Khi Trung Quốc đối mặt với cạm bẫy: Điều tồi tệ nhất vẫn chưa đến

Trung Quốc đang đối mặt với một cạm bẫy khá thông thường với các quốc gia mới nổi, đó là bẫy tăng trưởng. Trung Quốc sẽ vẫn là nền kinh tế số hai thế giới, trước khi Ấn Độ nổi lên hoặc Nhật Bản giành lại vị trí này, nhưng sẽ là một nền kinh tế ít có khả năng tác động tới nền kinh tế toàn cầu.

Khi Trung Quốc đối mặt với cạm bẫy: Điều tồi tệ nhất vẫn chưa đến

Shares

Thời điểm diễn ra diễn đàn kinh tế thế giới được tổ chức hàng năm ở Davos, Thụy Sĩ, cũng là thời điểm mà chính phủ Trung Quốc đưa ra con số tăng trưởng của mình trong năm 2015.
Trái với những dự đoán về việc Trung Quốc sẽ sử dụng các biện pháp mang tính kỹ thuật để đạt cho được mục tiêu đã đề ra là 7%, thì mức tăng trưởng trong năm 2015 được nước này công bố vào ngày 19/1 là 6,9%, tức chưa đạt mục tiêu đề ra. Đây được xem là mức tăng trưởng thấp nhất của Trung Quốc trong vòng 25 năm qua, kể từ thời điểm năm 1990. Dù có nhiều ý kiến trái chiều về tương lai của nền kinh tế Trung Quốc tại Davos, thì hầu hết tất cả các chuyên gia đang có mặt tại thị trấn Thụy Sĩ xinh đẹp này đều phải thừa nhận rằng: nền kinh tế số hai thế giới sẽ phải hạ cánh, chỉ có điều là hạ cánh “cứng” hay “mềm” mà thôi.
Thuật ngữ “hạ cánh cứng” được các chuyên gia và giới phân tích trên thế giới dùng để chỉ kịch bản nền kinh tế Trung Quốc sẽ không có một quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng một cách suôn sẻ. Còn “hạ cánh mềm” để chỉ việc nền kinh tế số hai thế giới sẽ ít gặp phải những khó khăn trong quá trình chuyển đổi mô hình. Nó cho thấy điểm tranh cãi lớn nhất giữa hai luồng quan điểm về kinh tế Trung Quốc hiện nay là những hệ quả mà nước này sẽ gặp phải trong quá trình chuyển đổi kinh tế sẽ ở mức độ nào, chứ không phải nền kinh tế Trung Quốc có giảm tốc nữa hay không. Việc kinh tế Trung Quốc tiếp tục đà suy giảm tăng trưởng trong các năm sắp tới là điều gần như chắc chắn, khi mà chính các nhà lãnh đạo nước này cũng chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn 2016-2020 chỉ là khoảng 6,5% một năm.
Và bất kể việc các số liệu vĩ mô mà chính phủ Trung Quốc vừa công bố về tốc độ tăng trưởng trong giai đoạn quý 4/2015, luồng quan điểm về một cú hạ cánh cứng có vẻ như vẫn đang là xu hướng thống trị tại Davos. Có quá nhiều diễn biến đáng lo ngại đang xảy ra tại nền kinh tế Trung Quốc thời điểm hiện tại: đồng nhân dân tệ mất giá, thị trường chứng khoán (TTCK) thì hoảng loạn, nhà đầu tư nước ngoài thì ồ ạt rút vốn trong khi quả bom nợ công lên tới 28.000 tỷ USD đang đếm ngược. Đây là những yếu tố có tác động trực tiếp và sâu rộng với nền kinh tế Trung Quốc, và chỉ cần một sơ sảy trong điều hành của Bắc Kinh cũng sẽ đem lại những hệ quả khôn lường.
Việc có quá nhiều ngòi nổ đang có nguy cơ bùng nổ tại cùng một thời điểm khiến cho những số liệu vĩ mô mà chính phủ Trung Quốc đưa ra không tạo ra được những hiệu quả tích cực. Một người vẫn có thể được xem là vô sự kể cả khi anh ta đang đứng trên bờ miệng vực. Nhưng, kể cả những con số thống kê đó cũng không giúp được gì nhiều cho Trung Quốc nếu như để ý kỹ một chút. Điểm sáng lớn nhất mà các số liệu thống kê Bắc Kinh vừa đưa ra là việc lĩnh vực dịch vụ đã chính thức chiếm hơn một nửa GDP của Trung Quốc. Theo đó, mức đóng góp của dịch vụ vào tăng trưởng GDP của nền kinh tế số hai thế giới đã lên tới 50,5%, cao hơn khoảng 10% so với lĩnh vực công nghiệp.
Điều này được đánh giá là một sự thành công của chính phủ Trung Quốc trong việc chuyển đổi mô hình kinh tế từ xuất khẩu và công nghiệp sang dịch vụ và tiêu dùng nội địa. Nhưng trên thực tế, mức đóng góp vào GDP của lĩnh vực dịch vụ ở Trung Quốc đã lên tới 48,1% vào năm 2014, và nó chỉ tăng thêm 2,4% trong năm 2015. Một số chuyên gia đánh giá, sở dĩ dịch vụ tăng mức đóng góp vào GDP của Trung Quốc trong năm 2015 là do sự sụt giảm tăng trưởng của lĩnh vực công nghiệp, chứ không phải là do bản thân ngành dịch vụ tăng trưởng.
Việc lĩnh vực dịch vụ Trung Quốc chiếm hơn 50% GDP trong năm 2015 là điều đã được dự đoán từ trước và không có gì bất ngờ. Nó vẫn còn cách mục tiêu trong đó dịch vụ chiếm khoảng gần 70% tăng trưởng của chính phủ Trung Quốc một khoảng cách khá xa, và nếu như ngành dịch vụ vẫn chỉ tăng mức đóng góp vào GDP với tốc độ rùa bò 2,4% hàng năm như hiện nay thì có lẽ cần một thời gian dài nữa Bắc Kinh mới đạt được mục tiêu.
Giáo sư Stiglitz, nhà kinh tế học đã đoạt giải Nobel kinh tế, cho rằng kịch bản khả dĩ nhất với nền kinh tế Trung Quốc trong tương lai là một sự giảm tốc toàn diện về mọi lĩnh vực, nhưng sẽ không phải là một sự sụp đổ gây choáng váng mà nhiều người đang lo ngại. Các chỉ số vĩ mô của kinh tế Trung Quốc ở thời điểm hiện tại là tương đối xấu, và sẽ không dễ dàng để thoát khỏi tình trạng đó mà không phải trả một cái giá đắt, nhưng vẫn là chưa đủ để tạo ra một cơn địa chấn. Theo vị giáo sư của trường đại học Columbia này thì, thế giới cần làm quen với việc một Trung Quốc suy giảm tăng trưởng với một tốc độ khá nhanh trong những năm tới, và không nên mơ tưởng việc quốc gia này tiếp tục giữ vai trò là động lực tăng trưởng kinh tế toàn cầu như những năm vừa qua.
Nếu kịch bản này xảy ra, cũng đồng nghĩa với việc Trung Quốc có thể sẽ đi vào vết xe đổ của Nhật Bản cách đây hơn hai thập kỷ, nghĩa là đột ngột suy giảm tăng trưởng một cách nghiêm trọng và không thể tìm cách thoát khỏi tình trạng đó. Dù Trung Quốc ở thời điểm hiện tại và trong tương lai có thể không rơi vào tình trạng giảm phát như Nhật Bản trước đây, nhưng nước này có thể cũng sẽ rơi vào một tình trạng tương tự, tức chỉ duy trì tốc độ tăng trưởng ở mức làng nhàng và dưới tiềm năng thực do không thể vực dậy nền kinh tế. Nếu điều này xảy ra, Trung Quốc sẽ chính thức rơi vào một cái bẫy khá thông thường với các quốc gia mới nổi, đó là bẫy tăng trưởng. Trung Quốc sẽ vẫn là nền kinh tế số hai thế giới, trước khi Ấn Độ nổi lên hoặc Nhật Bản giành lại vị trí này, nhưng sẽ là một nền kinh tế ít có khả năng tác động tới nền kinh tế toàn cầu.
Thậm chí, trong kịch bản xấu nhất, kinh tế Trung Quốc có thể khủng hoảng và rơi vào tình trạng trì trệ trong tương lai gần. Đây là kịch bản mà nhiều chuyên gia đang có mặt tại Davos đặt ra như một sự phòng ngừa. Chẳng hạn như chuyên gia kinh tế trưởng Willem Buiter đến từ Citigroup, ông này đánh cược khả năng 55% nền kinh tế Trung Quốc có thể rơi vào khủng hoảng toàn diện và đẩy nền kinh tế thế giới rơi vào suy thoái trong vài năm tới.
Đó có thể là một dự đoán hơi bi quan, nhưng một điều mà hầu như bất cứ ai có mặt ở Davos hiện tại đều đồng thuận với nhau rằng: việc Trung Quốc đạt tốc độ tăng trưởng thấp nhất trong vòng 25 năm trong năm 2015 vẫn chưa phải là những gì xấu nhất xảy đến với nền kinh tế số hai thế giới, điều xấu nhất có thể xảy đến với kinh tế Trung Quốc vẫn còn đang ở phía trước.

 (theo Reuters/CafeF)

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.