CSVN tiếp tục ‘trường hợp đặc biệt’, phớt lờ yêu cầu ‘tranh cử sòng phẳng’

Ông Chu Ngọc Anh (bìa trái), người vừa được chỉ định bầu vào vị trí chủ tịch Hà Nội và Tổng bí thư, Chủ tịch nước CSVN Nguyễn Phú Trọng. Courtesy of VietnamPlus

Trong bối cảnh Hội nghị Trung ương 13 vừa khép lại với bàn tán về “trường hợp đặc biệt”, không phải ngẫu nhiên mà giới trí thức lên tiếng yêu cầu Đảng CSVN “tranh cử sòng phẳng” và “thông qua Luật Bầu cử mới”.

Theo các báo nhà nước, vừa có ba nhân vật được Bộ Chính trị CSVN “giới thiệu để bầu làm bí thư” tại các tỉnh thành. Một là ông Nguyễn Văn Nên, chánh Văn phòng Trung ương Đảng, sắp làm bí thư Thành Ủy Sài Gòn. Hai là ông Lê Quốc Phong, bí thư thứ nhất Trung ương sắp làm bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp. Ba là ông Nguyễn Văn Thắng, chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh sắp làm bí thư Tỉnh ủy Điện Biên.

Trước đó, việc ông Chu Ngọc Anh, từ bộ trưởng Khoa học Công nghệ CSVN bỗng nhiên “được bầu” làm chủ tịch Ủy ban Nhân dân thay cho ông Nguyễn Đức Chung vừa “ngã ngựa” cũng gây tranh cãi. 

‘Trắng trợn thể hiện tham vọng quyền lực’

Các trường hợp này là minh chứng cho việc hàng loạt bí thư, chủ tịch các tỉnh thành tại Việt Nam hiện nay đều do Bộ Chính trị CSVN “sắp ghế” từ trước và sau đó các đại biểu đại hội Đảng hoặc Hội đồng Nhân dân chỉ bầu cho có lệ.

Điều đáng nói là những việc điều chuyển, bầu bán này đều bị một số Facebooker thạo tin chính trường rò rỉ trên mạng xã hội nhiều ngày trước khi có tin chính thức trên báo đảng. Theo giới quan sát, việc “giới thiệu để bầu” cho thấy nhà cầm quyền CSVN coi thường sự hiểu biết của dân chúng cũng như phớt lờ mọi yêu cầu tranh cử, bầu cử tự do từ giới xã hội dân sự.

Ông Nguyễn Văn Nên (trái) được chỉ định bầu thay ghế bí thư Thành ủy ở Sài Gòn của ông Nguyễn Thiện Nhân. Courtesy of VnEXpress

Và để khỏa lấp cho việc “sắp ghế” quá lộ liễu, các giới chức của đảng CSVN phải đưa ra những lời biện hộ trên báo nhà nước. Chẳng hạn trong vụ ông Nguyễn Văn Nên được chỉ định làm người đứng đầu Thành Ủy Sài Gòn, bà Nguyễn Thị Kim Ngân, chủ tịch Quốc hội CSVN đưa phát ngôn: ““Việc phân công lãnh đạo chủ chốt đối với Đảng bộ lớn, quan trọng như TP.HCM diễn ra chỉ trước Đại hội Đảng bộ thành phố ít ngày. Điều này có thể làm các đồng chí suy nghĩ tại sao cập rập như vậy. Ngay bản thân ông Nguyễn Văn Nên mới biết việc này vài ngày trước khi có quyết định.”

Nhà báo Nguyễn Thông, từng công tác ở tờ Thanh Niên, chỉ trích trên mạng xã hội: “Với kiểu chỉ định bí thư và ban thường vụ đảng bộ tỉnh thành, như Đảng đang làm, tốt nhất là dẹp ngay những đại hội chưa diễn ra, đang chuẩn bị tổ chức, ít nhất cũng đỡ tốn được mớ tiền, và quan trọng nhất là ‘đẹp tốt phô ra, xấu xa đậy lại’. Trong lịch sử hiện đại, chưa bao giờ Đảng trắng trợn thể hiện tham vọng quyền lực như bây giờ. Mọi cuộc bầu bán chỉ là trò cười và vô nghĩa.”

‘Trường hợp đặc biệt’ làm mất cơ hội của giới trẻ

Trước lúc bị bắt vào nửa đêm 6/10/2020 tại Sài Gòn, blogger, nhà báo tự do Phạm Đoan Trang đã kịp để lại một lá thư gửi cộng đồng. Theo đó, một trong những nguyện ước lớn nhất của bà Trang là vận động thông qua Luật Bầu cử mới, Luật Tổ chức Quốc hội mới.

“Mong các bạn làm mọi cách để gắn việc tôi đi tù với Luật Bầu cử mới, luật tổ chức quốc hội mới. Làm sao để công luận biết rằng tôi đã tham gia nghiên cứu và đưa ra luật mới về bầu cử và tổ chức Quốc hội, và tôi bị bắt một phần là vì lý do đó. Tôi muốn có một phong trào xã hội rộng lớn thúc đẩy việc thông qua hai luật này,” tác giả cuốn “Chính Trị Bình Dân” viết trong thư.

Bà Trang cũng đề nghị cộng đồng mạng, thay vì đòi trả tự do cho bà thì truyền bá các thông điệp sau: “Tôi ủng hộ luật bầu cử mới và tôi đọc sách của Đoan Trang”, hoặc “Tôi ủng hộ Đoan Trang nên tôi ủng hộ Luật Bầu cử mới và tôi đọc sách của Trang”, hoặc “Yêu cầu tổ chức bầu cử tự do và công bằng ở Việt Nam”, hoặc “Ủng hộ ứng viên độc lập vào Quốc hội”.

Là một người từng có nhiều năm làm ở các báo nhà nước trước khi hoạt động độc lập, hơn ai hết, chắc bà Trang hiểu “yêu cầu tổ chức bầu cử tự do và công bằng ở Việt Nam” do mình đề xướng là “điều cấm kỵ” với nhà cầm quyền CSVN.

Ông Lê Quốc Phong, sau thời gian “chờ thời” ở Trung ương Đoàn thì sắp “được bầu” làm bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp. Courtesy of Zing

Cùng thời điểm, ông Nguyễn Ngọc Chu, nhà quan sát, bình luận trên trang cá nhân: “Cái ‘đặc biệt’ của đại hội trước đang sinh ra cái ‘đặc biệt’ cho đại hội sau. Câu hỏi đang được quan tâm là tại Đại hội 13 sẽ có bao nhiêu trường hợp ‘đặc biệt’ vượt 65 tuổi? Việt Nam là nước duy nhất trên thế giới quy định chọn lãnh đạo đất nước từ địa phương đến trung ương theo khung tuổi. Cụ thể là quy định tỷ lệ % trúng ủy viên trung ương theo lớp tuổi dưới 50, 50-60, 61-65 và trên 65. Từ khi nào và ai đã đưa ra khung tuổi như trên vào bàu cử các chức vụ đứng đầu các tỉnh thành, các bộ ngành, chính phủ, quốc hội, và vị trí tổng bí thư?”

Vị tiến sĩ toán học chỉ trích rằng quy định dưới 50 tuổi chỉ có 10-15% được phép cơ cấu vào ủy viên trung ương “là rào cản hạn chế các tài năng trẻ tham gia vào lĩnh vực quản trị quốc gia”. 

Theo ông, “nếu cứ quy định như Việt Nam hiện nay, thì sẽ không có thủ tướng nước Áo 31 tuổi, và nữ thủ tướng Phần Lan 34 tuổi sẽ không bao giờ có cơ hội thi thố tài năng.

“Những người hơn 65 tuổi, không cần phải là trường hợp ngoại lệ, mà vẫn có quyền ra tranh cử, miễn là một cuộc tranh cử sòng phẳng công khai, trên tập cử tri hàng triệu người trên toàn quốc. Bài toán ‘Ai sẽ thay thế Nguyễn Phú Trọng?’ đang dẫn đến bài toán ‘Có bao nhiêu ngoại lệ?’ Chưa xác định được ngoại lệ thì chưa tiến hành Đại hội 13. Sẽ còn có Hội nghị Trung ương 14 nữa. Càng nhiều ngoại lệ càng mất đi cơ hội của lớp trẻ hơn. Cuộc chơi tuy được điều khiển bởi một số người, nhưng quyền quyết định cuối cùng phụ thuộc vào lá phiếu của các đại biểu Đại hội 13,” ông Nguyễn Ngọc Chu viết.

Theo dự báo của giới quan sát, tại Đại hội 13, “tứ trụ” chắc chắn sẽ bao gồm một số “trường hợp đặc biệt” nhưng đến thời điểm hiện tại, người ta chỉ có thể suy đoán dựa vào các phát ngôn “dọn đường dư luận” được đăng tải trên báo nhà nước.

Định Tường