Hội nghị Trung ương 5: Nguyễn Phú Trọng vẫn tại vị?

Ông Nguyễn Phú Trọng tự cho mình là "trường hợp đặc biệt" để tại vị qua nhiều nhiệm kỳ

Nếu ông Nguyễn Phú Trọng quyết giữ chức vụ Tổng bí thư CSVN cho đến hết nhiệm kỳ vào năm 2026, thì khi đó ông sẽ 81 tuổi, và trở thành người đứng đầu Đảng lớn tuổi nhất trong lịch sử Việt Nam, tác giả David Hutt viết trên Asia Times.

Giáo sư Carl Thayer từ Đại học New South Wales ở Úc, cho biết: “Vào tuần qua, những tin đồn đã lan truyền trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đối lập với chính quyền ở Hà Nội rằng ông Trọng sẽ từ chức trước khi hết nhiệm kỳ và những thay đổi lãnh đạo khác sẽ diễn ra trong một cuộc họp quan trọng của đảng sắp tới.”

Tin đồn ông Trọng từ chức một phần xuất phát từ một bài báo đăng trên tờ Haaretz của Israel, trong đó cáo buộc rằng việc ban hành lệnh bắt giữ một nữ doanh nhân Việt Nam nổi tiếng gần đây là một phần của cuộc tranh giành quyền lực trong giới chóp bu xem ai sẽ kế nhiệm ông Trọng.

Người mà báo Haaretz nhắc tới là bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn, cựu hủ tịch Công ty AIC – bị Công an Việt Nam hôm 29/4/2022 khởi tố bị can, bắt tạm giam vì liên quan vụ án hình sự “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai, Công ty AIC và các đơn vị liên quan.

Ông Alexander Vuving, giáo sư tại Trung tâm Nghiên cứu An Ninh Châu Á – Thái Bình Dương Daniel K Inouye, cho rằng việc ông Trọng ra đi không phải là một chủ đề mới. Theo ông Alexander, kế hoạch không chính thức được đồng ý vào năm ngoái là để ông Trọng từ chức trước năm 2026 nếu Đảng tìm được người kế nhiệm hợp ý, điều mà họ đã không thể làm được tại Đại hội Đảng lần trước.

Trước đó, ông Trọng đã hủy bỏ Hội nghị vào tháng 9/2018 khi ông được bầu làm chủ tịch nước, đồng thời giữ chức tổng bí thư, khiến ông trở thành nhà lãnh đạo Việt Nam đầu tiên kể từ những năm 1980 giữ hai trong số bốn chức vụ lãnh đạo cấp cao của đất nước.

Tại Đại hội Đảng năm ngoái, ông Trọng tiếp tục nắm được nhiệm kỳ thứ ba khi đã 76 tuổi  trong khi các nhà lãnh đạo cấp cao thường ​​sẽ nghỉ hưu trước hoặc sau 65 tuổi.

Điều này, theo tác giả David Hutt, là do Đảng Cộng sản không thể đạt được đồng thuận về việc ai sẽ kế nhiệm ông. Người kế vị ưa thích của Trọng là Trần Quốc Vượng, cũng là cánh tay phải của ông, có vẻ đã không được ưa chuộng.

Vấn đề là thay đổi thể chế

Theo Giáo sư Carl Thayer, nếu sức khỏe yếu bất ngờ buộc ông Nguyễn Phú Trọng phải từ chức, Việt Nam sẽ đứng trước lựa chọn khó khăn trong việc tìm người kế nhiệm. Vì theo quy chế của Đảng CSVN, một ứng cử viên phải phục vụ đủ nhiệm kỳ 5 năm trong Bộ Chính trị. Hiện tại, chỉ có tám thành viên trong số 18 thành viên của cơ quan này đủ tiêu chuẩn.

Hai lựa chọn có khả năng thay thế ông Trọng theo ông Carl Thayer sẽ là ông Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên thường trực Ban Bí thư, hoặc Phan Đình Trạc, Phó trưởng Ban Chỉ đạo Phòng chống tham nhũng.

Còn Giáo sư Alexander Vuving thì cho rằng, cuộc đua vẫn đang diễn ra vào lúc này và có thể Đảng CSVN sẽ gây bất ngờ cho những người bên ngoài khi chọn người kế nhiệm ông Trọng trong vài năm tới.

Nhà Nghiên cứu Nguyễn Khắc Mai, cựu Vụ trưởng Vụ Nghiên cứu, Ban Dân vận Trung ương, thì cho rằng vấn đề không phải là thay đổi nhân sự lãnh đạo Đảng mà phải thay đổi thể chế… hay ít nhất là phương thức lãnh đạo của Đảng. Vì nếu thay người lãnh đạo mà phương thức lãnh đạo không thay đổi, thì cũng không giải quyết được vấn đề gì.