Quốc hội Anh chất vấn cựu thủ tướng Tony Blair

0
17

Ông Blair với Đại tá Gaddafi

Việc Quốc hội Anh chất vấn cựu Thủ tướng Tony Blair diễn ra vào lúc quân khủng bố Nhà nước Hồi giáo IS tranh thủ tình hình hỗn loạn, chia rẽ và bạo lực ở Libya để lập hậu cứ khắp Địa Trung Hải, nhằm đưa cuộc thánh chiến của chúng đến gần châu Âu hơn.

Thành phố Sirte hiện ở trong tay IS. Khoảng 1.000 người Libya đã sang Syria và Iraq để đánh cho IS rồi trở về nước, gia nhập một lực lượng nổi dậy khoảng 2.500 quân.

Số tay súng nước ngoài đến Libya ngày càng tăng. Khủng bố được huấn luyện ở Libya đã tổ chức các cuộc tấn công ở các nước láng giềng gồm Tunisia, nơi đã có 38 du khách nghỉ hè bị giết ở vùng biển nghỉ dưỡng Sousse (trong đó có 30 người Anh).

Libya cũng là nguồn cung cấp vũ khí cho các nhóm nổi dậy ở Mali và các nước châu Phi khác.

Các vấn đề chất vấn là gì?

Ông Blair có thể giải trình, rằng sau khi đạt được một thỏa thuận với ông Gaddafi, chế độ Libya đã từ bỏ kho vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD).

Libya cũng tiết lộ các hoạt động của nhà khoa học hạt nhân AQ Khan người Pakistan – đã bán bí mật hạt nhân (trộm được) cho Libya, CHDCND Triều Tiên và Iran.

Ông Crispin Blunt – Chủ tịch Ủy ban đặc biệt Các vấn đề đối ngoại của quốc hội Anh, thuộc bộ phận sẽ chất vấn ông Blair, nói: “Ông Blair là người tái lập Libya, một thành tựu đáng kể như ông ấy đã nhận, là tước vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD) của Đại tá Gaddafi”.

Thực chất là lãnh đạo Libya đã có thể “thoát khỏi sự trừng phạt”, dù “chắc chắn Gaddafi là người ủng hộ khủng bố”, ông Blunt nói thêm.

Cũng theo Independent, ông Blair có thể bị chất vấn về sự cấu kết với chế độ Gaddafi và các vấn đề an ninh. Sự cấu kết này gồm việc giao các nhân vật đối lập cho mật vụ Libya nổi tiếng bạo lực.

Còn có những cáo buộc rằng trong cuộc nội chiến Libya, ông Blair đã can thiệp với Phủ Thủ tướng Anh, nhân danh Đại tá Gaddafi.

Lần nọ, ông Blair liên lạc với đương kim Thủ tướng David Cameron, đề nghị xem xét một thỏa thuận hòa bình mà Đại tá Gaddafi đề nghị với Anh.

Nhưng ông Cameron không chấp nhận, cùng Tổng thống Pháp lúc đó là ông Nicolas Sarkozy, tổ chức cho máy bay NATO ném bom quân Gaddafi để yểm trợ quân nổi dậy Libya.

Quan điểm của ông Cameron lúc đó là “Gaddafi phải ra đi”. Các cuộc không kích tiếp tục diễn ra, chế độ Gaddafi sụp đổ và Libya bắt đầu tan rã.

Chiến dịch quân sự ở Libya của ông Cameron từng bị ông Blair chỉ trích là không đưa quân bộ binh đến, sau khi chế độ Gaddafi bị lật đổ.

Ông Blair cũng có thể bị chất vấn về những hợp đồng làm ăn liên quan Libya mà ông có thể đã tham gia.

Tony Blair thôi làm Thủ tướng Anh năm 2007, tiếp tục giữ quan hệ với Libya. Có tin ông đến Tripoli (thủ đô của Libya) nhiều lần, ít nhất có 2 lần đi bằng máy bay riêng do chế độ Gaddafi trả tiền thuê.

Một trong các chuyến đi này diễn ra hồi tháng 1.2009, do ngân hàng JP Morgan thuê ông làm cố vấn với mức lương 2 triệu bảng Anh/năm. JP ráng đàm phán cho một thỏa thuận với Cục Đầu tư Libya (LIA) và tập đoàn nhôm Rusal của tỉ phú Nga Oleg Deripaska. Sau này JP Morgan rút, nhưng LIA mua lại cổ phần của Rusal với giá 300 triệu USD.

Ông Blair và JP Morgan đều từng nhấn mạnh: Họ không biết gì về vụ đàm phán của JP với LIA.

Ông Blair đã ráng cứu Đại tá Gaddafi

Tháng 3.2004, ông Blair công khai kết thân với chế độ Gaddafi, khi đang giữ vai trò nhà trung gian hòa giải tầm quốc tế.

Cuộc gặp giữa ông Blair với Đại tá Gaddafi diễn ra dưới một mái lều lớn trong sa mạc, gần nhà ông Gaddafi ở thành phố Sirte.

Sau đó, Phủ Thủ tướng Anh nhấn mạnh: cuộc nói chuyện dẫn đến việc Libya từ bỏ WMD. Cuộc nói chuyện cũng giúp Anh hưởng lợi lớn, gồm việc tập đoàn dầu khí Shell đạt được một thỏa thuận khai thác khí đốt trị giá 550 triệu bảng Anh.

Mái lều nổi tiếng được lập để chào mừng nguồn gốc dân Bedouin của Đại tá Gaddafi. Như nhóm cận vệ nữ do chính ông chọn, mái lều trở thành biểu tượng quyền lực của ông, thường được đem theo khi ông đi công cán.

Nhân một chuyến đến Liên Hiệp Quốc ở New York (Mỹ), mái lều này đã được dựng trong vườn biệt thự của tỉ phú Donald Trump.

7 năm 14 tháng sau cuộc gặp của hai ông Blair – Gaddafi, chế độ Gaddafi bị lật đổ, quân nổi dậy hôi của trong lều. Hai tháng sau, xác Đại tá Gaddafi nằm chết gần một kho chứa thịt ở Misrata (nằm ở miền tây Libya, cách thủ đô Tripoli 210 km về phía đông).

Trước đó, ông bị bắt khi đang ráng thoát khỏi Sirte. Rồi ông bị quân nổi dậy bắn, lôi xác đi giễu khắp đường phố.

Theo Independent, sau này có tin ông Blair đã ráng cứu Đại tá Gaddafi, yêu cầu ông rời Libya khi cuộc nổi dậy lên tới đỉnh điểm.

(theo Independent)

comments