sự chuyển giao lớn từ viện trợ quân sự của Liên Xô. Do môi trường chiến lược của Việt Nam, đặc biệt là Chiến tranh Trung-Việt Nam năm 1979, Moscow đã chọn tập trung vào việc tăng cường lực lượng lục quân của Việt Nam. Mặc dù có yêu cầu của Việt Nam, hải quân đã bị gạt ra ngoài lề – không có tàu ngầm nào được Liên Xô chuyển tới Hà Nội.
Hệ thống tên lửa phòng không tầm trung S125/Pechora. (NATO định danh là SA-3) do Liên Xô thiết kế và đưa vào sử dụng vào đầu những năm 1960.
Sau khi viện trợ Liên Xô chấm dứt vào năm 1992, nền kinh tế Việt Nam đã thực hiện một sự chuyển đổi đau đớn theo chính sách Đổi mới, và việc duy trì các tài sản hiện có đã trở thành gánh nặng. Nhờ cải cách kinh tế, các nguồn lực hiện đại hóa đã có mặt vào giữa những năm 1990. Sự phân bố các nguồn lực khác được xác định bởi một yếu tố bên ngoài khác – Trung Quốc.
Trong những năm 1990, mối quan hệ song phương thù địch trước đây giữa Hà Nội và Bắc Kinh đã được cải thiện sau khi giải quyết biên giới trên bộ và biên giới biển ở Vịnh Bắc Bộ. Nhưng trong khi mối quan hệ chính trị ấm lên, Quân đội Giải phóng nhân dân Trung Quốc đang nhanh chóng hiện đại hóa, khiến người đồng nhiệm Việt Nam trở nên kém cỏi và lạc hậu.
Các khiếu nại tranh chấp lãnh hải là nguyên nhân nhiều nhất tạo ra xung đột Trung-Việt. Hà Nội hiện đang tập trung nguồn lực vào việc hiện đại hoá năng lực hải quân và không quân. Trường hợp đã diễn ra một thập kỷ nay. Từ năm 2008 đến năm 2012, Việt Nam đã ký kết các hợp đồng vũ khí lớn mua tàu ngầm, tàu khu trục nhỏ và máy bay chiến đấu, trong số các nguồn lực khác, từ Nga, Canada, Hà Lan, Hoa Kỳ và Nhật Bản. Nhưng chủ nghĩa phiêu lưu của Bắc Kinh ở Biển Đông từ cuối những năm 2000 rõ ràng là một yếu tố trong việc Hà nội đổi mới tập trung vào chiến lược hàng hải và tăng cường đầu tư vào hải quân và không quân.
Một tiến thoái lưỡng nan
Sau khi mua lại những tài sản hàng hải và hàng không tinh vi này, vị thế của Việt Nam ở Biển Đông so với Trung Quốc ít bị tổn thương hơn trước đây. Tuy nhiên, cách tiếp cận hiện đại hóa không đồng đều có thể tạo ra một tình trạng tiến thoái lưỡng nan cho Hà Nội: Việt Nam cần tiếp tục tập trung đầu tư vào hải quân và không quân, hoặc cần đầu tư vào quân đội?
Khí tài của Quân đội Việt Nam là đã có từ thời Chiến tranh Lạnh, bị lãng quên do khả năng chiến tranh trên đất thấp. Một cuộc xâm lược trên bộ của Trung Quốc không thể bị loại trừ hoàn toàn, nhưng thật khó tưởng tượng Trung Quốc phá vỡ các hiệp ước biên giới đã ký kết và đối mặt với phản ứng từ các cường quốc khác ở châu Á.
Hà Nội vẫn giữ được một hệ thống bảo vệ lãnh thổ bao gồm các đội quân, biên phòng và dân quân. Tuy nhiên, nếu không có sự đổi mới đáng kể, quân đội Việt Nam ngày càng kém cỏi so với đối tác Trung Quốc sẽ là một nguy cơ chiến lược lớn đối với Việt Nam. Bắc Kinh có thể phơi bày những điểm yếu và sự chuẩn bị chưa sẵn sàng của Việt Nam thông qua các cuộc triển khai và tập trận gần biên giới mà không gây ra xung đột. Việc hiện đại hoá Quân đội Nhân dân Việt Nam sẽ mang lại hiệu quả ngăn chặn.
Khả năng hải quân và không quân Việt Nam có thể không đủ cho các sự kiện khẩn cấp ở Biển Đông . Hà Nội thiếu nguồn lực để cạnh tranh trực tiếp với Bộ Tư lệnh Miền Nam Trung Quốc. Và các triển khai quân sự của Bắc Kinh trên các hòn đảo nhân tạo mới đã làm tăng áp lực lên vị trí chiến lược của Hà Nội.
Tàu ngầm lớp Kilo là một trong những loại tàu ngầm được xuất khẩu nhiều nhất thế giới. Tại Việt Nam, Hà Nội là tàu ngầm Kilo đầu tiên trong hợp đồng mua 6 tàu ngầm của Nga.
Tuy nhiên, tham vọng chiến lược của Bắc Kinh không cho phép tập trung nhiều lực lượng, vì vậy Hà Nội tăng cường quan hệ với New Delhi, Tokyo và Washington. Ví dụ được công bố rộng rãi nhất là Tổng thống Barack Obama đã dỡ bỏ lệnh cấm vận của Hoa Kỳ đối với việc buôn bán vũ khí sát thương cho Việt Nam vào năm 2016. Và vào tháng 11 năm 2017, Việt Nam đã ký kết Quan hệ Đối tác chiến lược với Australia. Cho dù mối quan hệ phi liên minh này sẽ có tác động ngăn chặn mong muốn hay không vẫn không chắc chắn, và lợi ích của Việt Nam ở Biển Đông là phức tạp bởi Chủ tịch Philipin Rodrigo Duterte không muốn đối đầu với sự mạo hiểm của Trung Quốc.
Mặc dù có sự tăng trưởng kinh tế ấn tượng trong ba thập niên qua, nhưng các nhà hoạch định chính sách Việt Nam thiếu nguồn lực để đáp ứng được sự hiện đại hóa lục quân và hải quân, và rất cần các dự án cơ sở hạ tầng trong nước cũng đang cạnh tranh để có được kinh phí.
Việc Cải thiện quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ sẽ đưa ra nhiều lựa chọn thay thế cho di sản của Liên Xô cũ trong quân đội Việt Nam, đặc biệt là giám sát hàng hải, nhưng sẽ không giúp giảm gánh nặng tài chính của Việt Nam.
Quan điểm phòng thủ của Việt Nam đang đối mặt với một tương lai đầy khó khăn, với việc cân nhắc lịch sử quan trọng đối với các nhà hoạch định chính sách. Với những bằng chứng ngày càng tăng về sự cạnh tranh giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, chính sách quốc phòng của Việt Nam sẽ được thực hiện dưới sự giám sát của các siêu cường quyền.
Theo Việt Nam Thời Báo
SHARE