Hội nghị thượng đỉnh Trump-Kim, chủ nhà Hà nội mở đường cho Triều Tiên

Nhu cầu về các quyền tự do chính trị thường phát sinh khi các nước đạt thu nhập bình quân đầu người cao, và sự tăng trưởng của Trung Quốc cho thấy ngay cả ở giai đoạn đó, nền dân chủ không nhất thiết phải tuân theo

Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un gặp Tổng thống Trump tại Hà Nội vào tuần tới, chính địa điểm này sẽ mang một thông điệp cho nhà độc tài: Nếu hợp tác với Hoa Kỳ, thì có thể tạo ra được một cuộc chuyển đổi kinh tế như Việt Nam.
Đi với Mỹ chỉ có lợiMột quốc gia nghèo đói từng bị kìm hãm trong nhiều năm do các mối quan hệ thù địch sau chiến tranh với Hoa Kỳ, Việt Nam hiện có một nền kinh tế phát triển nhanh chóng trong khi Đảng Cộng sản giữ chặt quyền lực. GDP ngày nay tăng gấp 10 lần so với trước năm 1986, họ được hưởng lợi một phần từ đầu tư của các đồng minh của Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Việt Nam xem Hoa Kỳ là trong số các thị trường xuất khẩu lớn nhất của họ.
Theo một cách nào đó, tình hình Bình Nhưỡng gần giống Việt Nam giữa thập niên 80. Ông Kim mong cải cách kinh tế để phát triển đất nước đang hứng chịu trừng phạt tuy nhiên lại có nguy cơ rủi ro cho chế độ triều đại hiện đang nắm quyền kiểm soát gần như tuyệt đối và cấm đoán bất đồng chính kiến.
Các nhà phân tích cho rằng Tổng thống Trump và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un phần lớn có thể đồng ý các chi tiết cụ thể trong cuộc đàm phán phi hạt nhân hóa bị đình trệ trong hội nghị thượng đỉnh dự kiến tại Việt Nam vào cuối tháng 2 nhưng sẽ không có đột phá lớn. 
Hồi năm ngoái, Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Mike Pompeo đã đưa ra thông điệp cho Kim Jong Un về mô hình Việt Nam một khi Kim Jong Um biết nắm lấy thời cơ: nếu Bình Nhưỡng từ bỏ các chương trình vũ khí hạt nhân và tên lửa theo yêu cầu của Hoa Kỳ thì Mỹ có thể đổ đầu tư vào mạng lưới năng lượng và nông nghiệp của Triều Tiên.
Tổng thống Trump trong tháng này cho biết Triều Tiên sẽ trở thành “tên lửa kinh tế” dưới sự lãnh đạo của ông Kim. Trung Quốc và Hàn Quốc hiện đang chờ sẵn hai bên cánh gà vi sự hợp tác kinh tế của họ với Triều Tiên phần lớn bị các lệnh trừng phạt cản trở.
Byung-Yeon Kim, giáo sư tại Đại học Quốc gia Seoul cho biết, trong số các quốc gia chuyển sang nền kinh tế thị trường, mô hình Việt Nam là mô hình gần nhất đối với Triều Tiên. Việt Nam tái cấu trúc nền kinh tế và khắc phục các quan hệ với Hoa Kỳ nhưng vẫn duy trì chế độ chính trị hiện hành.
Tương quan Việt Triều Đã có rất nhiều quan chức Triều Tiên tham quan các khu công nghiệp Trung Quốc với mong muốn họ sẽ được thành công và thịnh vượng hơn.
Nhưng trong khi Hoa Kỳ coi Việt Nam là một phần trong chiến lược cân bằng Bắc Kinh, vai trò đã định hình mối quan hệ của Washington với Việt Nam và Hải quân Hoa Kỳ đã cho hàng không mẫu hạm đến Đà Nẵng vào năm ngoái, thì Triều tin lại xem Hoa Kỳ là mối đe doạ an ninh hiện tại. Điều này dẫn đến Việc họ phải trang bị vũ khí hạt nhân và duy trì quan hệ đối tác chặt chẽ với Trung Quốc – nhà bảo trợ lâu nay.
Hơn nữa các quốc gia đổ tiền vào Việt Nam là Nhật Bản và Hàn Quốc lại có mối quan hệ không ổn định với Bình Nhưỡng. 
Việt Nam trước đổi mới cũng đã từng là quốc gia nghèo đói, bị cô lập do cấm vận và lại có quan hệ thù địch với Trung Quốc. Tuy nhiên với Triều Tiên thì lại càng phức tạp hơn.
Trong những thập kỷ tiếp theo, Hà Nội cho phép tư nhân hoá doanh nghiệp và khắc phục các mối quan hệ với Washington, nắm bắt các hiệp định thương mại và tạo ra một lực lượng lao động rẻ để thu hút vốn đầu tư nước ngoài.
Bài học cho Triều Tiên Lê Hồng Hiệp, một thành viên Viện ISEAS-Yusof Ishak có trụ sở tại Singaporecho biết, các nhà lãnh đạo Việt Nam đã đi theo con đường dần giúp họ kiểm soát các hậu quả chính trị của quá trình chuyển đổi.
Chiến lược này đã tạo không gian cho một vài thay đổi chính trị, ông nói. Chẳng hạn, muốn tham gia thỏa thuận thương mại Đối tác xuyên Thái Bình Dương, Việt Nam đã đồng ý cho phép các công đoàn độc lập.
Đồng thời, Hà Nội đã cố tình chậm tư nhân hóa các doanh nghiệp nhà nước, mà đảng cầm quyền coi là đòn bẩy ảnh hưởng, ông Hiệp nói. Quân đội điều hành các hoạt động thương mại của riêng mình, tạo ra tầm ảnh hưởng của quân đội đối với nền kinh tế. Đồng thời Hà Nội duy trì hệ thống độc đảng độc quyền đàn áp bất đồng chính kiến. Chính phủ bắt giam và quấy rối các nhà hoạt động và kiểm soát báo chí mặc dù không đến mức như Bắc Triều Tiên hiện đang điều hanh một trong những hệ thống đàn áp nhất thế giới.
Trong khi doanh nghiệp tư nhân ở Bắc Triều Tiên vẫn là bất hợp pháp, ông Kim đã nhấn mạnh đến phát triển kinh tế, và sự thay đổi kinh tế đã từ từ bắt đầu.
Theo một báo cáo năm ngoái của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế có trụ sở tại Washington, một quốc gia từng phụ thuộc vào hệ thống phân phối nhà nước, có 436 thị trường thương mại chính thức bị cấm vận. Con số này tăng lên từ con số 0 vào những năm 1990, khi nạn đói buộc người Bắc Triều Tiên bắt đầu trao đổi và buôn bán ở chợ đen để sinh tồn.
Nhu cầu về các quyền tự do chính trị thường phát sinh khi các nước đạt thu nhập bình quân đầu người cao, và sự tăng trưởng của Trung Quốc cho thấy ngay cả ở giai đoạn đó, nền dân chủ không nhất thiết phải tuân theo, ông Hiệp nói.
Không thể kiểm soát tuyệt đối, nhưng Việt Nam là tấm gương cho thấy Kim Jong Un có thể cởi mở và ủy thác mà không e sợ địa vị bị đe dọa , ông Hiệp nói.
Nguồn: At Trump-Kim Summit, Host Vietnam Blazes Trail for North Korea

SHARE