Phong trào #MeToo liệu có lớn mạnh ở Việt Nam?

Tờ The Diplomat ngày 15/5 có bài viết cho rằng phong trào #MeToo non trẻ của Việt Nam cho thấy các giới hạn về sự tiến bộ của đất nước này về bình đẳng giới tính.

0
546

Cùng lúc đó dư luận chú ý đến phong trào #MeToo tại Việt Nam đang bắt đầu hỏi nhau là liệu phong trào phụ nữ tố cáo nạn xâm hại tình dục tại đây rồi có trở thành lớn mạnh.

Phong trào #MeToo Việt Nam được cho là bắt đầu từ vụ quấy rối tình dục ở báo Tuổi Trẻ hồi tháng Tư.

Một sinh viên thực tập tại báo Tuổi Trẻ bị một biên tập viên cưỡng bức dẫn tới muốn tự tử, bài báo của The Diplomat tường thuật lời kể của các phóng viên Việt Nam.

Chỉ vài ngày sau đó, phụ nữ khắp Việt Nam chia sẻ các câu chuyện bị quấy rối và lạm dụng khi họ làm việc với các phóng viên. Họ đặt các hagtag như #toasoansach, #ngungimlang, và #MeToo. Vậy là phong trào #MeToo quốc tế đã lan đến Việt Nam, tờ The Diplomat kết luận.

Một thảo luận công khai thừa nhận bạo lực và quấy rối tình dục là thực tế trong đời sống phụ nữ Việt Nam, cũng như trên toàn thế giới.

Một báo cáo năm 2014 của tổ chức phi chính phủ ActionAid cho hay 87% phụ nữ và trẻ em gái Việt Nam từng trải qua quấy rối tình dục ở nơi công cộng.

Bảo Uyên, người từng làm việc ở ba tòa soạn báo trước khi trở thành phóng viên tự do, nói với The Diplomat rằng cô ý thức được nạn dịch quấy rối tình dục khi bắt đầu đi làm, và cho rằng nó rất phổ biến trong môi trường báo chí.

Phong trào #MeToo mới ra đời của Việt Nam đã chứng minh rằng phụ nữ vẫn bị quấy rối tình dục ngay cả khi họ đã giành được sự tự chủ hơn trong các lĩnh vực từ giáo dục đến chính trị.

Sinh viên Việt Nam không được giáo dục về bạo lực tình dục. Rất hiếm công sở có bộ quy tắc ứng xử chống lại các hành vi quấy rối tình dục để có cơ sở giải quyết các khiếu nại liên quan, tác giả Isabelle Taft của The Diplomat viết.

Những cáo buộc ở báo Tuổi Trẻ làm Uyên ngạc viên bởi theo cô người ta chỉ lặp lại những ‘cáo buộc thầm lặng hơn’ mà cô đã nghe suốt một thập kỷ.

“Mọi người lên tiếng nhưng rồi theo thời gian, mọi thứ rơi vào quên lãng”, Uyên nói trên The Diplomat.

Còn theo nhà xã hội học Khuất Thu Hồng, được The Diplomat trích lời thì “Ở Việt Nam, hiện tượng quấy rối tình dục một mặt được xem như vấn đề văn hóa hơn là vấn đề về quyền con người, mặc khác được chính trị hóa. Theo cách nó diễn ra ở nơi công cộng, rồi có nhiều nhân tố liên quan. Có rất nhiều nỗ lực để khiến các nạn nhân im lặng, hoặc dập tắt khi vụ việc dấy lên.”

Việt Nam, quấy rối tình dục, #MeTooBản quyền hình ảnhHOANG DINH NAM
Việt Nam, quấy rối tình dục, #MeTooBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES

Hành trình của phong trào #MeToo

Bắt nguồn từ Mỹ, phong trào #MeToo (Tôi cũng vậy) lan rộng nhanh chóng. Hàng triệu phụ nữ trên khắp thế giới chia sẻ những câu chuyện bị hãm hiếp, tấn công và quấy rối của họ tại nơi làm việc.

Ngày 5/10/2017, tờ New York Times vô tình khởi động phong trào khi đăng một bài báo cáo buộc nhà làm phim Harvey Weinstein quấy rối tình dục nhiều nữ diễn viên như Rose McGowan và Ashley Judd trong hàng thập niên.

Các phụ nữ tố cáo ông muốn được họ xoa bóp, hay muốn nhìn họ thoát y, và đổi lại ông ta hứa giúp thúc đẩy sự nghiệp của họ.

Chỉ mười ngày sau, nữ diễn Mỹ Alyssa Milano, nổi tiếng với vai diễn trong “Charmed, My Name is Earl” và “Who’s the Boss?”, viết trên Twitter:

“Đề nghị của một người bạn: Nếu tất cả phụ nữ bị quấy rối hoặc tấn công tình dục viết ‘MeToo’, chúng ta có thể tạo cho mọi người ý thức về độ lớn của vấn đề. Nếu bạn từng bị quấy rối hoặc tấn công tình dục, hãy trả lời tweet này bằng chữ ‘Me Too’.

Trong vòng 20 phút, tweet của Alyssa có 10.000 câu trả lời.

Phụ nữ Mỹ cổ động cho phong trào #MeToo trước cửa khách sạn Trump International HotelBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES
Image captionPhụ nữ Mỹ cổ động cho phong trào #MeToo trước cửa khách sạn Trump International Hotel

Ít ngày sau, hashtag #MeToo lan truyền.

Hai tháng sau, phụ nữ khắp nơi lên tiếng về việc bị ngược đãi, hành hung và hãm hiếp. Họ được tạp chí Time tặng danh hiệu “người phá vỡ sự im lặng”, và một cuộc cách mạng toàn cầu bắt đầu.

Không ai lúc ấy biết phong trào sẽ đi đến đâu.

Nhưng tđến nay #MeToo đã lan đến Anh, Pháp, Đan Mạch, Ý, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Ấn Độ, Israel, Saudi Arabia, Australia, South Africa, Hong Kong, China, Japan, South Korea, Indonesia, Spain, Russia, North Korea. Kết quả là rất nhiều nam giới có thế lực bị tẩy chay, sa thải, từ chức, hoặc rút lui khỏi những cuộc tranh cử.

Và có vẻ bây giờ đến phiên Việt Nam.

Tương lai của #MeToo ở Việt Nam

Ở Việt Nam phong trào #MeToo đã vượt ra ngoài phạm vi môi trường báo chí, lan sang giới giải trí, với vũ công Phạm Lịch nổ phát súng đầu tiên tố cáo ca sỹ Phạm Anh Khoa ‘gạ tình’. Sau đó, thêm hai phụ nữ nữa lên tiếng về trải nghiệm tương tự với nam ca sỹ.

Sự việc này xảy ra gần như cùng thời điểm phiên phúc thẩm xử một cựu đảng viên Cộng sản, ông Nguyễn Khắc Thủy, 78 tuổi, về tội dâm ô trẻ em ở Vũng Tàu, làm dư luận dấy lên câu hỏi phong trào này liệu có tương lai lan rộng và mạnh mẽ ở Việt Nam.

Bà Đinh Phương Nga, Điều phối viên Mạng lưới Thanh niên toàn cầu về sức khỏe sinh sản và tình dục (YPEER) tại Việt Nam nói với BBC ngày 16/5 rằng: “#MeToo sẽ lan rộng tại Việt Nam.”

Lý do được bà Nga được ra là “rõ ràng mọi người dần có nhận thức tốt hơn về quấy rối và xâm hại tình dục. Xã hội cũng cởi mở hơn và bảo vệ nạn nhân thay vì phê phán họ như trước đây.”

“Đợt này cũng đang vào giai đoạn mà bức xúc về xâm hại tình dục được đẩy lên đến đỉnh điểm khi các vụ xâm hại, tấn công tình dục bị dư luận phanh phui ở nhiều nơi trong cả nước.”

Nhà xã hội học Khuất Thu Hồng cũng có chung nhận định. Bà Hồng nói với BBC rằng từ vụ việc ở báo Tuổi Trẻ, tới vụ Phạm Anh Khoa, nay đã có một số người tố cáo các giáo sư đại học quấy rối tình dục sinh viên.

Nhà báo tự do Sương Quỳnh chia sẻ cái nhìn của bà với BBC:

“Phong trào #Me Too để giới nữ dám nói lên công khai việc mình bị quấy rối tình dục ở Việt Nam là điều tốt. Bởi vì nữ giới ở các nước văn minh còn được pháp luật bảo vệ, còn ở Việt Nam quyền con người còn bị hạn chế , thì việc bảo vệ người phụ nữ càng kém hơn. Nên phong trào #Me Too ở Việt Nam lan rộng trên mạng là điều tốt để các bạn gái trẻ ” vạch mặt” kẻ xàm sỡ, vì họ khó có thể đưa đơn kiện lấy lại phẩm giá cho mình khi pháp luật tòa án vẫn bất công như ở Việt Nam. Điển hình qua vụ xét sử bị cáo Nguyễn Khắc Thủy nguyên giám đốc ngân hànng và là đảng viên luôn được bao che.”

“Cho nên, ngoài những trường hợp lợi dụng để vu khống hoặc cố tình bôi nhọ ai đó…nhất là trong giới giái trí…thì phong trào # Me too cũng là một sự đấu tranh cho nhân quyền.” Bà Sương Quỳnh phát biểu.

Nhưng không phải ai cũng lạc quan như vậy khi đề cập đến phong trào #MeToo ở một nước được cho là ‘nam quyền’ và ‘thiếu dân chủ’ như Việt Nam.

Bạn đọc BBC tên Đoàn Thị Hương từ Sài Gòn nói với BBC ngày 16/5: “Tôi nghĩ chỉ có hiện tượng riêng lẻ thôi chứ phụ nữ (kể cả giới trẻ) ở Việt Nam chưa có ý thức kết nối thành một phong trào vì sự đè nén về cường quyền, nam quyền còn rất mạnh. Luật bảo vệ phụ nữ thì có cả rừng đấy nhưng…”

“Trường hợp Phạm Lịch chỉ là miếng mồi của báo chí. Họ cũng được phép đẩy lên để ‘cho có vẻ’ và thu hút người đọc vào chuyện showbiz ‘cho nó lành’!”

“Ở Việt Nam, chính quyền rất tỉnh mắt với cái gọi là ‘phong trào’. Họ chỉ cho phép một mức độ nào thôi!”

Còn theo độc giả Vũ Hữu Long từ TP Hồ Chí Minh thì dù những vụ việc như vậy “ngày càng xảy ra nhiều ở Việt Nam” và “đang phát triển”, “nhưng nói chung ở một đất nước thiếu dân chủ thì mọi phong trào đều không dễ phát triển mạnh, cho nên thực tình tôi nghĩ phong trào này rồi sẽ chẳng đi đến đâu!”

Nhà báo Sương Quỳnh cũng chia sẻ cái nhìn không mấy lạc quan về tương lai của phong trào này:

“Hy vọng phát triển mạnh được, nhưng tôi không chắc. Vì ở Việt Nam những gì mang tính tính đông người sẽ bị dập tắt ngay. Nhà cầm quyền sợ một tổ chức lớn mạnh…dù đó là một tổ chức làm việc gì và tốt cho sự phát triển xã hội. Thí dụ điển hình: Phong trào NO – U là phong trào chống đường lưỡi bò. Đầu tiên biểu tượng này của báo Sài Gòn Tiếp Thị tung ra . Nhưng sau đó họ thấy các em xuống đường biểu tình chống Trung Quốc là bị đàn áp và vu khống là phản động hoặc bị đảng Việt Tân giật giây.”

 Theo BBC
SHARE