Quan hệ Mỹ-Trung đang ở mức xấu nhất kể từ năm 1989

Kể từ khi Chủ tịch Tập Cận Bình lên nắm quyền, Trung Quốc đã có nhiều thay đổi trong chính sách, dẫn tới những mâu thuẫn căng thẳng trong quan hệ với Mỹ trên nhiều phương diện.

Quan hệ Mỹ-Trung đang ở mức xấu nhất kể từ năm 1989

Ảnh minh họa.

Bài phân tích của tác giả ông Orville Schell, một học giả Trung Quốc và hiện là Giám đốc trung tâm Quan hệ Mỹ – Trung tại Asia Society, Mỹ đăng tải trên tờ New York Times đã chỉ ra những vấn đề nổi cộm trong mối quan hệ Mỹ-Trung.

Bất chấp những cuộc gặp giữa ông Tập và Tổng thống Mỹ Barack Obama và Đối thoại Kinh tế Chiến lược hàng năm, mối quan hệ Mỹ-Trung đang ở mức xấu nhất kể từ năm 1989.

Ngoài những mẫu thuẫn tồn đọng như Đài Loan, Tây Tạng, vấn đề nhân quyền, chính sách tiền tệ, nhiều những vấn đề khác đã nảy sinh. Việc Bắc Kinh đơn phương tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông và biển Hoa Đông cũng như vụ tấn công mạng nhằm vào cơ quan chính phủ Mỹ càng làm trầm trọng thêm mối quan hệ Mỹ-Trung.

Cuộc khảo sát cảu Trung tâm Nghiên cứu Pew gần đây đã cho biết, chỉ có 38% người Mỹ có cái nhìn thân thiện với Trung Quốc. Con số này giảm mạnh so với mức 51% ở thời điểm 4 năm về trước. Tại Trung Quốc, 60% người được hỏi cho rằng các doanh nghiệp nước ngoài ít được chào đón hơn trong khi con con số này là 41% vào năm ngoái.

Mỹ và Trung Quốc với hệ thống chính trị, kinh tế và chính sách khác biệt đã từng cố gắng đẩy mạnh quan hệ hợp tác trong hai cuộc gặp trong quá khứ. Năm 1972, Tổng thống Mỹ M. Nixon và cố vấn an ninh quốc gia Henry A. Kissinger đã có chuyến thăm đến Trung Quốc gặp nhà lãnh đạo Mao Trạch Đông và Thủ tướng Chu Ân Lai.

Năm 1979, lãnh đạo Trung Quốc Đặng Tiểu Bình đến Mỹ gặp mặt Tổng thống Mỹ Jimmy Carter trong khi hai nước đã khôi phục quan hệ ngoại giao toàn diện. Tuy nhiên, những bước đột phá này đã bị xóa nhòa sau sự kiện Thiên An Môn năm 1989. Trong những năm tiếp theo, Mỹ và Trung Quốc đã cải thiện mối quan hệ, hướng tới tự do hóa thương mại và trao đổi giáo dục, xã hội.

Có thời điểm người Mỹ tin rằng Trung Quốc sẽ cởi mở hơn và có trách nhiệm hơn trong vấn đề toàn cầu, chia sẻ tầm nhìn với Mỹ. Những hy vọng mới chớm nở này đã bị dập tắt bởi “Giấc mơ Trung Hoa” của Tập Cận Bình.

Đối với ông Tập, lịch sử đang đứng về phía Trung Quốc. Bắc Kinh cần củng cố vai trò Bắc Kinh tin là “trung tâm của nền văn minh cổ đại” với danh nghĩa là quốc gia đông dân nhất thế giới.

Nước Mỹ cần làm gì để đối phó với thách thức mới này?

Trong khi Mỹ đón chào sự trỗi dậy từ Trung Quốc, Hoa Kỳ không thể chấp nhận những tuyên bố phi lý như ở Biển Đông. Nếu cần thiết, Mỹ hoàn toàn có thể chuẩn bị cho chiến lược “cô lập” như đã từng áp dụng trong Chiến tranh Lạnh.

1

Tổng thống Mỹ Barack Obama và ông Tập Cận Bình.

Cùng thời điểm, nước Mỹ sẵn sàng bày tỏ ưu tiên hợp tác chung trong tương lai phía trước. Một tương lai như vậy cần có lộ trình cụ thể và cam kết của Tổng thống.

Để làm được điều này và chuẩn bị cho cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ-Trung vào tháng 9 tới, ông Obama nên gửi một phái đoàn đặc biệt đến Trung Quốc. (Giống như cuộc gặp giữa Bộ trưởng Tài chính Henry M. Paulson và Phó Thủ tướng Wang Qishan trong thời gian Tổng thống Geogre W. Bush nắm quyền).

Ông Obama nên xây dựng một Viện chính sách Trung Quốc ngay tại Nhà Trắng với sự tham góp mặt của các chuyên gia để nghiên cứu chiến lược cơ bản với Trung Quốc.

Tác giả Orville Schell cho rằng, nước Mỹ cần xây dựng các cuộc thảo luận công khai trong giai đoạn bầu cử. Thượng nghị sí J. William Fulbright đã từng tổ chức một sự kiện tương tự vào những năm 1960 về chiến tranh Việt Nam, thu hút sự góp ý của số đông các chuyên gia Mỹ.

Vấn đề biến đổi khí hậu đem đến cho hai nước một khu vực lợi ích chung như “mối quan hệ mới giữa các cường quốc” theo lời của ông Tập. Thỏa thuận chung nhằm giảm mức khí thải nhà kính vào năm ngoái là một yếu tố tiềm năng.

Cuối cùng, tác giả thừa nhận nếu muốn đạt được những bước đột phá trong quan hệ Mỹ-Trung, hai bên đều phải chuẩn bị sẵn sàng cho sự nhượng bộ dù khó khăn. Đặc biệt trong các vẫn đề Đài Loan, Triều Tiên, căng thẳng Biển Đông và các chuyến bay tuần tra của Mỹ ngoài khơi Trung Quốc.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Trung Quốc sụt giảm mạnh, có lẽ đây là thời điểm hai nước này có thể phối hợp để tăng cường hợp tác và phát triển.

Shares

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.

39 queries in 2.617 seconds.