Việt Nam: Tăng thuế VAT ‘phải đi kèm rà soát chi tiêu công’

0
12

Đề xuất tăng thuế VAT của Bộ Tài chính từ 10% lên 12% vào năm 2019 được ghi nhận là tác động đến 90 triệu người Việt Nam và gây tranh cãi trên mạng xã hội.

Truyền thông Việt Nam cho hay, Bộ Tài chính lập luận rằng mức thuế suất thông thường đang áp dụng 10% “là thấp, chưa phù hợp với thông lệ quốc tế, khó đảm bảo an toàn tài chính quốc gia” cũng như “bất bình đẳng” nên phải tăng.

Hôm 26/8, trả lời Ben Ngô của BBC Tiếng Việt, Tiến sĩ Giang Lê, chủ nhân blog KinhteTaichinh nói:

“Với người dân và doanh nghiệp mức thuế tối ưu là zero.”

“Với nhà nước, mức thuế tối ưu phải tối đa doanh thu thuế theo nguyên tắc đồ thị Laffer. Giáo sư Arthur Laffer, từng là tư vấn kinh tế cho cựu Tổng thống Mỹ Ronald Reagan, cho rằng doanh thu thuế phụ thuộc vào thuế suất theo một đồ thị hình chữ U ngược: thuế suất quá cao hoặc quá thấp đều không tối ưu mà điểm tối ưu phải nằm ở đâu đó giữa 0 và 100%.”

“Nếu thuế suất hiện tại nằm ở bên trái điểm tối ưu tăng thuế sẽ dẫn đến tăng doanh thu. Ngược lại nếu mức thuế trung bình đã nằm ở bên phải đỉnh của chữ U ngược thì không nên tăng lên nữa vì doanh thu sẽ giảm.” “Việc xác định điểm tối ưu không dễ, bởi vậy các quan chức Việt Nam viện dẫn “thông lệ quốc tế” với ngầm ý thuế suất của Việt Nam hiện vẫn thấp hơn mức tối ưu.”

“Tuy nhiên chưa kể khía cạnh chính trị, với hầu hết các nhà kinh tế đánh giá mức thuế tối ưu không chỉ đơn giản nhìn từ phía người dân hay phía nhà nước như vậy. Nhà nước thu thuế về cơ bản cho hai mục đích:

  • Giảm bớt bất bình đẳng trong xã hội, chủ yếu thông qua các hệ thống phúc lợi/an sinh
  • Cung cấp hàng hóa/dịch vụ công, gồm cả đầu tư công.

“Ở khía cạnh giảm bớt bất bình đẳng, dù khoảng cách giàu nghèo ở Việt Nam đang gia tăng, các chương trình an sinh xã hội như trợ giúp người nghèo/người khuyết tật thực phẩm, y tế, chỗ ăn ở… dường như chưa thực sự được quan tâm đúng mức.”

“Nếu chính phủ tăng thuế để tăng chi tiêu trong lĩnh vực này, tất nhiên phải công bằng và minh bạch, đa số người dân sẽ ủng hộ.”

“Bên cạnh đó, việc thiết kế một hệ thống thuế có tính lũy tiến cao sẽ giúp giảm bớt bất bình đẳng.”

“Việc dựa nhiều vào VAT, một thứ thuế có tính lũy tiến thấp, nếu không nói là âm, trong khi thiếu vắng hệ thống phân bổ lại thu nhập sẽ đi ngược lại mục tiêu này của hệ thống thuế.”

‘Xây tượng đài’

Ông Giang Lê cho biết thêm: “Trong nền kinh tế thị trường, hàng hóa/dịch vụ công là những thứ khu vực tư nhân không thể hoặc không muốn cung cấp hoặc nếu có sẽ không tối ưu về mặt số lượng và chất lượng.”

“Một số loại hàng hóa công phổ biến là hệ thống hành chính, an ninh, quốc phòng, y tế, giáo dục…”

“Cơ sở hạ tầng cũng là một loại hàng hóa công vì nếu giao hoàn toàn cho tư nhân đầu tư họ sẽ chỉ làm ở những nơi có thể thu hồi vốn và kiếm lời nhanh nên mức đầu tư sẽ thấp hơn mức tối ưu cho toàn xã hội.”

tượngBản quyền hình ảnhHOANG DINH NAM
Image captionDư luận nhiều lần lên tiếng về hàng loạt tượng đài trị giá hàng trăm tỷ đồng nhưng xuống cấp mau chóng sau khi khánh thành

“Vấn đề cần đặt ra ở đây là liệu nhà nước đã chi tiêu cho các loại hàng hóa/dịch vụ công đó hiệu quả chưa?”

“Khi đề nghị tăng thuế để tăng đầu tư công hay tăng cung cấp hàng hóa dịch vụ công, liệu nhà nước có đảm bảo lợi ích của kế hoạch này lớn hơn chi phí về lâu dài cho toàn xã hội hay không?”

“Nói theo ngôn ngữ kinh doanh là liệu tỷ lệ lợi nhuận thu được so với chi phí đầu tư (ROI) có lớn hơn chi phí cơ hội (lãi suất) hay không.”

“Có thể thấy trong khi rất nhiều doanh nghiệp nhà nước sản xuất, cung cấp những loại hàng hóa không dính dáng gì đến hàng hóa công vẫn nhận được nhiều nguồn lực, ưu đãi của nhà nước.”

“Chưa kể đến các thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng cơ bản, nhiều khoản chi tiêu khác của nhà nước cũng không liên quan đến hàng hóa công mà chỉ là các hoạt động chính trị như xây dựng tượng đài hay chi phí cho các hội đoàn bên ngoài chính phủ.”

“Theo tôi, trước khi đưa ra kế hoạch tăng thuế, nhà nước cần rà soát lại hoạt động chi tiêu, loại hoàn toàn ra ngoài ngân sách các khoản chi không liên quan đến hai mục tiêu căn bản của thuế.”

“Sau đó phải tăng hiệu quả đầu tư và chi tiêu bằng cách chống lãng phí, thất thoát, cắt giảm biên chế.”

“Sau cùng, phải siết lại các khoản chi tiêu thường xuyên, cắt giảm lương cán bộ công chức nếu cần.”

“Không làm được những điều đó, tăng thuế không chóng thì chày sẽ đẩy tỷ lệ thuế trung bình của Việt Nam qua bên phải điểm tối ưu trên đồ thị Laffer, đẩy nền kinh tế vào một vũng lầy không tự thoát ra được.”

Theo BBC

SHARE