Mỹ truy tố giới chức Belarus tội không tặc do chặn phi cơ Ryanair

Các công tố viên Mỹ cáo buộc bốn viên chức chính phủ Belarus tội không tặc hôm Thứ Năm, 20 Tháng Giêng, vì chuyển hướng chuyến bay Ryanair hồi năm ngoái lấy lý do là có bom, nhưng thật ra là để bắt giữ một nhà báo phe đối lập, theo bản tin hãng thông tấn AP.

175
Chiếc Boeing 737-8AS của hãng hàng không Ryanair bị buộc đáp xuống Minsk, Belarus. (Hình: Petras Malukas/AFP via Getty Images)

Các công tố viên liên bang ở New York nói rằng hôm 25 Tháng Năm, 2021, cơ quan kiểm soát không lưu Belarus chuyển hướng chiếc máy bay chở khách theo lịch trình thường xuyên giữa Athens, Hy Lạp và Vilnius, Lithuania, yêu cầu hạ cánh ở Minsk, Belarus. Các công tố viên cho rằng tiêu chuẩn an toàn phi hành quốc tế bị vi phạm với “mục đích đàn áp bất đồng chính kiến và tự do ngôn luận.”

Hãng hàng không Ryanair cho biết cơ quan kiểm soát không lưu Belarus nói với phi công trên máy bay có bom và yêu cầu hạ cánh xuống Minsk. Quân đội Belarus còn đưa một chiến đấu cơ Mig-29 bay lên để tạo thêm áp lực.

Sau đó cơ quan an ninh Belarus bắt giữ một phóng viên và cũng là nhà hoạt động tên Raman Pratasevich trên phi cơ này. Ông Pratasevich góp phần tổ chức các cuộc biểu tình chống lại ông Alexander Lukashenko, tổng thống Belarus.

Hồi Tháng Tám, Tổng Thống Mỹ Joe Biden áp dụng các biện pháp trừng phạt mới đối với Belarus trong ngày kỷ niệm một năm ông Lukashenko được bầu vào nhiệm kỳ thứ sáu lãnh đạo Belarus. Mỹ và cộng đồng quốc tế đều xem đây là một cuộc bầu cử có nhiều dấu hiệu không minh bạch.

Người dân Belarus sau đó xuống đường rầm rộ để phản đối bầu cử. Chính phủ của ông Lukashenko mạnh tay đàn áp người biểu tình, giới bất đồng chính kiến và các cơ quan truyền thông độc lập. Hơn 35,000 người bị bắt và hàng nghìn người bị đánh đập và bỏ tù. Các cuộc biểu tình kéo dài nhiều tháng và chỉ chấm dứt khi mùa Đông bắt đầu.

Bốn người bị phía Mỹ buộc tội gồm tổng giám đốc và phó tổng giám đốc của cơ quan điều hành hàng không Belarus và hai giới chức cơ quan an ninh Belarus. Công tố viên cho biết các nghi can bị buộc tội không tặc và có thể bị án tù từ 20 năm trở lên.

Giới chức Mỹ tuyên bố họ có quyền tài phán trong trường hợp này vì có công dân Mỹ trên chuyến bay.

Sau sự việc đó, Liên Minh Châu Âu (EU) nhanh chóng cấm các hãng bay Belarus sử dụng không phận và phi trường của 27 nước thành viên, kêu gọi các hãng hàng không có trụ sở ở EU tránh bay qua Belarus, đồng thời áp đặt lệnh trừng phạt đối với một số viên chức Belarus. Bà Ursula von der Leyen, chủ tịch Ủy Ban EU, cho rằng vụ tấn công này tương đương với “không tặc.”

Tuy nhiên đồng minh thân cận nhất của Belarus là Nga đưa ra lời ủng hộ, cho rằng Belarus hành động phù hợp với các thủ tục quốc tế và cho rằng phương Tây phản ứng một cách thái quá.