Giữa nguy ngập, Trung Quốc có thể bơm tiền được đến bao giờ?

0
13

Những ngày này, thị trường tài chính toàn cầu đang rơi vào tình trạng chao đảo khi các thị trường chứng khoán (TTCK) và các đồng tiền chủ chốt của thế giới hầu hết đều rơi vào tình trạng sụt giá nghiêm trọng. Nguy cơ về một cuộc khủng hoảng tài chính giống như thời điểm 2007 lại đang rình rập trở lại, khi bóng đen đang bao trùm lên nền kinh tế và thị trường tài chính của hầu khắp các nền kinh tế lớn nhất thế giới, từ Mỹ đến Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU).

Tuy nhiên, nếu có một nền kinh tế và hệ thống tài chính nào đang rơi vào tình trạng yếu ớt nhất ở thời điểm hiện tại, thì đó phải là Trung Quốc. Chỉ trong vòng chưa đầy hai tháng đầu năm 2016, Trung Quốc đã có tới gần 5 lần phải bơm tiền ra thị trường để ổn định tỷ giá theo nhiều kênh khác nhau, với tổng giá trị lên tới hơn 200 tỉ USD. Câu hỏi liệu bao giờ kinh tế Trung Quốc rơi vào nguy ngập vì thế cũng đồng nghĩa với câu hỏi: Trung Quốc có thể bơm tiền được đến bao giờ?

Cụ thể, theo Tân Hoa Xã, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) trong ngày 19.2 đã bơm tổng cộng 163 tỉ nhân dân tệ (tương đương 25 tỉ USD) vào hệ thống tài chính. Tính từ đầu năm 2016 đến nay, đây đã là lần thứ năm nước này bơm tiền vào nền kinh tế và hệ thống tài chính, một tần suất cao đến bất thường, với tổng giá trị lên tới khoảng 1.500 tỉ nhân dân tệ, tương đương hơn 200 tỉ USD. Sự kiện này lại một lần nữa đặt ra câu hỏi về tình trạng sức khỏe thực của nền kinh tế, hệ thống tài chính của Trung Quốc và nhất là tỷ giá của đồng nhân dân tệ, trong bối cảnh các dự đoán bi quan về tương lai của kinh tế nước này đang ngày càng xuất hiện nhiều hơn.

Điều đáng chú ý là lần bơm tiền này của PBOC diễn ra ngay sau khi nhân dân tệ vừa có phiên tăng giá mạnh nhất trong vòng một thập kỷ, cụ thể là vào phiên giao dịch ngày 15.2, nhân dân tệ đã có mức tăng giá lên tới 0,89%, là mức cao nhất kể từ tháng 7.2005. Dù chính phủ Trung Quốc vẫn luôn tuyên bố rằng bốn lần bơm tiền ra thị trường trước đó từ đầu năm là để giải quyết nhu cầu về tiền mặt trong dịp lễ Tết âm lịch, nhưng trên thực tế ai cũng hiểu đó là để giải quyết những vấn đề về tỷ giá khi đồng nhân dân tệ bắt đầu có dấu hiệu sụt giá trầm trọng.

Vì thế, khi mà đồng nội tệ của nước này đã có phiên tăng giá mạnh nhất trong vòng một thập kỷ cách đây vài ngày, và hầu như tất cả đều nghĩ mọi chuyện đã tạm ổn, thì việc PBOC tiếp tục tung ra một đợt bơm tiền mới đã khiến tất cả bất ngờ. Dường như, mọi chuyện đang có vẻ như sẽ còn trầm trọng hơn thế.

Trên thực tế, điều đó cũng không có gì bất ngờ, khi mà trong số các nền kinh tế lớn nhất thế giới hiện nay thì Trung Quốc đang là nền kinh tế dễ bị tổn thương nhất ở thời điểm hiện tại. Nguy cơ đang đe dọa nền kinh tế, hệ thống tài chính và đồng nội tệ của Trung Quốc hiện đang lớn hơn tất cả các nền kinh tế lớn khác.

Nếu như vấn đề chủ yếu của Nhật Bản, EU hay thậm chí là Mỹ hiện nay chỉ là nguy cơ giảm phát và tăng trưởng trì trệ, buộc các nhà lãnh đạo các nền kinh tế này đang phải hạ lãi suất xuống mức âm để thúc đẩy tăng trưởng; thì vấn đề của Trung Quốc đang lớn hơn thế. Tình trạng của Trung Quốc hiện nay là sự hỗn loạn ở mọi cấp độ trong hệ thống tài chính của nước này và đe dọa khiến hệ thống được xem là mạch máu của nền kinh tế này sụp đổ.

Ở thời điểm hiện tại, vấn đề lớn nhất của Trung Quốc là sự tháo chạy của đồng USD ra khỏi thị trường nước này và hầu như chẳng có ai muốn giữ đồng nhân dân tệ, trừ chính phủ Trung Quốc. Hiện có tới 4 luồng tháo chạy chủ đạo của đồng USD tại thị trường Trung Quốc. Đầu tiên là các khoản đầu tư nước ngoài.

Theo thống kê thì trong cả năm 2015 đã có khoảng 1.000 tỉ USD đầu tư nước ngoài bị rút khỏi thị trường Trung Quốc, theo Goldman Sachs thì số vốn đầu tư bị rút trong 6 tháng cuối năm 2015 là 550 tỉ USD. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này là vì những lợi thế đầu tư ở Trung Quốc như nhân công giá rẻ đã không còn như trước, và các nhà đầu tư chuyển hướng sang các thị trường mới nổi khác thuận lợi hơn.

Luồng tháo chạy chủ đạo thứ hai của đồng USD là từ các khoản nợ của các doanh nghiệp Trung Quốc. Các khoản nợ nước ngoài của các công ty Trung Quốc đều được thanh toán bằng đồng USD, và khi thời điểm thanh toán đến gần thì các công ty này sẽ cần mua vào USD để trả nợ.

Đây sẽ là một sức ép cực lớn đối với tỷ giá đồng nhân dân tệ, khi mà tổng số nợ nước ngoài của các doanh nghiệp Trung Quốc theo ước tính lên tới khoảng 1.800 tỉ USD. Trong 6 tháng đầu năm 2015, tổng số nợ này đã giảm khoảng 140 tỉ USD và chỉ còn khoảng 1.690 tỉ USD, nhưng vẫn là một con số rất lớn, và về lâu dài vẫn là một sức ép cực lớn với đồng nhân dân tệ mỗi khi kỳ hạn trả nợ đến gần.

Luồng tháo chạy thứ ba là từ phía người dân Trung Quốc. Khi mà đồng nội tệ liên tục mất giá, thì điều tự nhiên là người dân nước này sẽ chuyển sang tích trữ các tài sản được cho là an toàn hơn, như vàng hay USD. Theo thống kê, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2015, người dân Trung Quốc đã mua vào tổng cộng 370 tỉ USD như một biện pháp đối phó với sự mất giá và tương lai không ổn định của đồng nhân dân tệ. Áp lực bán ra đối với đồng nội tệ của Trung Quốc vì thế lại càng lớn.

Và luồng tháo chạy cuối cùng, đến từ chính sự sụt tỷ giá của đồng nhân dân tệ do ba yếu tố trên tổng hợp lại. Xu hướng của các nhà đầu tư là luôn hướng đến các đồng tiền có lợi suất cao bằng cách vay đồng tiền có lợi suất thấp để ăn chênh lệch. Khi mà đồng nhân dân tệ tăng giá mạnh trong giai đoạn 2009 – 2013, các nhà đầu tư đã tăng cường vay USD nhằm hưởng lợi từ mức lãi suất cao.

Và giờ đây, khi mà đồng nhân dân tệ đang rơi vào tình trạng sụt giá không thể ngăn chặn, còn đồng USD thì lại đang tăng giá mạnh, thì các nhà đầu tư đang bắt đầu bán tháo đồng nhân dân tệ để đầu tư vào các đồng tiền được cho là ổn định hơn, như yen Nhật. Theo tính toán, nhân dân tệ cứ giảm giá khoảng 1% thì sẽ dẫn đến khoảng 100 tỉ USD tháo chạy khỏi Trung Quốc.

Cả bốn luồng tháo chạy trên của đồng USD đang tạo ra một áp lực tổng hợp rất lớn đối với đồng nhân dân tệ, và dòng chảy ngoại tệ ra khỏi thị trường Trung Quốc sẽ không dừng lại ở đây. Theo tính toán, sẽ có khoảng 400 – 600 tỉ USD rút khỏi thị trường Trung Quốc trong năm 2016. Áp lực tổng hợp sẽ khiến đồng nhân dân tệ có thể sẽ có mức sụt giá lên tới 7% trong năm nay, và chắc chắn một điều là chính phủ Trung Quốc sẽ không thể tiếp tục bơm tiền để hỗ trợ tỷ giá như vừa qua nếu như đồng nội tệ nước này tiếp tục sụt giá mạnh như vậy.

Một khi không thể tiếp tục bơm tiền để hỗ trợ tỷ giá, thì chính phủ Trung Quốc sẽ chỉ còn hai lựa chọn: phá giá thật mạnh, hoặc siết chặt lãi suất để kiểm soát. Và bất cứ một lựa chọn nào trong số hai lựa chọn trên đều có thể khiến kinh tế Trung Quốc rơi vào khủng hoảng hoặc ít nhất là trì trệ.

(theo Bloomberg/CafeF)

comments