Tổng thống Mỹ thời chiến Obama sẽ là “anh hùng hành động”?

Bước vào năm cuối nhiệm kỳ, Tổng thống Mỹ thời chiến Obama có được người Mỹ nhớ đến là một "anh hùng hành động" hay không ?

Tổng thống Mỹ thời chiến Obama sẽ là “anh hùng hành động”?

Trên trang National Interest ngày 4.1, nhà nghiên cứu cấp cao Andrew Bowen đặt câu hỏi Tổng thống Mỹ thời chiến Obama có phải là “anh hùng hành động” hay không, trong năm cuối nhiệm kỳ, giữa nhiều cuộc xung đột trên thế giới và an ninh nội địa bất ổn.

Sự tín nhiệm của dân Mỹ dành cho ông Barack Obama không cao, rơi xuống mức thấp, trong lúc nỗi lo bị khủng bố lên cao nhất kể từ năm 2001.

Thái độ của dân Mỹ ngược hẳn thời ông Obama trở thành tổng thống Mỹ da màu đầu tiên. Nắm quyền lực từ năm 2009, ông tranh thủ sự mong muốn chấm dứt cuộc chiến tranh tốn kém ở Trung Đông và Afghanistan, để tái tập trung xử lý những thách thức nội địa và “xoay trục về châu Á”, nơi mà Mỹ đối mặt với sự cạnh tranh địa – chính trị và kinh tế của Trung Quốc.

Ông Obama trúng cử tổng thống, vì hiểu rõ lòng dân muốn có một tiến trình khác, sau những hành động phiêu lưu quân sự của vị tiền nhiệm George Bush.

Ông Obama tránh sử dụng sức mạnh quân sự, ưu tiên đường hướng ngoại giao và đối thoại đa phương để giải quyết những thách thức của thế giới.

Ông tập trung đánh Al-Qaeda, chọn các giải pháp quân sự nhẹ là máy bay không người lái (do CIA thực hiện) và quân đặc nhiệm hỗ trợ quân nổi dậy ở Libya, đánh Taliban ở Afghanistan và quân khủng bố Nhà nước Hồi giáo IS.

Ông Obama cũng kết luận tương lai của Mỹ sẽ được phục vụ tốt hơn, bằng cách đầu tư vào châu Á-Thái Bình Dương và Mỹ la tinh, thay vì làm “cảnh sát gìn giữ trị an” ở Trung Đông.

Nhưng khi chọn một quan điểm dài hơi, ông Obama lại không sẵn sàng đối phó các thử thách hiện tại. Các vụ xung đột liên tiếp ở Trung Đông khiến ông bị bất ngờ, hậu quả là ông mất nhiều thời gian để đối phó các khủng hoảng, thay vì tích cực xử lý chúng.

Tổng thống Obama xa rời quần chúng Mỹ

Theo nhà nghiên cứu Bowen, ông Obama xa rời dân Mỹ. Những thăm dò dư luận cho thấy đa số dân Mỹ mất niềm tin vào cách xử lý những thách thức an ninh quốc gia của vị tổng tư lệnh quân đội.

Ông Obama không thuyết phục được người Mỹ, rằng những khoản cược dài hơi của ông -từ thỏa thuận hạt nhân với Iran, cho đến biến đổi thời tiết – là những cú cược tốt hơn là tập trung xử lý những thách thức, như IS chẳng hạn.

Trong khi đó, đa số ứng viên tổng thống Mỹ kế tiếp đều là “diều hâu”, ưng một vị thế cứng rắn hơn để thúc đẩy quyền lợi Mỹ.

Từ bà Hillary Clinton đến Marco Rubio, chính sách đối ngoại của các ứng viên tổng thống này đều tập trung vào cách giải quyết những thách thức toàn cầu như IS và Nga.

Hai đảng Dân chủ và Cộng hòa đều nhất trí, rằng tổng thống Mỹ kế tiếp sẽ cần thay đổi hướng hành động hiện nay của ông Obama.

Trong năm cuối nhiệm kỳ, ông Obama đối mặt với thách thức là không thể để bị xem là “ngồi chơi xơi nước chờ về hưu”, khi dân Mỹ đang chú ý xem ai sẽ là lãnh đạo Mỹ từ năm 2017.

Hiện tại, ông Obama và các cố vấn chưa phát tín hiệu nào, rằng ông sẵn sàng thay đổi chính sách ngoại giao hiện tại.

Nếu ông có thể chịu đựng sự tín nhiệm thấp, ông sẽ không có sự thay đổi lớn nào trong chính sách đối ngoại. Vì thế, Nhà Trắng sẽ chú ý củng cố những thành tích lớn của ông cho đến nay: thỏa thuận hạt nhân với Iran, thỏa thuận Paris về vấn đề thay đổi thời tiết toàn cầu, Hiệp định thương mại đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và lập quan hệ ngoại giao với Cuba.

Các ”chiến thắng” này cần thiết cho di sản tổng thống và là sự phê chuẩn chính sách đối ngoại của ông.

Ông Obama cũng sẽ lo chuyển những xung đột hiện đại cho người kế nhiệm. Ông sẽ tiếp tục theo đuổi chiến lược chống IS ít tốn kém, ngăn cản một cuộc tấn công lớn vào nước Mỹ.

Ông sẽ hy vọng đàm phán Vienna về tương lai Syria sẽ kéo dài đến khi ông mãn nhiệm và người kế nhiệm sẽ có kết luận về đàm phán này. Nếu đạt được một thỏa thuận, nó sẽ là sự phê chuẩn muộn cho quan điểm của ông về Syria.

Nhưng bất chấp những ước vọng này, ông Obama có thể bị buộc trở thành tổng thống thời chiến ở cuối nhiệm kỳ.

“Hoàng hôn nhiệm kỳ” đầy thách thức

Các thách thức từ chính sách ngoại giao có thể buộc ông Obama phải có những hành động trong năm 2016, dù ông chẳng hề muốn:

Afghanistan: đầu năm 2015, ông Obama thừa nhận ông phải lùi thời hạn rút quân, điều cho thấy vị thế yếu của Mỹ ở Afghanistan.

Đầu năm 2016, Taliban đang trỗi dậy, còn Al-Qaeda đang tái lập ở nước này. Nếu lực lượng Mỹ và an ninh Afghanistan không thể ngăn chặn chúng, ông Obama có thể phải đầu tư thêm về quân sự trong cuộc chiến này.

Syria: Cuộc nội chiến tiếp tục xé toang sự ổn định của khu vực. Nếu đàm phán Vienna thất bại, ông Obama phải hành động nhiều hơn để hỗ trợ phe đối lập cả về chính trị lẫn quân sự.

Ông cũng không thể nắm rõ, liệu các đối tác khu vực sẽ làm gì nếu cuộc chiến này kéo dài mãi, chưa nói nguy cơ xung đột với Nga ở Syria.

Sự thách thức dòng người tỵ nạn Syria vào châu Âu tăng cũng thúc đẩy việc cần có một phản ứng mạnh hơn.

Iran: Những cuộc thử phóng tên lửa đạn đạo của Tehran dẫn đến thắc mắc về tính bền vững của thỏa thuận hạt nhân.

Các nghị sĩ Mỹ đã kêu gọi giữ nguyên lệnh cấm vận Iran, vốn có thể được áp dụng một khi Iran bắt đầu thực hiện thỏa thuận.

Nếu đề xuất sự trừng phạt mới vì chương trình tên lửa của Iran, ông Obama có thể đi lạc khỏi thỏa thuận. Nhưng hiện tại, ông không có lựa chọn chính trị nào để ngăn quốc hội Mỹ có thể gây hại cho thỏa thuận này.

Iran sẽ phản ứng thế nào với lệnh trừng phạt mới? Liệu ông Obama sẽ giữ được thỏa thuận trước khi ông mãn nhiệm, nếu Iran tiếp tục thử thách thỏa thuận này?

Nếu thỏa thuận đổ vỡ, liệu ông Obama sẽ tính đến chuyện dùng sức mạnh quân sự để xử lý chương trình hạt nhân của Iran?

Thỏa thuận này chưa được bảo đảm, ông Obama trong những tháng cuối cùng, sẽ phải tập trung để thành tích chủ đạo trong di sản của ông không bị tan vỡ.

Nga: Moscow là một thử thách lớn cho Mỹ và việc Nga can thiệp quân sự vào Syria phần nào là hậu quả của việc Mỹ bị giảm vai trò ở khu vực này.

Năm 2016, liệu ông Obama sẽ bị ép đối đầu với Tổng thống Nga Vladimir Putin, như người tiền nhiệm George Bush đã phải cân nhắc có nên đối đầu với lãnh đạo Nga, trong cuộc chiến tranh Nga – Gruzia hồi năm 2008?

IS: Năm 2011, thành tích tiêu diệt trùm khủng bố Osama Bin Laden, cùng việc máy bay không người lái của CIA diệt nhiều chỉ huy Al-Qaeda cấp cao cùng các nhánh của nó, đã khiến dân Mỹ tin tưởng mối đe dọa từ Hồi giáo cực đoan đã suy tàn.

Nhưng sự nổi lên của IS ở Syria và Iraq, cùng các nhánh của nó ở toàn thế giới, đã khiến ông Obama bị bất ngờ. Các vụ tấn công khủng bố ở San Bernardino (bang California) và ở Paris cho thấy: IS có thể gieo cảm hứng hoặc trực tiếp tấn công Mỹ và châu Âu.

Món cược của ông Obama – chỉ sử dụng biện pháp quân sự nhẹ để xử lý thách thức này – cho đến nay chưa đạt được nhiều kết quả “đẹp”.

Chiến dịch không kích IS của liên quân do Mỹ dẫn đầu, chưa đạt được kết quả như tổng thống Mỹ mong đợi.

Ví dụ, việc tái chiếm Ramadi (Iraq) mất 7 tháng và thành phố này tan hoang. Đến cuối nhiệm kỳ của ông Obama, có thể chưa chiếm lại được Mosul và Raqqa.

Ông Obama chưa dứt khoát xử lý những thách thức toàn cầu do IS đặt ra. Ông tiếp tục đánh giá thấp sức thu hút của IS trên toàn thế giới.

Nếu IS mở một cuộc tấn công lớn vào nước Mỹ, hoặc vào quyền lợi Mỹ, có thể ông Obama bị buộc phải có hành động quân sự mạnh hơn để chống IS.

Vậy là ông Obama đối mặt với năm cuối nhiệm kỳ nhạy cảm. Ông có thể cho rằng chính sách đối ngoại hiện nay giúp bảo vệ được di sản của ông.

Nhưng nếu ông không giải quyết những thách thức trên, ông Obama có thể bị dân Mỹ nhớ như là một vị tổng thống không phải là “anh hùng hành động”.

 (lược dịch từ National Interest)

Shares

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.

39 queries in 2.706 seconds.