Vụ bắt giữ công dân Mỹ lần thứ 2: điều gì đang xảy ra?

Trong ngày 3.8, hàng loạt các hãng thông tin lên tiếng về vụ bắt giữ công dân Mỹ (gốc Việt) của chính quyền Việt nam.

0
2194
Trang tin Usnews cho hay, một công dân Mỹ – ông Michael Phuong Minh Nguyen (54 tuổi) đã bị giam giữ kể từ tháng trước, vì nghi ngờ hoạt động chống lại chính phủ Việt Nam.
Nguyễn, người sinh ra ở Việt Nam và đã sống ở Mỹ từ khi còn là một đứa trẻ, ông được biết đến như một người cha của bốn đứa trẻ, chủ doanh nghiệp in ấn tại California hơn là một người hoạt động chính trị.
Sự bắt giữ Michael Phuong Minh Nguyen lần này tiếp tục bị đánh giá là điểm đau đầu giữa ngoại giao Việt – Mỹ. Bởi cách đó không lâu, nhà nước Việt nam từng tiến hành bắt giữ Will Nguyen về hoạt động kích động biểu tình, gây rối trật tự công cộng nhưng sau đó nhanh chóng thả ra với hình thức trục xuất ngay lập tức.
Mặc dù ông Phuong Minh Nguyen được xác nhận là còn sống và không có ‘dấu hiệu bị lạm dụng’, theo các quan chức Đại sứ quán Mỹ thông báo cho các thành viên gia đình hôm thứ Tư hay thậm chí một vị dân biểu Mỹ tuyên bố về ‘hậu quả’ có thể xảy ra nếu công dân Mỹ không được đối xử một cách tôn trọng. Tuy nhiên, với vụ bắt giữ Michael Phuong Minh Nguyen lần này, nhiều người vẫn không hiểu ý đồ thực tế của chính quyền Việt nam là gì. Chỉ biết rằng, gần đây, chính quyền Việt nam có một sự lưu tâm đặc biệt đến các cá nhân có yếu tố nước ngoài, cũng như thực hiện một động thái răn đe giới bất đồng chính kiến và đẩy mạnh bắt giữ các nhà hoạt động.
Đầu tiên, theo một số hãng thông tấn Mỹ, mặc dù Việt – Mỹ có thỏa thuận về việc, chính phủ Việt Nam phải thông báo cho các đối tác Mỹ trong vòng bốn ngày nếu một công dân Mỹ bị bắt và bỏ tù. Nhưng trong trường hợp của của Phuong Minh Nguyen, thỏa thuận này hoàn toàn vô hiệu. Điều này được cho là xuất phát từ một ký kết liên quan đến hành động riêng tư của nước sở tại (1994), tức chỉ cho phép thông tin một người, nếu người đó ký một mẫu đơn (nhận tội?).
Chuỗi bắt công dân Mỹ (hay có yếu tố nước ngoài) trong thời gian gần đây phải chăng đang cho thấy biểu hiện về sự liên kết đấu tranh giữa người Việt trong nước và nước ngoài? Tính chất ‘Việt Tân’ không còn là sự chỉ đạo trong mắt chính quyền, mà trở thành một sự liên kết chặt chẽ giữa các cá nhân trong và ngoài nước qua công cụ Facebook? Điều này có vẻ là đúng, khi mà mạng xã hội đang cung cấp những nhóm bàn luận chính trị, hay livestreams các quan điểm chính trị mà không còn phụ thuộc vào việc người đó đang ở đâu. Một số livestreams của người nước ngoài gốc Việt thu hút lượng like, share hay tương tác cực kỳ lớn, thậm chí một số video ‘Khai dân trí’ còn thuộc top trending (các video ngẫu nhiên, thú vị nhất) trên mạng Youtube.
Dù lý do là gì, thì nếu xuất hiện sự tương tác ngày càng mạnh mẽ và bền chặt giữa người Việt trong nước và người Việt nước ngoài vẫn là điều không mong muốn của chính quyền Việt nam, nhất là chủ đề tương tác là phản ánh chính trị và phản biện xã hội. Sự gia tăng nhanh có hệ thống tương tác này có phải đang khiến nhà nước Việt nam lo sợ về một sự hỗ trợ phong trào dân chủ nhân quyền trong và ngoài nước, yếu tố mà nhà nước Việt nam từng nhiều lần lên án với cụm từ ‘nhận tiền từ các tổ chức, cá nhân nước ngoài’. Tuy nhiên điều này chỉ đúng về phương diện nếu người nước ngoài đó tham gia một tổ chức chính trị, nhưng nếu đơn thuần là một công dân bình thường và có sự san sẻ về tình hình cố hương với người trong nước qua Facebook thì rất khó để lên án theo mẫu lên án có từ những năm cuối của thế kỷ 20. Chính vì vậy, chính quyền Hà nội có thể đã tiến hành loại bỏ triệt để sợi dây liên kết này bằng cách đánh vào những Việt kiều đang tham dự các hoạt động xã hội, nhân quyền ở Việt nam, trong đó không loại trừ những hoạt động thăm hỏi, động viện của những người Việt kiều đối với những nhà hoạt động trong nước như ông Phuong Minh Nguyen?.
Tại sao Việt nam lại làm thế để gây căng thẳng về ngoại giao? Hơn ai hết nhà nước Việt nam đều biết vị trí địa chính trị của mình nhằm giúp Mỹ đọc vị Trung Quốc, việc tiến hành bắt người Mỹ gốc Việt với lý do vi phạm pháp luật sẽ là một cớ thực hành tốt cho việc răn đe mà không ngại vượt quá giới hạn ngoài giao cho phép. Tức Việt nam áp dụng sự chai mòn cảm xúc trong các trường hợp bắt giữ theo lối: bắt-thả-bắt-thả.
Và thực tế, giống như trường hợp Will Nguyen, ông Michael Phuong Minh Nguyen sẽ nhận được sự phản ứng mạnh mẽ từ dân biểu Mỹ theo nguyên tắc ‘người Mỹ trên hết’ (hay cả vì lá phiếu từ cộng đồng người Việt). Và sau khi bắt giữ, Việt nam áp dụng ngay một nguyên tắc thỏa thuận từ năm 1994 (nhận tội mới thả) để tạo tính răn đe, và ngay sau đó sẽ được trả tự do theo hướng trục xuất. Sự kiện ông Michael Phuong Minh Nguyen nổi lên vào ngày thứ Sáu, và Ngoại trưởng Mỹ Pompeo cũng dự kiến sẽ gặp các nhà ngoại giao Đông Nam Á tại Singapore vào ngày thứ sáu, trong đó có cả Việt Nam. Trường  hợp của Michael Phuong Minh Nguyen có thể sẽ được nêu lên và gây áp lực, và cũng có thể sẽ thả – bởi họ chứng minh được rằng, ngay cả người Mỹ nếu có sự tương tác sâu với giới bất đồng chính kiến tại Việt nam thì cũng đều bị bắt giữ và trừng phạt theo một cách nào đó.

Cả hai trường hợp Will Nguyen hay Michael Phuong Minh Nguyen bị bắt giữ – thả ra, cũng không đến mức gây ra thảm họa ngoại giao hai nước, một vì nhân quyền thời Tổng thống Donald.Trump, một phần vì lý do đọc vị Trung Quốc của vùng địa lý Việt nam, chưa kể mối giao thương quốc phong trong thời gian gần đây khi Việt nam chi 100 triệu USD để mua vũ khí Mỹ.
Rõ ràng, Hà Nội đang làm mọi cách để ngăn chặn và răn đe sự cộng tác, tương tác, chia sẻ ‘dân chủ, nhân quyền’ của người Việt ở hai bán cầu. Và rõ ràng, Michael Phuong Minh Nguyen chưa phải là trường hợp cuối cùng bị bắt giữ. Bởi hàng ngàn người Mỹ vào Việt nam và chưa chạm vào rắc rối nào cả, chỉ đơn giản họ không đụng chạm đến vấn đề mà nhà nước Việt nam không muốn: nhân quyền.

Tuy nhiên, trong một hoàn cảnh khác, cũng có thể ông Michael Phuong Minh Nguyen sẽ không được thả ra như cách Will Nguyen được hưởng, bởi ông có vẻ lấn sâu hơn vào những lãnh vực nhạy cảm mà Hà nội không thích, liên quan đến ‘các hành vi nhằm lật đổ chính quyền theo điều 109 của Bộ luật hình sự sửa đổi’. Và điều này sẽ khiến ngoại giao hai nước sẽ làm việc nhiều hơn. Trong khi đó, một bản thỉnh nguyện của change.org kêu gọi trả tự do cho ông thu hút hơn 7.000 chữ ký vào chiều thứ Năm.
Theo Việt Nam Thời Báo
SHARE