Cuộc trốn chạy bằng chân để thoát Cộng sản

Hàng trăm ngàn người đi tìm tự do dù họ có phải đánh đổi bằng cả mạng sống trên biển

Năm 1975, cuộc chiến tranh Việt Nam chấm dứt với sự toàn thắng của Cộng Sản. Công dân VNCH những người chưa từng di cư thì đây là cuộc ra đi không bao giờ quên của mình, còn những người đã một lần trốn chạy Cộng sản, lại phải ra đi một lần nữa trong số này có cả thế hệ con cháu của họ.

Sự cáo chung của VNCH năm 1975, dẫn tới việc cả triệu người đã bỏ nước ra đi tìm tự do. Bên cạnh số lượng đông đảo những người vượt biển đến các trại tỵ ở các nước Đông Nam Á, cả trăm ngàn người khác đã vượt qua hai lần biên giới bằng đường bộ.

Hàng triệu người bỏ nước ra đi

Theo ước tính không chính thức, khoảng 2 triệu người VN đã đi tìm tự do, một làn sóng tị nạn khổng lồ đã bắt đầu sau sự thay đổi chế độ chính trị ở miền Nam Việt Nam.

Sự cai trị hà khắc và sự thay đổi 180 độ trong mọi sinh hoạt của xã hội, có thể là lý do ra đi của những người có dính líu tới chế độ cũ, và cả những người không bị chế độ mới làm khó khăn.

Năm 1976, người vượt biển đầu tiên tới bờ biển Bắc Úc sau hải trình dài 4.800 km bằng con thuyền đánh cá mong manh sắp chìm, trong 10 năm tiếp sau đó vài trăm ngàn thuyền nhân đã thoát khỏi VN tới các trại tỵ nạn ở Hồng Kông, Thái Lan,  Malaysia, Indonesia, Philippines.

Tuy vậy cuộc trốn chạy bằng đôi chân, đi đường bộ từ Việt Nam qua Cămpuchia rồi tới Thái Lan, chỉ thực sự bắt đầu sau khi quân đội Cộng sản chiếm đóng Cămpuchia, lật đổ chế độ diệt chủng Khmer Đỏ, dựng lên chính chính quyền thân Hà Nội. Ngày 21 tháng 12 năm 1978, Bộ Đội VN tràn qua biên giới Tây Nam  và những người lính đội nón cối đi dép râu, đã ở lại đất nước Xứ Chùa Tháp suốt 12 năm cho tới 1990.

Lời kể của người trốn chạy

Câu chuyện của bà Nguyễn ở tiểu bang Oregon Hoa Kỳ , một gia đình may mắn đi đường bộ làm ba đợt khác nhau, nhưng cả gia đình trùng phùng trong trại tỵ nạn trên đất Thái. Bà Nguyễn nay 70 tuổi kể lại:

“Năm 87, tôi nghe nói lúc by gi b đi Việt Nam sp sa rút. Thành ra lúc y đi đường b tương đi d dàng. Tôi đi mt mình, khách đi cùng vi tôi cũng vài người, nhưng chuyến ca tôi đi hơi lâu vì b kt bên Campuchia hơn mt tháng.

Đi t Saigon, tôi đến Bến Xe Min Tây xung Châu Đc,  đó người ta ém tôi mt đêm  nhà nhng người Vit đã lâu năm  bên Cămpuchia. Sáng hôm sau người ta đưa tôi đi bng xe Honda, coi như đi đường rung người lái Honda rt gii.

Tôi cũng không biết đi trong bao lâu, khong thi gian my tiếng thì đ xung và bo đây là Phnompenh ri. T Châu Đc c đ mt gi thì người ta chuyn tôi sang xe Honda khác. Xe khác ch tôi và mt người ngi sau tôi biết tiếng Miên, người ta ch sang Phnom Penh.

Nói tht vi ông hi đó đi Honda, nhiu khi c phi cu nguyn. Tôi t nh, thưa Chúa con có đến được M không hay là con chết dc đường, ti vì h chy xe Honda s lm, nhưng h lái rt gii, đường rung rt hp mà h chy nhanh lm, nếu mà té xúông thì ch có chết.

Ri t Phnom Penh đi qua cng Kompong Som (Sihanoukville) thì li là mt nhóm người khác.”

Vượt biên là ký ức đau thương với nhiều thế hệ người Việt phải chạy trốn Cộng sản

Bà Nguyễn vượt biên đường bộ năm 1987, ở trong trại tỵ nạn hai năm, tới 1989 thì đi Mỹ định cư. Hôm nay trên quê hương mới, nhớ lại quyết định ra đi từng đợt của gia đình mình, bà Nguyễn nói:

“Hi đó ông nhà tôi đi hc tp ci to v… bây gi thì ci m hơn ch hi đó… các cháu nhà tôi thuc din ngu quân đi hc hành hay gì na thì din ngy quân phi xếp hng chót. Tôi thy tương lai ca các cháu không được d dàng.

Tôi cũng phi nói là tôi cơn Chúa đã cho tôi quyết đnh sáng sut như vy. Sau na tôi phi cơn nước M đã cưu mang gia đình chúng tôi, cho con cái chúng tôi có cơ hi hc hành, thưa các cháu nó qua đây nhìn lên thì không bng ai nhưng nhìn xung thì nhiu người cũng không được bng mình. Điu đó là phi cơn Chúa, cơn nước M đã cho chúng tôi cơ hi.”

Ông Nguyễn Minh Quân, một kỹ sư cơ khí tốt nghiệp trường Đại học Bách Khoa TPHCM, cũng là một trong những người tị nạn bằng đường bộ. Mấy chục năm đã qua, ông Quân giờ đây 45 tuổi là một công dân Hoa Kỳ cư trú ở Bang Virginia, ông có một gia đình hạnh phúc với vợ và 2 cháu nhỏ cùng nghề nghiệp ổn định.

Được hỏi đánh giá như thế nào về sự chọn lựa năm xưa của mình ra đi vượt biên ngay lúc mới tốt nghiệp, ông Quân đáp:

“Năm đó tôi cũng va mi tt nghip đi hc, nghĩa là  Việt Nam mình hết sc c gng đ chen chân vào trường đi hc. Nhưng sau ngày ra trường thy mt mù quá, mình cũng nhìn nhng người đi trước, ri t hi đến lượt mình s làm cái gì, không nhìn thy mt tương lai nào c. Thành th vì thế tôi đã quyết đnh ra đi, chn la ca tôi vào lúc bước chân ra đi là đúng.”

Ông Quân cũng nhớ lại đoạn đường vượt biên của mình từ Saigon năm 1987:

“Tháng 8 năm 1988 tôi ri Vit Nam, trước tiên xúông Châu Đc ri t đây đi bng ghe nh qua biên gii Campuchia. Tôi vượt biên hai ba ln mi ti được Thái Lan, ti vì my ln đu b kt li b b bên Cămpuchia, có mt ln b bt li mt đo có lính VN gác.

Phi qua ti ln th ba tôi mi đi lt qua Thái Lan. Tôi thy bên Campuchia by gi b lính ca VN lũng đon, khi mình b bt người ta chuc mình ra đưa v ri đi tiếp.  Campuchia cũng đi bng ghe na thì qua ti Thái Lan.”

Như lời kể của ông Quân, lúc ấy ông 24 tuổi còn độc thân, khi đã tới Phnom Penh, những người tổ chức đưa ông đi theo xe tải để tới cảng Kompong Som phía Tây Nam Phnom Penh, từ đó xuống ghe nhỏ men theo bờ biển vào đất Thái Lan.

Những con đường vượt biên

Trong thập niên 1980, vượt biên đường bộ theo sự ghi nhận có nhiều cách. Có thể đi tới Gò Dầu Tây Ninh, đi băng qua đồng ruộng  vượt biên giới qua Campuchia. Từ đó những người dẫn đường sẽ đưa người tới Phnom Penh bằng đường lộ, đi xe tải hay xe gắn máy, hối lộ là cách thức phổ biến của những người dẫn đường.

Nhiều người chọn cách đi dễ dàng hơn, nhưng cũng là do người tổ chức, đi xe đò tới Châu Đốc, hoặc một thị trấn nào đó có thể ngược dòng Cửu Long, ghe buôn chở người vượt biên theo đường sông tới tận ngoại ô Phnom Penh. Từ các tỉnh miền Tây cũng có thể vượt đồng ruộng sang đất Campuchia.

Trong những năm 1980, 81, 82, 83 ít có tổ chức nào móc nối cho người vượt biên tới Phnompenh rồi đi cảng Kompong Som, xúông thuyền vượt biển sang Thái Lan.

Thời gian đó, người đi đường bộ phải từ Phnom Penh, đi xe tải, xe lửa chở hàng, thậm chí xe bò hay  xe đạp  tới Battambang, rồi từ đó tiếp tục đi bộ tới Sisophone một thị trấn cách biên giới Thái Lan khoảng 40 Km, theo đường chim bay.

Khu vục này thường được chọn làm địa điểm tập kết, trước khi những người trốn chạy đi tiếp 40 km tới biên giới Thái Lan. 40 km sau cùng này là con đường khổ ải của người vượt biên. Những người may mắn nếu có được người dẫn đường tốt, nhưng mỗi chặng là mỗi người dẫn đường khác nhau.

Có người được phước lớn, được nằm trên xe bò dưới các lớp hàng hoá lỉnh kỉnh đi theo con đường buôn lậu mà không bị phát hiện. Các khu rừng ở đây mìn chôn dày dặc,  là nơi ẩn náu cuối cùng của quân Khmer Đỏ và tàn quân của mặt trận giải phóng Campuchia chống bộ đội Việt Nam.

Dọc biên giới Campuchia Thái Lan, ở vùng đệm có khoảng mươi trại tỵ nạn. Một số trại do Khmer Đỏ hoặc lính Para quản lý. Lính Para là thành phần chống cà Khmer Đỏ lẫn bộ đội Việt Nam, nhưng là  phần tử vũ trang, vô kỷ luật hoạt động như lục lâm thảo khấu.

Không phải ai cũng may mắn đến được bến bờ tự do như những người trong hình sau một hành trình đầy rủi ro lênh đênh trên biển cả

Nhiều gian truân, khổ ải

Phần lớn người đi đường bộ toàn phần, phải vào trại của Para trước khi được chúng đổi cho Hồng Thập Tự lấy gạo, nhưng  trước khi được chuyển trại, người tị nạn thực sự đã rơi vào địa ngục trần gian với các ông chủ Para, phụ nữ bị cưỡng hiếp, đàn ông thì phục vụ như lao công chiến trường.

Những người đi đường bộ trong những năm đầu thập niên 1980, tỷ lệ thành công  rất thấp, nhiều người không bao giờ tới được vùng biên giới Thái Lan. Họ có thể chết vì mìn, bị Bộ Đội VN bắt hoặc rơi vào tay Khmer Đỏ hay lính Para Miên.

Tuy nhiên vào những năm cuối cùng trước khi Bộ đội Việt Nam rút khỏi Campuchia, vượt biên đường bộ trở nên khá dễ dàng cho những ai còn có tiền vàng. Những người tổ chức đã tìm ra cách cho người vượt biên đi một phần đường sông, một phần đường bộ và sau cùng là đường biển từ cảng Kompong Som.

Bộ đội VN mỏi mệt vì cuộc chiếm đóng 12 năm, họ sẵn sàng thả người bị bắt với một khoản tiền nhỏ hay vài phân vàng, phải 10 phân vàng mới là 1 chỉ. Nhờ vậy một số lớn người tị nạn đường bộ đã thành công trong những năm cuối cùng của thập niên 1980.

Trong thế kỷ 20, người Việt đã chứng kiến hai cuộc di cư khổng lồ. Năm 1954, chiến tranh Đông Dương kết thúc với Hiệp Định Geneve chia đôi đất nước, ba triệu người đã rời bỏ làng mạc, nhà cửa ruộng vườn vào Nam tìm tự do.

Năm 1975, cuộc chiến tranh Việt Nam chấm dứt với sự toàn thắng của Cộng Sản. Công dân VNCH những người chưa từng di cư thì đây là cuộc ra đi không bao giờ quên của mình, còn những người đã một lần trốn chạy cộng sản, lại phải ra đi một lần nữa trong số này có cả thế hệ con cháu của họ.

Có bao nhiêu người đã vùi thây ngoài Biển Đông, bao nhiêu người bỏ mạng trong núi rừng Đông Dương.

(Theo RFA)