Về Putin, con người mà tôi từng biết và từng tin tưởng

Tổng thống Nga (Putin) đã thay đổi kể từ khi ông trở thành phó thị trưởng St. Petersburg vào đầu những năm 1990.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đón chào năm mới (2019) bằng việc có được trong tay một du khách người Mỹ, Paul Whelan, ông này bị bắt vì bị cáo buộc là làm gián điệp. Ông Whelan đã đến Moscow để tham dự một đám cưới. Nhưng ông Putin thì lại cần một con tin như một thương vụ tiềm năng để dùng cho việc trao đổi một nữ điệp viên người Nga có mối liên hệ với Kremlin – Maria Butina, người đã nhận tội là có liên hệ với một quan chức Nga để “thiết lập những đường dây liên lạc không chính thức với những người Mỹ có quyền lực và ảnh hưởng đối với đời sống chính trị Mỹ”. Vì vậy, ông Putin đã tóm lấy ông Whelan, người mà cho đến nay vẫn chưa được thả ra.
Tất nhiên là ông Putin đã hành động như vậy. Tôi được biết ông Putin từ đầu những năm 1990. Là một doanh nhân ở St. Petersburg, tôi đã dành nhiều giờ đồng hồ (để làm việc, trò chuyện) với Volodya (tên thân mật, tên thường gọi của tên khai sinh Vladimir Putin – người dịch), như ông ta được biết đến (với cái tên như vậy) trong những ngày đó, những ngày mà ông ta còn là đương kim phó thị trưởng thành phố (St. Petersburg). Ông ấy ngồi trong hội sở của tôi trên Đảo Đá trong khi chúng tôi trò chuyện về bia và văn hó ẩm thực của Bavaria (một bang của nước Đức – người dịch) bằng một thứ tiếng Đức gần như hoàn hảo, thứ tiếng mà ông ấy ưa dùng. Trong những ngày đầu tiên đó, sự tin tưởng của tôi dựa trên một sự thực là ông ấy đã hành động một cách hợp lý và tỏ ra chân thành trong những mối quan tâm của ông ấy đối với St. Petersburg. Ông ấy không nhận các món quà cáp, hối lộ, nhưng ông ấy bao che cho những người đã nhận các món quà cáp, hối lộ, bao gồm cả các ông chủ của ông ấy – như Thị trưởng Anatoly Sobchak và sau này là cả Tổng thống Boris Yeltsin. Ông Putin đã ký các hồ sơ giấy tờ đăng ký cho công ty an ninh của tôi (nguyên văn: “for my security company”) và đích thân vào sổ đăng ký chúng. Ông ấy khuyên bảo và tư vấn cho tôi. Ông ấy giúp tôi mở rộng kinh doanh. Và theo yêu cầu của ông ấy, tôi đã xây dựng, huấn luyện và trang bị cho Ủy ban an ninh nhà nước (K.G.B. = Комите́т Госуда́рственной Безопа́сности = Committee for State Security) của thành phố St. Petersburg một đơn vị SWAT đầu tiên (Special Weapons And Tactics = Đơn vị chiến thuật và vũ khí đặc biệt) theo đúng phong cách phương Tây, để chuẩn bị cho Đại hội Thế vận thiện chí năm 1994 được tổ chức tại đó (St. Petersburg).
Từ những cuộc trò chuyện giữa chúng tôi với nhau vào năm 1992, tôi nhận ra rằng ông Putin hiểu rằng không phải phương Tây, mà chính là hệ thống xã hội chủ nghĩa Xô-viết phải chịu trách nhiệm về sự sụp đổ kinh tế và xã hội của Liên-xô. Thật vậy, khi chúng tôi nói về nước Đức thân yêu của tôi, có nhiều dấu hiệu cho thấy rằng ông Putin đã thừa nhận việc thống nhất nước Đức là điều không thể tránh khỏi một khi Bức tường Berlin sụp đổ. Đó là việc sau khi ông trở thành tổng thống năm 2000, ông càng ngày càng lo lắng về những thất bại chính trị và kinh tế của Nga và đã than phiền về việc thiếu vắng những gì mà ông ấy nhìn nhận như là một sự tôn trọng phải lẽ của phương Tây (đối với nước Nga) – và (trong thâm tâm) ông ấy đã biến nước Nga thành một công cụ tư tưởng và tôn giáo.
Đối với tôi, một thời điểm khác của sự thay đổi đã diễn ra là vào năm 1996, khi công ty của tôi và trụ sở của công ty mà tôi đã đầu tư hơn 1 triệu đô la đã bị Tổng thống Yeltsin trưng dụng (nguyên văn: “was expropriated by President Yeltsin”). Volodya (Vladimir Putin) nhún vai và nói với tôi rằng ông ấy không thể làm gì để trợ giúp được. Và tôi đã bắt đầu nhìn nhận ông ấy như một sự biến thái từ một quan chức nhỏ thành một tổng thống bốn lần thắng cử một cách độc đoán của nước Nga. Tôi có thể nói với quý vị về ông Putin rằng những gì mà người Mỹ đọc được về ông Putin ngày hôm nay không giống với những của con người ông Putin mà tôi được biết lúc trước đây (vào đầu những năm 1990 – người dịch) hoặc con người ông Putin mà tôi biết hiện nay.
Con người ông Putin mà tôi được biết có nhiều những nét tương đồng, theo nhiều cách, với Tổng thống Trump. Giống như ông Trump, Volodya (Vladimir Putin) đưa ra các quyết định dựa trên những đánh giá, đoán định tức thời (nguyên văn: “based on snap judgments”), thay vì những cân nhắc toan tính sâu xa, thâm hậu. Ông ấy (Vladimir Putin) thù dai và nhỏ mọn. Ông ấy giữ thái độ ác cảm, thành kiến và cực kỳ ghét bị chọc quê. Ông được cho là không thích các cuộc họp, giao ban dài dòng, phức tạp và cho rằng việc đọc các văn bản, tài liệu (mang tính hoạch định chính sách) là nặng nề, là đau đầu (nguyên văn: “He is said to dislike long, complicated briefings and to find reading policy papers onerous”).
Giống như ông Trump, ông Putin mà tôi được biết không phản ứng với các sự kiện bằng cách chủ động phát triển một chiến lược dài hạn. Nhưng xét về sự ranh mãnh, láu cá, quyền biến thì ông ấy rất khác (nguyên văn: “But in sophistication, he is very different”). Vốn là một cựu sĩ quan K.G.B., ông ấy hiểu cách làm thế nào để sử dụng những thông tin sai lệch (deza), dối trá (vranyo) và thỏa hiệp (kompromat) để tạo ra sự hỗn loạn ở phương Tây và tại chính nước Nga (nguyên văn: “A former K.G.B. officer, he understands how to use disinformation (deza), lies (vranyo), and compromise (kompromat) to create chaos in the West and at home”).
Vài tháng trước, tôi đã chuyển đến Hoa Kỳ và thành lập một công ty để giúp đỡ những người khác, những người mà đã bị mất hết công ty hoặc tài sản của họ, hoặc bị đánh cắp (tại nước Nga – người dịch). Trước đó, tôi đã mất hai thập kỷ để khởi kiện Liên bang Nga – không chỉ ở nước Nga mà còn đưa ra những yêu sách đối với các tài sản của chính phủ Nga ở Thụy Điển và Đức – và trở thành bên duy nhất đã từng thu thập các thiệt hại từ Liên bang Nga.
Cuộc “vạn lý trường chinh” ấy đã mang lại cho tôi một thức nhận thấm thía rằng cả ông Putin và nước Nga đều không phải là những người bạn của tôi. Giống như tôi, các nhà lãnh đạo phương Tây đã tin tưởng ông Putin. Nhưng họ không hiểu rằng với ông ta (Putin), sự lịch sự và tình bạn thường là những dấu hiệu của sự yếu đuối, không phải là tình bạn. Hơn cả những điều trên đây, ông ta (Putin) muốn được nhìn nhận như một người bình đẳng hoặc một người ở thế thượng phong (trên cơ), ông ấy cố gắng hủy hoại bất cứ thứ gì mà ông ta không thể cạnh tranh được, không ăn được thì đạp đổ.
Chưa hết, trong thời gian sống ở Mỹ, tôi không thể không nhận ra rằng các phương tiện truyền thông ở Mỹ rất kín tiếng, rất dè dặt trong việc nói với khán giả rằng nước Nga của ông Putin sẽ không bao giờ là bạn bè của một nền dân chủ cả. Nước Nga của Volodya muốn chia rẽ và tiêu diệt các nền dân chủ. Để đạt được mục đích này, Volodya sử dụng bộ máy Kremlin của mình, đáng chú ý là Cơ quan quản lý tài sản tổng thống của Liên bang Nga, hay UdPRF), một cơ quan đầy mờ ám và hầu như không được (dư luận) biết đến (nguyên văn: “notably the shadowy and largely unknown Presidential Property Administration of the Russian Federation, or UdPRF”. Ngân sách đen của UdPRFTHER có đến nhiều tỷ rúp. Nó kiểm soát các bổng lộc, các lợi ích được ban cấp cho những nhân viên công lực ngoan ngoãn vâng phục Kremlin (nguyên văn: “It controls perks dispensed to obedient Kremlin apparatchiks”), nhưng nó cũng kiểm soát các chương trình hành động bí mật, loại chương trình mà đã dẫn đến hồ sơ Trump do Christopher Steele thu thập được vào năm 2016. Điều chắc chắn là, theo những gì mà tôi biết, dưới sự cai trị của ông Putin tất cả các cơ quan tình báo khác nhau của Nga sẽ tiếp tục thực hành các hoạt động như: sử dụng những thông tin sai lệch (deza), dối trá (vranyo) và thỏa hiệp (kompromat) để chống lại Hoa Kỳ. Và các nhân viên từ cơ quan tình báo chính của Nga, F.S.B., và cơ quan tình báo quân sự của nó, G.R.U., sẽ tham gia vào nhiều những cuộc tấn công hơn nhằm chống lại và giết hại các nhà bất đồng chính kiến Nga và những người chống lại ông Putin hiện sống ở phương Tây. Đối với ông Putin, theo như tôi biết, các biên giới không có ý nghĩa gì.
Vài tháng trước, Volodya đã cố gắng – may mắn thay, lần này thì ông ta (Putin) đã thất bại – định cài cắm một thân hữu vào làm người đứng đầu Interpol, tổ chức cảnh sát quốc tế, có lẽ, bằng cách đó, ông ta (Putin) có thể biến nó thành một đội cảnh sát hình sự của một cá nhân. Tất nhiên là ông ấy đã hành động như vậy. Tham nhũng là DNA – gien di truyền của nước Nga, cũng giống như gien di truyền của chính ông Putin vậy.
Còn có một điều khác mà tôi đã phát hiện ra từ, kể từ khi chuyển sang sinh sống ở Mỹ, là nhiều nhà quan sát Kremlin của nước Mỹ không hiểu được rằng ông Putin, trong những ngày này, đang lo sợ. Cuộc bầu cử gần đây của ông ta có thể đã được đảm bảo; nhưng tương lai của ông ấy thì không.
Tại sao? À tại vì là Volodya không có ai chống lưng cho mình (nguyên văn: “Because Volodya has no one watching his back”). Thị trưởng Sobchak và Tổng thống Yeltsin đã thuê mướn và thăng thưởng cho Putin vì lòng trung thành cá nhân của ông ta (của Putin đối với 2 người này – người dịch), nhưng cả hai người trên đây đều đã chết từ lâu. Ông Putin mà tôi biết hồi đó đã cho phép hai vị cấp trên tiền nhiệm này của mình (Thị trưởng Sobchak và Tổng thống Yeltsin – người dịch) tích lũy một khối tài sản khổng lồ, và sau đó ông ta (Putin) bảo vệ họ khỏi các cáo buộc, hồi tố. Ông Putin đã xây một bức tường bảo vệ xung quanh ông Sobchak ngay cả khi ông thị trưởng này (Sobchak) đang cất giữ hàng triệu đô la tại Paris. Sau đó, với tư cách là người đứng đầu FSB (Tổng cục An ninh Liên bang Nga) của ông Yeltsin, ông Putin đã hủy ngang một cuộc điều tra về gia đình Yeltsin do công tố viên lúc đó là Yuri Skuratov đang tiến hành, bằng cách xác nhận tính xác thực của một video nhòe nhoẹt về một người đàn ông được cho là ông Skuratov đang trên giường với hai gái mại dâm. Và, vào ngày 31 tháng 12 năm 1999, trong những giờ phút đầu tiên trên cương vị quyền Tổng thống Liên bang Nga, Volodya đã ký ngay một sắc lệnh miến trừ cho ông Yeltsin và gia đình ông này khỏi mọi cáo buộc hình sự.
Nhưng không có một sắc lệnh nào như vậy trong tương lai cho Volodya. Từ lâu đã có tin đồn rằng ông ta (Putin) có một khối lượng tài sản khổng lồ đã được tẩu tán, cất giấu. Nhưng nếu đó là sự thật, thì có khả năng rằng những tài sản khổng lồ đó đã được các thân hữu, cộng sự hoặc thậm chí là một số tội phạm hình sự mà ông Putin đã giúp đỡ họ trở nên giàu có bằng các phương cách bẩn thỉu, cất giữ hộ.
Vì vậy, câu hỏi của tôi là: Khi mà, rốt cuộc, Volodya phải rời bỏ quyền lực, thì những thân hữu, cộng sự và đồng phạm, những người mà đã trở nên giầu có bằng những cách thức bẩn thỉu đó liệu sẽ có trả lại cho ông ta (Putin) một số tỷ nào đó trong số nhiều những tỷ trên đây hay không?
Bằng cách nào đó, tôi không nghĩ như vậy. Tôi đã sống ở Nga. (Và tôi biết), chia sẻ không phải là tính cách Nga.
————————-Franz J. Sedelmayer là giám đốc điều hành của MARC (= the Multinational Asset Recovery Comapany), Công ty thu hồi tài sản đa quốc gia, đồng thời là tác giả của cuốn sách “Chào mừng qúy vị đã đến với Thành phố của Putin” ( “Welcome to Putingrad”)

Nguồn The New York Times International Edition

SHARE