Một loạt sự việc sau vụ ‘TQ vây bãi cát’ gần đảo Thị Tứ ở Trường Sa

Sau vụ đảo Thị Tứ ở bị thuyền Trung Quốc chặn lối vào, phát biểu mới nhất của Hoa Kỳ về hiệp ước phòng thủ chung đã gây ra phản ứng từ chính Philippines vì ngại kéo vào xung đột với Trung Quốc.

Phát biểu ở Manila hôm 1/03/2019 bên cạnh Bộ trưởng Ngoại giao nước chủ nhà Teodoro Locsin, Bộ trưởng Mike Pompeo của Hoa Kỳ đã nói:

“Mọi tấn công vũ trang vào quân lực Philippines, máy bay, tàu thuyền của nhà nước ở Biển Nam Trung Hoa sẽ kích hoạt các trách nhiệm trong Điều 4, Hiệp ước Hỗ tương Quốc phòng.”

Phát biểu này được nêu ra không lâu sau khi có tin tàu thuyền Trung Quốc “ào vào” đảo Thị Tứ, điều mà Philippines nói là không phải sự thật.

Tuy nhiên, trước đó, ông Roberto del Mundo, thị trưởng Kalayaan có quyền quản trị Thị Tứ, cho hay các tàu thuyền Trung Quốc “đuổi tàu cá Philippines ra khỏi một bãi cạn bên ngoài đảo, cách 3 km, trong khoảng thời gian cả tháng 1 và 2”.

Philippines nói việc này “chưa tới mức quấy rối” nhưng phía TQ đã chặn lối vào điểm mà ngư dân Philippines coi là nơi đánh cá của họ.

Nhưng ông Pompeo đã tranh thủ chuyến thăm Philippines, sau khi rời Hà Nội dự thượng đỉnh Mỹ – Triều, để nói thẳng rằng “việc xây cất của Trung Quốc trên các đảo là đang đe dọa chủ quyền Philippines”.

Lời ông Pompeo được cho là chuyển biến quan trọng trong cách nhìn của Hoa Kỳ về tranh chấp Biển Đông.

Hồi 2018, Bộ trưởng Quốc phòng khi đó của Mỹ, ông James Mattis từ chối xác nhận đảm bảo an ninh cho Philippines ở mức mà ông Pompeo nêu ra.

Tuy thế, chính Bộ trưởng Quốc phòng Philippines lại nói hôm 05/03 rằng Hiệp ước quốc phòng với Hoa Kỳ cần được xem lại.

ABS-CBN TV đưa tin ông Delfin Lorenzana nói về hiệp ước có 67 năm qua rằng nó “có thể gây hiểu nhầm và hỗn loạn khi có khủng hoảng”.

Đá Subi
Image captionXây cất của TQ trên Đá Subi, cách đảo Thị Tứ không xa
Thitu
Image captionPhilippines muốn xây sửa đường băng trên đảo Thị Tứ

Bộ trưởng Ngoại giao Locsin cũng nói chính việc Hoa Kỳ “đưa ngày càng nhiều chiến hạm qua lại vùng Biển Tây Philippine nên họ sẽ nhiều khả năng dính líu vào chiến tranh mà chúng ta không hề muốn”.

Nhưng nếu hiệp ước quốc phòng đẩy Philippines “can dự vào cuộc chiến có nổ súng (shooting war)” thì đó là điều nước này không mong muốn, ông nói.

Được biết hôm 04/03, hai pháo đài bay B-52 của Hoa Kỳ từ Guam lại bay vào Biển Đông và tới gần các đảo tranh chấp.

Lần cuối Hoa Kỳ cử B-52 vào vùng này là tháng 11/2018.

Đô đốc Philip Davidson, tư lệnh Bộ Chỉ huy Ấn Độ -Thái Bình Dương nói quân lực Hoa Kỳ quan sát thấy nhiều tàu chiến, chiến đấu cơ và máy bay ném bom hơn so với năm ngoái trong vùng biển tranh chấp.

Vụ việc quanh Đảo Thị Tứ

Theo trang Rappler của Philippines (06/03/2019), đánh giá của giới quan sát hồi đầu năm nói hàng chục tàu ‘dân quân’ Trung Quốc tiến vào vùng gần đảo Thị Tứ (Thitu, hay Pag-asa) ở vùng Biển Tây Philippine trong Biển Đông.

Các thuyền Trung Quốc có lúc lên tới 95 chiếc, có lúc rút xuống 24 chiếc, và họ tiến vào sau khi Philippines bắt đầu xây cất trên hòn đảo này.

Các thông tin trên do chương trình ‘Asia Maritime Transparency Initiative (AMTI) thuộc Viện nghiên cứu quốc tế chiến lược CSIS ở Washington công bố.

Các thuyền TQ bắt đầu có mặt ở khoảng giữa Đá Subi và đảo Thị Tứ (diện tích 37km vuông) từ tháng 7/2018.

Nhưng đỉnh cao là tháng 12/2018, khi “có 95 thuyền TQ xuất hiện hôm 20/12, và giảm xuống 42 thuyền vào ngày 26/01”, theo AMTI mà trang Rappler trích dẫn.

Theo AMTI, đây là hoạt động đáp trả việc Philippines sửa chữa đường băng trên đảo Thị Tứ, nơi có vài trăm dân thường sinh sống cùng một đơn vị quân đội, từ tháng 5/2018.

Thitu
Image captionThuyền nhỏ của Philippines bên ngoài đảo Thị Tứ – ảnh tư liệu

Được biết công tác này sẽ chỉ hoàn tất “trong phần đầu năm 2019”, theo trang Daily Inquirer của Philippines trích Bộ trưởng Quốc phòng Delfin Lorenzana hôm 04/02.

Hiện chưa rõ là các thuyền ‘dân quân’ của Trung Quốc còn ở quanh đảo Thị Tứ hay không.

Hôm 05/03, báo Úc vẫn có bài nói về “chiêu bài dùng dân quân cướp đảo mới nhất của Trung Quốc” để nói về việc này.

Bài ‘China’s latest island grab: Fishing ‘militia’ makes move on sandbars around Philippines’ Thitu Island’ nhắc lại các vụ việc lấn và xây cất vùng đảo TQ thực hiện từ những năm qua và đặt câu chuyện Thị Tứ vào bối cảnh Quốc hội Trung Quốc họp tuần này ở Bắc Kinh.

Một quan chức cao cấp TQ phát biểu ở Bắc Kinh rằng “bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ không phải là đe dọa cho nước khác”, theo bài của AFP trên ABC.

Cũng trong năm 2019, các nước trong vùng tiếp tục đầu tư vào hải quân và nhất là hạm đội tàu ngầm dù không nói thẳng là vì vấn đề Biển Đông.

Trong tháng 2/2019, Úc ký với Pháp hợp đồng đóng 12 tàu ngầm động cơ diesel, trị giá 35 tỷ USD.

Cùng tháng, Singapore nhận một trong bốn tàu ngầm Type 212 từ Đức và Ấn Độ sắp ký với Nga hợp đồng 3 tỷ USD thuê tàu ngầm lớp Akula.

Theo BBC

SHARE