Mía đường “núp” bảo hộ hay tăng tính cạnh tranh?

Đó là câu hỏi được Bộ trưởng Bộ NNPTNT Cao Đức Phát đưa ra tại hội nghị “Nâng cao khả năng cạnh tranh ngành mía đường” ngày 18.5. Nhiều chuyên gia, đại diện Bộ Công Thương, Hiệp hội Mía đường VN… đều cho rằng, còn nhiều vấn đề phải bàn để giải bài toán về sản lượng, năng suất, chất lượng mía, đường và giảm chi phí sản xuất đường hiện nay.

Mía đường “núp” bảo hộ hay tăng tính cạnh tranh?

Shares

Thu hoạch mía chủ yếu bằng thủ công nên năng suất, chất lượng kém. Ảnh: T.L

Thiếu tính cạnh tranh

Các chuyên gia đều cho rằng, ngành mía đường VN có sản lượng mía thấp, năng suất, chất lượng đường ép chưa cao, vì vậy sức cạnh tranh yếu. Nguyên nhân quan trọng nhất là do giá mía nguyên liệu cao (chiếm từ 70-80% giá thành sản xuất đường). Chỉ riêng chi phí cho mía nguyên liệu, VN đã cao hơn Thái Lan khoảng 2.000-3.000đ/kg đường.

Theo Phó Cục trưởng phụ trách Cục Trồng trọt Phạm Đồng Quảng: “Công tác giống mía chưa được quan tâm đúng mức, thâm canh chưa hợp lý. Đặc biệt là khâu thu hoạch, tổn thất sau thu hoạch còn lớn (giảm 10%/ngày sau khi thu hoạch chưa đưa vào chế biến). Công tác nghiên cứu khoa học, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật còn hạn chế, quy hoạch và triển khai chưa phù hợp với vùng sản xuất nguyên liệu… là những nguyên nhân làm kém tính cạnh tranh”. Tổng thư ký Hiệp hội Mía đường VN Nguyễn Hải khẳng định: “Chúng ta chưa tận dụng hết các phụ phẩm từ bã mía, mật rỉ để sản xuất cồn, điện… Đây chính là một trong những yếu tố khiến cho sản xuất mía đường hiệu quả thấp, chất lượng kém”.

1

Thu hoạch mía chủ yếu bằng thủ công nên nắng suất chất lượng kém. Ảnh: T.L

Trước thực trạng này, Bộ trưởng Bộ NNPTNT Cao Đức Phát lo ngại hiện nay, sản xuất mía đường cung đang vượt cầu. “Chúng ta có nên giảm hàng rào bảo hộ vì khi cung bằng hoặc nhỏ hơn cầu thì hàng rào bảo hộ không còn giá trị?. Thời gian tới, đường Thái Lan vào thị trường VN cạnh tranh, trong khi đường sản xuất trong nước 1,5 triệu tấn nhưng chỉ tiêu dùng khoảng 1,2 triệu tấn. Mỗi năm 300.000 tấn xuất khẩu tiểu ngạch không ổn định. Vì vậy, chúng ta gấp rút nâng cao khả năng cạnh tranh hay chỉ “núp” dưới hàng rào bảo hộ 5%?. Muốn cạnh tranh với Thái Lan, chất lượng đường VN phải bằng và tốt hơn, giá cũng phải bằng hoặc thấp hơn thì mới chiếm ưu thế” – Bộ trưởng nói.

Sợ khốn đốn vì… chính sách

Có lẽ ý kiến của nông dân Đặng Phong (TPHCM), khiến cho các doanh nghiệp (DN) cần phải cân nhắc. Ông Phong chia sẻ: “Chúng tôi hi vọng vấn đề giống, công nghệ sẽ được đầu tư. Thực tế diện tích trồng mía đang giảm, nông dân bắt đầu quay lưng lại với cây mía. Tuy nhiên, các chính sách hiện áp dụng đang bảo hộ cho DN, mà chưa tính tới người trồng mía. Nếu các nhà máy đường không chia sẻ lợi nhuận với người trồng mía thì đến lượt nông dân sẽ quay lưng với cây mía”.

Đại diện Cty CP đường Biên Hòa khẳng định: “Chúng ta đang áp dụng chính sách bảo hộ nhưng không thực hiện. Cửa trước chúng ta mở hé, nhưng cửa sau mở rộng cho đường lậu bóp chết DN đường trong nước, với mỗi năm đường lậu tràn vào tới 500.000 tấn. Các nhà máy đường đang khốn đốn vì chính sách chứ không phải sống vì bảo hộ. Nếu có cơ chế tốt, thông thoáng, uyển chuyển, ngành mía đường VN sẽ bật lên” – đó cũng là nhận định của đại diện Cty cổ phần đường Biên Hòa. Phó Trưởng ban Chỉ đạo Đổi mới và Phát triển DN T.Ư Phạm Quốc Doanh cho rằng: “Nâng cao khả năng cạnh tranh của ngành mía đường trong thời gian tới không còn con đường nào khác là theo thị trường. Việc cạnh tranh hay bảo hộ phải phù hợp với cam kết quốc tế của các hiệp định FTA mà VN tham gia”.

Trước những vấn đề tồn tại của ngành mía đường, Bộ trưởng Bộ NNPTNT Cao Đức Phát giao cho Viện nghiên cứu Mía đường nghiên cứu, chọn lọc, lai tạo giống tốt cho nông dân, cần phối hợp với DN để thực hiện khảo nghiệm chọn lọc giống tốt, tạo giống mới. Cục Trồng trọt phối hợp với Tổng cục Thủy lợi rà soát và báo cáo hướng dẫn cho nông dân quy trình tưới cho cây mía đạt hiệu quả. Cục Chế biến Nông – lâm – thủy sản và Nghề muối đưa ra hướng dẫn quy trình cơ giới hóa đồng bộ. Chậm nhất trước ngày 30.6 tổ chức đánh giá và giải quyết vướng mắc để tiếp tục tháo gỡ.

Theo báo cáo của Cục Trồng trọt, hiện có 42 nhà máy đường đang hoạt động. Niên vụ 2014-2015, tổng diện tích mía nguyên liệu cả nước đạt khoảng 305.000ha (giảm 4.000ha) so với niên vụ trước. Năng suất mía bình quân cả nước là 65,3 tấn/ha. Tổng sản lượng mía ước đạt 20 triệu tấn, tương đương niên vụ trước. Sản lượng mía được ép để chế biến đường khoảng 16 triệu tấn mía, sản xuất được 1.590.470 tấn đường, trong đó đường luyện là 530.000 tấn.

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.