Chính sách đối ngoại năm 2015 của Tổng thống Putin: Điểm trung bình

Chính sách đối ngoại năm 2015 của Tổng thống Putin: Điểm trung bình

Shares

Tổng thống Nga Putin

Nghị quyết 2254 của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc – lập lộ trình cho một giải pháp hòa bình ở Syria, đánh dấu một năm “đánh bạc liều lĩnh” của Tổng thống Nga Vladimir Putin, theo Bloomberg, khi hãng tin này chấm điểm chính sách đối ngoại năm 2015 của vị tổng thống này.

Bloomberg ghi nhận việc ông Putin cải thiện được uy tín quốc tế, mở ra một vai trò mới cho Nga trên vũ đài chính trị thế giới, sau khi ông bị phương Tây tẩy chay trong năm 2014 với lý do Nga can thiệp vào khủng hoảng Ukraine.

Năm đó, lãnh đạo nhóm quốc gia phát triển G-8 hủy một cuộc gặp ở Sochi và đồng ý trừng phạt kinh tế Nga.

Đại hội đồng LHQ thông qua một nghị quyết tuyên bố việc Nga sáp nhập Crimea là phi pháp. Chỉ có 10 quốc gia trong đó có Zimbabwe, CHDCND Triều Tiên, Venezuela và Iran bỏ phiếu chống nghị quyết này. Trung Quốc và Ấn Độ bỏ phiếu trắng và ông Putin quyết định hướng về các đối tác châu Á, chứng tỏ “phương Tây” và “thế giới” không phải là đồng nghĩa.

Năm 2014, Nga cũng ký các thỏa thuận năng lượng dài hạn với TQ, nhưng hai bên chưa thể lập một liên minh chống phương Tây chắc chắn.

Vụ chiếc máy bay dân dụng Malaysia Airlines bị bắn rơi trên bầu trời Ukraine càng làm sự việc tệ hơn. Thỏa thuận ngưng bắn ở đông Ukraine do Nga phê duyệt không đạt thành công.

Tại hội nghị thượng đỉnh G-20 tại Úc hồi tháng 11.2014, các lãnh đạo thế giới cũng ngó lơ ông Putin, nên ông bỏ về sớm.

Thỏa thuận ngưng bắn Minks 2: Điểm trung bình cho ông Putin

Ông Putin muốn quan điểm của ông và quyền lợi Nga được chú ý. Nhưng ông lại bị xem thường cùng một cấp độ sợ ông.

Vì thế trong năm 2015, ông quyết cải thiện uy tín với quốc tế bằng những quyết định táo bạo.

Tháng 2, các cuộc đàm phán giữa ông Putin với Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko, do lãnh đạo Pháp – Đức làm trung gian, kết thúc bằng một thỏa thuận hòa bình mà ngay từ đầu có vẻ khó vận dụng.

Ngoài một thỏa thuận ngưng bắn, hai bên không thực hiện được những cam kết chính trị. Ukraine nói sẽ cấp một quy chế đặc biệt cho các vùng do quân ly khai kiểm soát, đổi lại là Nga đồng ý trả quyền kiểm soát biên giới phía đông Ukraine. Những cam kết này chưa được thực hiện, nên thỏa thuận Minks được gia hạn qua năm sau.

Xét cân bằng, đây không phải là chiến thắng, cũng không là thất bại của ông Putin.

Về điểm trừ, Nga tiếp tục bị phương Tây trừng phạt. EU vừa quyết gia hạn trừng phạt. Các đảng cực hữu ở EU liên minh với Moscow đều thất bại ở các cuộc bầu cử, như Mặt trận quốc gia của bà Marine Le Pen ở Pháp. Ông Putin cũng không thể ngăn Ukraine lập quan hệ thân cận với EU

Về điểm cộng cho ông Putin, Ukraine chưa ổn định, với một thể chế chính trị tham nhũng, lề mề đã cản trợ các cuộc cải tổ, trở nên mất uy tín nặng.

Nếu Ukraine có những thay đổi chính trị trong năm tới, bất kỳ kết quả nào sẽ phù hợp với ông Putin, vì với ông, tình hình ở Ukraine càng tệ càng tốt. Nga sẽ áp dụng lệnh cấm vận, hủy quan hệ thương mại với Ukraine từ ngày 1.1.2016, cùng quyết định kiện chuyện Ukraine nợ 3 tỉ USD ra tòa.

Hai nỗ lực này sẽ không sớm đạt kết quả, nhưng ông Putin vẫn có thể hy vọng rằng một ngày nào đó, nỗ lực “triệt” chính quyền Ukraine của ông sẽ hái “trái quả”.

Thỏa thuận ngưng bắn Minks do nữ Thủ tướng Đức Angela Merkel và Tổng thống Pháp Francois Hollande làm trung gian, nắm vai trò chủ đạo trong tiến trình hòa bình cho Ukraine. Nhưng nay họ khó chịu khi Kiev dọa bỏ ngang.

Từ đó, ông Putin không còn bị tẩy chay. Bà Merkel bảo vệ việc xây tuyến ống dẫn khí tự nhiên Nord Stream 2 vào Đức, mặc kệ Thủ tướng Ý Matteo Renzi phản đối rằng dự án này đi ngược chính sách cấm vận Nga. Trong khi đó, ông Hollande là lãnh đạo phương Tây sốt ruột muốn có Nga hợp tác để đánh quân khủng bố Nhà nước Hồi giáo IS ở Syria.

Năng lượng là công cụ của tầm ảnh hưởng chính trị: Điểm trừ cho ông Putin

Trước khi Nga sáp nhập Crimea, chính sách đối ngoại của Nga là triển khai quyền lực của nguồn năng lượng nước này. Nhưng hồi tháng 5, ông Putin phải hủy dự án South Stream qua châu Âu vì bị EU phản đối.

Kế hoạch B của ông là chuyển tuyến ống dẫn khí này qua Thổ Nhĩ Kỳ (TNK) cũng thất bại, có lẽ từ trước vụ TNK bắn rơi máy bay ném bom Nga ở vùng biên giới Syria – TNK.
TQ có lẽ không cần khí đốt Nga vốn muốn giao hàng theo thỏa thuận 2014. Vì thế, Gazprom – tập đoàn khí đốt độc quyền ở Nga – đang ngồi trên nhiều dự án tuyến ống dẫn khí quá tốn kém mà chẳng nước nào cần.

Bên cạnh đó, các đối thủ cạnh tranh của Nga ở Trung Đông đang muốn tranh thủ việc châu Âu muốn thôi lệ thuộc nguồn khí đốt Nga.

Ngay cả Ukraine cũng không cần khí đốt Nga nữa, do cả hai nền kinh tế đều suy thoái, và vì những nguồn cung khí trước đây đều nằm trong những đường dây tham nhũng của các “đại gia” Ukraine.

Cuộc phiêu lưu ở Syria: Điểm cộng cho ông Putin

Mất quyền lực năng lượng khiến ông Putin không còn lựa chọn nào khác, phải chuyển qua sức mạnh còn lại duy nhất: sức mạnh quân sự được gia tăng trong 10 năm qua. Đó là một bất ngờ cho nhiều quan sát viên về Nga. Họ là những người nhận định ngân sách quốc phòng Nga đã bị lãng phí, hoặc bị “rút ruột”.
Tại cuộc họp báo cuối năm 2015, ông Putin nói rằng một trong những lý do Nga triển khai quân sự ở Syria là để tập trận như chiến đấu thật.

Cuộc triển khai quân sự của Nga đạt thành công. Các nhà quan sát có ấn tượng mạnh với việc Nga phóng một tên lửa hành trình từ biển Caspian, để tấn công các mục tiêu cách xa hơn 1.000 dặm, không gây nhiều tổn thất cho Nga.

Về điểm trừ, quân đội Tổng thống Syria Bashar al-Assad quá yếu, không giành được những chiến thắng mang tính quyết định trên bộ dù có Iran và tổ chức vũ trang Hezbollah hỗ trợ. Nếu quân đội Syria chiếm được Aleppo – thành phố lớn nhất Syria – thì ông Putin có thể áp đặt những nội dung thỏa thuận hòa bình.

Nhưng vì thế yếu của Syria, Nga chỉ có thể nhượng bộ Mỹ và đồng minh, đồng ý tổ chức thương lượng giữa ông Assad với phe nổi dậy, điều có thể kết thúc bằng việc lập một chế độ thù địch với ông Putin, một đồng minh lâu năm của ông Assad.

Tuy nhiên, sự thỏa thuận không dễ dàng lại là một thành tích của ông Putin. Mỹ nay chấp nhận rằng ông Putin giữ một vai trò xây dựng ở Syria và nghị quyết 2254 của Hội đồng Bảo an LHQ là kết quả của một nỗ lực hợp tác.

Tổng thành tích: Điểm trung bình cho ông Putin

Đối với dân Nga, họ đang lâm cảnh khổ vì đồng rúp mất giá, bị cấm du lịch đến Ai Cập, TNK, không còn những chuyến bay đến Ukraine. Đó là 3 quốc gia từng là điểm đến du lịch của Nga, trước khi các chính sách cứng rắn của ông Putin khiến 3 nước này trở nên không an toàn với dân Nga.

Lệnh cấm nhập lương thực từ EU và Ukraine (từ năm 2016) của Nga vẫn còn đó. Những gì dân Nga nhận từ các hoạt động quốc tế của ông Putin là nâng cao niềm tự hào dân tộc – do cỗ máy tuyên truyền của Điện Kremlin tích cực hoạt động – mà không được hưởng lợi nào khi nền kinh tế Nga tiếp tục giảm dưới gánh nặng của giá tiêu dùng giảm sâu.

Tuy nhiên, việc ông Putin sẵn sàng đối thoại và nhượng bộ lại giúp ông trở thành một nhân vật đáng được thừa nhận và ông không bị tẩy chay nữa. Ngay cả Tổng thống Mỹ Barack Obama cũng phải nhận ra cần gặp ông Putin nhiều hơn, dù ông Obama chẳng giấu chuyện không ưa ông Putin.

 (theo Bloomberg)

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.