Có thể EVFTA “có thể” được hoàn tất trong mùa hè 2019?

Việt Nam có thể thúc đẩy nhanh EVFTA bằng chính sự hội nhập về giá trị phổ quát, hơn là những vận động hành lang thiên về thương mại gắn với những ngôn từ đầy tính chất mơ hồ lẫn lạc quan quá mức như đã nêu trên. Bởi nếu không thực tâm nhân quyền, thì với bóng phủ Brexit, sẽ càng khiến tình hình ký kết, phê chuẩn hiệp định thêm ảm đạm.

Sáng 5.4, nhiều trang báo trong nước đưa tin về việc, EVFTA có thể được ký kết, phê chuẩn vào tháng 6 hoặc 7 năm nay. Dù mới ở mức “có thể”, nhưng việc dẫn lời ông Chủ tịch Ủy ban Thương mại Quốc tế thuộc Nghị viện châu Âu ông Bernd Langer lần này có vẻ tốt lành, khi những trục trặc về nhân quyền khiến EVFTA bị lùi lại. Và trong một nỗ lực được thực hiện, giới chính trị gia Việt Nam đã liên tục sang các nước thành viên EU vận động hành lang, với mẫu số chung là “ủng hộ sớm, thúc đẩy sớm phê chuẩn EVFTA”.EVFTA dù có thể được ký kết và phê chuẩn, tuy nhiên, trong lần qua EU này, bà Chủ tịch Quốc Hội Nguyễn Thị Kim Ngân không chỉ gặp ông Bernd Langer, mà gặp cả Chủ tịch Quốc Hội EU Antonio Tajani.Không có nhiều báo quốc tế thông tin về chuyển thăm này, tính đến trưa ngày 5.4, ngoại trừ phiên bản tiếng Anh của Thông tấn xã Việt Nam. Theo đó, trong cuộc hội đàm vào ngày 4.4 với Chủ tịch Quốc Hội EU, bà Ngân đã đề cập mong muốn thúc đẩy hơn nữa quan hệ đối tác kinh tế, thương mại và đầu tư. Nhấn mạnh, EVFTA và IPA sẽ mang lại lợi ích đa diện cho cả Việt Nam và EU, và việc ký kết sớm và phê chuẩn EVFTA sẽ mở ra nhiều cơ hội để nhận ra những lợi ích mà thỏa thuận sẽ mang lại cho cả hai bên ký kết.Bà Ngân cũng đặt ra hy vọng rằng người đứng đầu lập pháp EU, ông Antonio Tajani sẽ tiếp tục hỗ trợ để phê chuẩn EVFTA có thể được đưa vào chương trình nghị sự của EP khi bắt đầu nhiệm kỳ mới.Đáp lại, ông Tajani trả lời như thế nào?. Ông cho biết, EU coi trọng hai hiệp định vì chúng có ý nghĩa đối với các bên có thẩm quyền. Ông nói thêm rằng, với vai trò là Chủ tịch Quốc Hội, ông đã làm hết sức mình để đẩy nhanh việc ký kết và phê chuẩn các thỏa thuận. Điều này cho thấy, ông Tajani đã biện giải cho bà Ngân thấy được nỗ lực trong quá khứ của ông. Và có vẻ để tránh sự hiểu lầm, ông Tajani đã nói thêm rằng, tất cả các vấn đề liên quan đến các hiệp ước sẽ được xem xét sau khi EU hoàn thành các thủ tục bầu cử và bắt đầu một nhiệm kỳ mới.Tất cả những điều này cho thấy, mọi vấn đề xoay quanh EVFTA sẽ diễn ra sau tháng 5.2019, và sẽ khó khăn hơn khi vấn đề nước Anh rời EU (Brexit) đang bao phủ EU trong nhiệm kỳ mới sắp tới. Như vậy, việc đề cập đến “ký kết, phê chuẩn vào tháng 6 hoặc tháng 7 năm nay” chỉ là nguyện vọng từ phía Việt Nam, và thể hiện sự lạc quan quá mức đối với hoàn tất Hiệp định này. Nhưng làm sai lệch nội dung lần này từ cánh báo chí Việt Nam cho thấy sự nôn nóng quá mức đối với EVFTA, có thể chậm hơn rất nhiều, và khả năng sẽ được đề cập lại vào năm 2020.Đây không phải là lần đầu tiên sự kỳ vọng quá mức dẫn đến diễn dịch sai lệch quan điểm của phía EU, bởi cách đây không lâu, cánh báo giới Việt Nam từng diễn dịch sai những gì đang diễn ra trong EU, từ việc, “Nghị viện EU sẽ tranh luận”, chuyển sang “Nghị viện đồng ý”.  Những cam kết EVFTA càng thông qua sớm thì càng tốt cho nền kinh tế quốc gia, tuy nhiên, nó sẽ không phải là sự hội nhập bền vững khi chỉ có thương mại mà bỏ rơi nhân quyền.Trong Bản thảo Báo cáo của Nhóm Công tác UPR của Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc, công bố ngày 25.01.2019, có 22 quốc gia đã gửi trước 77 câu hỏi cho phiên đối thoại. 121 quốc gia đã đưa ra 291 khuyến nghị. Và trong buổi “điều trần” về vấn đề này mới đây, Việt Nam cũng đã nhận được nhiều sự khen ngợi liên quan đến sự tích cực trong tham gia các Công ước về chống tra tất, người khuyết tật, giảm án tử hình, quyền LGBT,… Thế nhưng, cũng có không ít quốc gia bày tỏ sự lo ngại liên quan sự hạn chế tự do biểu đạt, tự do báo chí, tự do hiệp hội và hội họp ôn hòa,… 

Và trong sự nổi bật về lượng khuyến nghị, thì quyền tiếp cận thông tin, tự do thông tin và biểu đạt đứng hàng thứ ba. Cụ thể, Việt Nam phải bảo vệ tính tự do và độc lập của báo chí;  đảm bảo truyền thông độc lập và đa nguyên; ủy quyền xuất bản cho báo chí độc lập, và trả tự do cho những người bảo vệ nhân quyền, như Hồ Đức Hòa, Trần Huỳnh Duy Thức, Trần Thị Nga, Nguyễn Bắc Truyển và các thành viên của Hội Anh em dân chủ.Kết quả phiên UPR (Việt Nam ủng hộ những khuyến nghị nào) sẽ được thông qua tại Kỳ họp thứ 41 của Hội đồng Nhân quyền vào tháng 6.2019.Như vậy, Việt Nam có thể thúc đẩy nhanh EVFTA bằng chính sự hội nhập về giá trị phổ quát, hơn là những vận động hành lang thiên về thương mại gắn với những ngôn từ đầy tính chất mơ hồ lẫn lạc quan quá mức như đã nêu trên. Bởi nếu không thực tâm nhân quyền, thì với bóng phủ Brexit, sẽ càng khiến tình hình ký kết, phê chuẩn hiệp định thêm ảm đạm.

Theo Việt Nam Thời Báo

SHARE