Chống tham nhũng cần nhất điều gì?

Việc chống tham nhũng cần được làm một cách 'công bằng và khách quan', ý kiến từ giới quan sát tại Việt Nam nói với BBC trong một bàn tròn trung tuần tháng Tư năm 2018 xung quanh điều được cho là một cuộc chiến 'một mất một còn' chống tham nhũng và công cuộc chỉnh đốn làm trong sạch đảng và chính quyền đang được tiến hành ở Việt Nam.

0
462
Các quy định tuy là nội bộ của Đảng Cộng sản nhưng cần phải xem xét tính chất hợp hiến, cũng như tham chiếu các quyền phổ quát về nhân quyền của con người để tránh nguy cơ có thể trở nên ‘vi hiến’, hay ‘vi phạm nhân quyền’, vẫn theo các bình luận được trình bày ở Bàn tròn thứ Năm của BBC Tiếng Việt hôm 12/4/2018.
Các ý kiến trong dịp này cũng đặt vấn đề về việc phải chăng một số tranh cãi trong các quy định nội bộ của Đảng Cộng sản có thể có nguồn gốc từ việc thiếu một đạo luật về đảng phái hay về Đảng Cộng sản (có thể gọi là Luật về Đảng) ở Việt Nam.
Việt Nam: Mới mẻ trong xử lý kỷ luật đảng viên vi phạm?
Trước hết, từ Sài Gòn, Tiến sỹ Phạm Chí Dũng, Chủ tịch Hội nhà báo độc lập Việt Nam, nêu quan điểm riêng:
“Tôi chỉ muốn nhấn mạnh một điều là làm gì thì làm, chống tham nhũng sao thì chống và quyết tâm như thế nào thì quyết tâm, nhưng phải cho công bằng cho khách quan và phải chống tham nhũng chính trong nội bộ Đảng Cộng sản chứ không phải chống ở đâu.
“Và trong nội bộ Đảng Cộng sản nghĩa là ông (TBT) Nguyễn Phú Trọng phải làm một cách công bằng, công tâm và theo như ông nói là “không có vùng cấm”. Nhưng mà cho đến giờ vẫn hình thành rất nhiều ‘vùng cấm’ ngay sát sườn ông ta mà không hiểu vô tình hay hữu ‎‎ý, hay là một cách ‘đầy chủ ý‎’ nào đó mà ông ta vẫn bỏ qua.
“Ví dụ, mới đây người ta mới phát hiện ra một cơ sở sản xuất thuốc ung thư ở Việt Nam từ bột làm từ gốc tre. Công an nhảy vào [cuộc], tất cả đều nhảy vào và làm lớn chuyện lên. Trong khi đó vụ Bộ Y tế có một công ty đã nhập thuốc ung thư giả và có thể nói là mang tới cái chết cho rất nhiều bệnh nhân ung thư… Nhưng cho tới giờ ông Nguyễn Phú Trọng vẫn hoàn toàn không ngó ngàng gì tới ‎ kiến dư luận…
“Do đó, Quy định 102 cần phải làm sao cho công bằng cho khách quan. Theo dân gian hay nói là không chỉ chống tham nhũng thời kỳ trước mà còn phải chống tham nhũng thời kỳ này, không chỉ chống tham nhũng ở ‘phe đối phương’ mà còn phải chống tham nhũng ở ‘phe ta’… Còn nhiều quan chức [được cho là] ‘bên cạnh sườn’ nhưng vẫn chưa được xử l‎ý.”
‘Chống từ từ, không dàn quá rộng’
Từ Hà Nội, Tiến sỹ Khuất Thu Hồng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội (ISDS) bình luận:
“Tôi nghĩ nếu có chống thì phải chống từ từ chứ không thể cùng một lúc dàn mặt trận ra quá rộng.
“Tôi nghĩ có thể đó là một kế hoạch chưa triển khai. Trong thời gian vừa qua chúng ta có quá nhiều bất ngờ về những vụ việc, về những người bị đưa ra xử l‎ý mà trước đó không ai nghĩ rằng sẽ được đưa ra xử lý‎.”
Từ Sài Gòn, Luật sư Trần Quốc Thuận, nguyên Phó Chủ nhiệm Thường trực Văn phòng Quốc Hội Việt Nam bình luận về khía cạnh hợp hiến hay không của các văn bản quy định nội bộ của Đảng Cộng sản và hướng xử lý ra sao, ông nói:
“Đây là luật của Đảng, nếu anh đồng ý‎ thì ở trong Đảng, nếu không đồng ý‎ thì ra hay thế nào đó tùy. Cho nên có những quy định hơi không bình thường nhưng rõ ràng có những luật riêng của Đảng thì đó là quy định.”
Trước câu hỏi xử lý thế nào nếu một tổ chức đảng phải chính trị, mà dù là một đảng cầm quyền, mà có những quy định gây quan ngại là có thể ‘trái với những nguyên tắc phổ quát’ của nhân quyền đã được quốc tế thừa nhận rộng rãi, Luật sư Trần Quốc Thuận nói tiếp:
“Ở Việt Nam chưa có quy định đó và có những quy định khác là quy định riêng của Đảng và người ta có quyền nói như thế. Việt Nam cũng chưa có quy chế như vậy về việc xử l‎ý Đảng. Quy định trong điều 4 có nói rằng Đảng Cộng sản Việt Nam chịu trách nhiệm trước quyết định của mình, nhưng quyết định của Đảng cũng có nhiều cái sai nhưng đâu thấy xử gì đâu.
Tuy văn bản mang tính nội bộ trong Đảng Cộng sản, nhưng Đảng này là đảng cầm quyền nên những quy định của họ đều tác động rất nhiều đến đời sống của một quốc gia. Do đó, tuy nói là văn bản của Đảng nhưng phải phù hợp với luật pháp
Luật sư Đặng Đình Mạnh
“Cho nên người ta lôi cái khác của người ra để xử thì đó là câu chuyện khác. Cho nên ở Việt Nam hai cái đó còn có một cự ly mà chưa có quy định để kết nối lại được.”
Cũng từ Sài Gòn, Luật sư Đặng Đình Mạnh, nêu quan điểm về vấn đề này:
“Tuy văn bản mang tính nội bộ trong Đảng Cộng sản, nhưng Đảng này là đảng cầm quyền nên những quy định của họ đều tác động rất nhiều đến đời sống của một quốc gia. Do đó, tuy nói là văn bản của Đảng nhưng phải phù hợp với luật pháp.”
‘Nhiều luật, nhưng vẫn thiếu Luật về Đảng’
Về vấn đề được cho là Việt Nam còn thiếu một bộ luật hết sức cơ bản là ‘Luật về Đảng’, Tiến sỹ Phạm Chí Dũng từ Sài Gòn, tiếp tục nêu quan điểm riêng:
“Vô số luật nhưng vẫn thiếu những bộ luật cơ bản nên không thể xử những sự việc như vừa nêu. Từ 2013, nhiều người đã đặt ra vấn đề hệ thống đảng cầm quyền ở Việt Nam cần có một luật về đảng. Tại sao đòi hỏi rất nhiều thứ mà không có một bộ luật riêng về đảng để xem đảng phải chịu trách nhiệm với những hậu quả gây ra như thế nào?
“Rất nhiều lĩnh vực khác đã có luật nhưng riêng về đảng không có luật. Yêu cầu đó chỉ được nêu trên mạng xã hội và một số nhóm, trong khi báo chí trong nước không nêu điều đó. Sau đó cũng có những kiến nghị với Đảng Cộng sản về điều đó nhưng Đảng lờ đi. Trong năm 2013 ông Trọng cũng có lời phát biểu nổi tiếng rằng “cương lĩnh Đảng quan trọng hơn Hiến Pháp”.
“Một khi cương lĩnh Đảng quan trọng hơn Hiến Pháp mà Hiến Pháp còn quan trọng hơn các luật , luật còn quan trọng hơn tất cả các văn bản dưới luật, thì suy cho cùng, tất cả những văn bản dưới luật không quan trọng bằng cương lĩnh Đảng. Có nghĩa là ‎ đảng là tất cả và chỉ cần một lời nói của ông Trọng thì không có chuyện chúng ta truy ngược lại những nội dung của quyết định 102 sai ở chỗ nào.
“Đảng Cộng sản Việt Nam có thể nói rằng đó là dựa theo cương lĩnh Đảng, ‎chỉ thị của Đảng. Mà ‎chỉ thị hay cương lĩnh là một sự vô cùng, vô cực, vô giới hạn, không thể bàn được về mặt luật pháp. Tôi cho rằng có những nội dung của văn bản Quy định 102, đặc biệt là điều tra về đảng viên đã qua đời có thể là vi hiến, vi phạm luật pháp.
“Nhưng với đảng cầm quyền thì sẽ không có chuyện xử l‎ý những sai phạm như vậy trừ khi có một điều luật riêng về Đảng. Nếu có đảng viên nào nói về điều đó thì ông Trọng sẽ ‘cấm’ đảng viên đó, không cho nói về Bộ Luật về Đảng, cũng như tôi đã từng nghe việc không cho đảng viên nói tới tam quyền phân lập, đa nguyên đa đảng hoặc vụ Trịnh Xuân Thanh.”
Khi được yêu cầu bình luận các ý kiến khác có liên quan, Tiến sỹ xã hội học Khuất Thu Hồng nói:
“Tôi cũng tán thành một số ‎ kiến của các khách mời. Nếu Đảng CSVN lãnh đạo hoàn toàn thì họ có thể đưa ra bất cứ quy định gì. Đảng Cộng sản luôn luôn khẳng định đảng viên là những người ưu tú. Nếu những người ưu tú làm sai thì phải xử lý‎ nặng hơn người không ưu tú.
“Do đó, Đảng mới đưa ra những cương lĩnh, quy định cho đảng viên của mình. Như vậy, nó có khoảng vênh giữa Hiến Pháp với các quy định riêng của Đảng.”
‘Cuộc đấu tranh không có điểm dừng’
Cuộc đấu tranh này là cuộc đấu tranh một mất một còn. Cuộc đấu tranh này là rõ ràng không có điểm dừng bởi vì dừng lại thì nhiều người hiểu lầm
Luật sư Trần Quốc Thuận
Cũng tại Bàn tròn của BBC, các khách mời bình luận quanh câu hỏi của khán giả gửi trực tuyến cho chườn trình và hỏi liệu có dấu hiệu của đấu tranh phe phái trong nội bộ Đảng Cộng sản và chính quyền hay không, từ Sài Gòn, Luật sư Trần Quốc Thuận đáp:
“Từ nghị quyết 4 của Khóa 11, người ta nói đang có cuộc tấn công vào nhóm lợi ích và người ta gọi nhóm lợi ích là nhóm tiêu cực. Trong khi đó, trong cuộc đấu tranh trước nó không tiến hành được, điều này do tương quan thực tế. Tương quan thực tế đó được nhìn thấy rất rõ trong Trương ương 6 khóa 11, khi Bộ Chính trị 100% đề nghị kỷ luật, khiển trách ‘đồng chí X’ và cả tập thể Bộ Chính trị.
“Nhưng mà đưa ra Trung ương thì 72% [phiếu biểu quyết] là không kỷ luật. Như vậy, đó cũng là ý‎ chí của Đảng và sau này vào Đại hội 12 cơ quan đó có khác đi một chút thì ‘đồng chí X’ không còn, nhưng những người của nhóm lợi ích vẫn còn. Vậy thì nó cũng có một tương quan nào đấy dẫn đến Đinh La Thăng phải ra đi và người ta nói một số người không dự kiến rồi cũng sẽ ra đi.
“Bởi vì tình hình bây giờ khác cho nên cuộc đấu tranh đó nó có vấn đề tương quan trong Đảng, tương quan giữa những người đấu tranh và những người tiêu cực. Nếu nói là phe thì nó là phe tham nhũng và phe chống tham nhũng. Nhưng tại sao không chống được là do tương quan. Tương quan đó nhìn vào Trung ương 6, khóa 11 nói rất rõ, tức là 72% nói không kỷ luật bởi vì nếu kỷ luật ‘đồng chí X’ thì về cơ quan về địa phương ai bỏ phiếu kỷ luật mình, thì mình cũng những sai phạm như vậy.
“Cho nên mới nhìn vào phiếu đó để mình đánh giá thực sự là cái dấu hiệu tiêu cực suy thoái trong Đảng đã đến mức nào. Đó là một cái mình nghe thấy mình giật mình. Cho nên cuộc đấu tranh này là cuộc đấu tranh một mất một còn. Cuộc đấu tranh này là rõ ràng không có điểm dừng bởi vì dừng lại thì nhiều người hiểu lầm.
“Cho nên bây giờ riêng quyết định 1.000 cán bộ cao cấp phải kê khai tài sản và công khai tài sản. Và trong công khai đó có điều quyết định là phải truy nguồn gốc tài sản, thì tôi tự hỏi không biết còn lại được mấy người? Đó là cái người ta đang chờ đợi có làm hay không. Bởi vậy trong luật sửa đổi phòng chống tham nhũng người ta đặt vấn đề đó ra cũng là trọng đại. Nhưng mà nếu làm cái đó thì rõ ràng là một cuộc sinh tử. Nếu Đảng đưa ra mà không làm thì làm sao dân người ta tin được? Cho nên người ta chỉ nói thôi.”
Chống tham nhũng cần nhất điều gì?
‘Nếu không từ chức, không đi tới đâu’
Trước câu hỏi của BBC rằng có ý kiến nói tất cả ‘câu chuyện chống tham nhũng’ vừa rồi là chỉ trong nội bộ Đảng Cộng sản mà thôi, liệu nay nhà nước Việt Nam, trong đó có Đảng Cộng sản, có nên mở rộng ra, trao quyền cho người dân để họ kiểm soát quyền lực của đảng, giám sát nhà nước và chống tham nhũng để được hữu hiệu hơn, Luật sư Thuận đáp:
“Đó là điều l‎ý tưởng. Nhưng mà ở riêng trong Đảng tổ chức ra một bộ phận để kiểm soát quyền lực đó cũng chưa tổ chức xong mà cũng không làm được. Những cơ quan như thanh tra, kiểm tra có quyền lực ghê gớm nhưng cũng không kiểm soát được, thậm chí là những cơ quan đó họ phát hành văn bản là không có chuyện này, không có chuyện kia. Chẳng hạn như thanh tra Chính phủ trong vụ AVG với Mobiphone thì bao nhiêu năm vừa qua đều tuyên bố không có [vấn đề gì].
“Cho nên giờ thấy ông Tổng Bí thư lãnh đạo mới thì người ta mới kết luận được cơ bản về vụ AVG. Cũng như trong Đại hội đảng vừa qua thì ngay Ủy ban Kiểm tra Trung ương Đảng người ta cũng phát hành ra văn bản bảo rằng ông này ông kia chẳng có vấn đề gì cả, hoàn toàn không có trong đó cả ông Đinh La Thăng và ông A, hay ông B nữa, nhiều lắm. Nhưng cuối cùng thì cơ quan đó phát hành văn bản ra thì cũng cơ quan đó có đủ thứ chuyện, thì sao họ tâu?
“Cho nên câu chuyện rõ ràng là phải đặt ra một bộ máy để tự kiểm soát được là rất khó, mà đó là một bộ máy kiểm soát khác. Kiểm soát khác ở Việt Nam người ta nói phải chăng là để báo chí hay là đoàn thể. Nhưng báo chí ở Việt Nam cũng có một ông Tổng biên tập, đoàn thể nào thì cũng là Đảng cả mà Đảng cho làm thì làm, Đảng không cho làm, thì sao làm được?
“Cho nên câu chuyện là ở chỗ Đảng phải tự mổ xẻ mình để tồn tại. Đó là chuyện sống còn mà người ta đang hô khẩu hiệu rất nhiều. Cho nên người ta thấy một số thành quả người ta cũng hy vọng làm tới và cứ làm tới khi cán bộ công khai tài sản lên rằng ‘tôi chỉ có tài sản này thôi’, nếu ai phát hiện có tài sản khác thì trước hết phải từ chức đã. Còn nếu chỉ đưa ra thảo luận này kia, thì không đi tới đâu.
Từ Hà Nội, TS. Khuất Thu Hồng bình luận: “Là người làm xã hội học, làm nghiên cứu, thì phải có bằng chứng mình mới có thể đi đến những bình luận kết luận. Cho nên những gì đang là trong kế hoạch hay chưa xảy ra sẽ là rất khó để tôi có thể bình luận. Và thực tế là có rất nhiều nguồn thông tin khác nhau về việc ai sẽ là người tiếp theo. Những thông tin đấy có quá nhiều nguồn mình biết là nguồn chính xác để kiểm chứng. Cho nên cái gì nó xảy ra thì mình biết là nó xảy ra.
“Nhưng mà tôi cũng có niềm tin rằng cuộc đấu tranh chống tham nhũng chưa dừng lại và nó sẽ kết thúc như thế nào cũng rất khó để kết luận. Và chuyện có những nhóm này nhóm khác ở trong đảng hay không thì cá nhân tôi không có đủ nguôn thông tin được kiểm chứng để tôi có thể khẳng định là những nhóm nào. Tôi chỉ biết là trong Đảng có những người tham nhũng và một số người tham nhũng đang bị đưa ra để xử lý.
” Và việc những người tham nhũng đang bị đưa ra xử l‎ý trong thời gian vừa qua thì nó nhóm lên niềm tin của người dân rằng là những điều sai trái phải được xử lý‎ và và mong đợi sự trong sạch của Đảng cũng giúp cho đất nước này phát triển hơn vì Đảng là đảng cầm quyền.
“Vấn đề tiếp theo nữa, là một người nghiên cứu, tôi cũng hay nghe được ‎ kiến của người dân là thế thì xử l‎ý những vụ tham nhũng nghìn tỉ như mấy vụ đánh bạc vừa rồi hoặc xử lý‎ những vụ tham nhũng lớn hơn trước đây thì tiền đó có thu hồi được hay không và thu hồi rồi thì xử lý‎ như thế nào, sử dụng như thế nào? Thì cần có sự minh bạch về chuyện đó để người dân thấy là chống tham nhũng mang lại kết quả cụ thể là những khoản tiền thu lại đó được dùng vào việc xây dựng cầu bè hay trả nợ.”
‘Công tâm hay để mất điểm?’
Từ Sài Gòn, Tiến sỹ kinh tế Phạm Chí Dũng đặt câu hỏi về tính công tâm của việc chống tham nhũng trong Đảng Cộng sản Việt Nam và chính quyền, ông nói từ quan điểm riêng:
“Việc đấu đá hay xung đột hay phe phái nội bộ là cả một quá trình lịch sử trong toàn bộ các triều đại lịch sử ở dân tộc Việt Nam chứ không phải chỉ bây giờ. Bây giờ cũng chỉ là một trong những ví dụ ở trong lịch sử mà thôi. Người ta nói rất nhiều về việc đấu đá xung đột phe phái tranh giành lợi ích của các nhóm, nhưng đúng là chỉ có xã hội chứng minh được chứ trong nội bộ Đảng không bao giờ đưa ra được chứng minh hay thuyết minh nào về chuyện này.
“Tôi chỉ nêu vài dẫn chứng và cũng là chứng minh cho luận thuyết liệu có xung đột hay đấu đá giữa các phe phái trong nội bộ hay không. Vào tháng 10/2017 lần đầu tiên có một nhân vật là Lê Quý‎ Vương là Thượng tướng Thứ trưởng Bộ Công An phát ngôn trước báo chí là “Chống tham nhũng chủ yếu là chống tham nhũng thời kỳ trước”. Người ta đặt câu hỏi thời kỳ trước là thời kỳ nào, sao nó bí ẩn như vậy?
“Rất nhiều người suy ra thời kỳ trước là ‘thời kỳ Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng’. Nó có độ tin cậy, độ xác tín tương đối là thế này. Tại vì ông Lê Qu‎ý Vương được nhiều dư luận cho là người tin cẩn của ông Nguyễn Phú Trọng. Cho nên ông Lê Qu‎ý Vương đã nói ra thì điều đó là đúng. Và có nghĩa là chống tham nhũng chủ yếu là chống tham nhũng thời kỳ Nguyễn Tấn Dũng chứ không phải thời kỳ này. Đó là một chứng minh.
“Chứng minh thứ hai là trường hợp ông Đinh La Thăng. Tôi nghe rất nhiều chuyện về các quan chức dầu khí, có gần 200 quan chức như vậy ‘nhúng chàm’. Và như vậy chuyện ăn uống, tham nhũng, tham ô… thì vô cùng tận. Nhưng chỉ có điều là nói là như vậy nhưng để kết án một con người thì quả là không dễ dàng. Trở lại chuyện ông Đinh La Thăng ‘bị xử ép’ tới mức ông ta phải thốt lên một câu nói để đời là “Hãy đối xử với tôi như một con người”.
“Lần đầu tiên một quan chức xuất thân từ Bộ chính trị mà nói ra kiểu đó thì có nghĩa chúng ta hiểu là môi trường đó Đinh La Thăng đã được đối xử không phải là [như với] một con người và hai phiên tòa xử án Đinh La Thăng, một phiên xử 119 tỷ đồng và phiên tòa thứ hai là 800 tỷ đồng, đặc biệt là đã không chưng ra được bất kỳ một chứng cứ mang tính thuyết phục nào về độ tham ô tư túi tham nhũng của ông Thăng. Vậy mà vẫn kết án Đinh La Thăng ở một phiên tòa là 13 năm và ở một phiên tòa khác là 18 năm tù giam.
“Về quan điểm của tối đối với ông Đinh La Thăng, tôi hoàn toàn không thể chấp nhận những quan chức tham nhũng. Và với ông Thăng, ông ấy còn gây ra một thành ‘tích vô cùng lớn’ ở đất Sài Gòn tức là đã ‘phá’ Chùa Liên Trì là một ngôi chùa của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, một ngôi chùa đại diện cho dân chủ và nhân quyền. Đó là một ‘tội lỗi vô cùng lớn’ của ông Đinh La Thăng, chưa kể những ‘tội lỗi về tham nhũng’ khác.
“Nhưng nói công bằng, khách quan thì việc xử ép Đinh La Thăng và quy án ông Thăng về chuyện tham nhũng là không thuyết phục. Và hai phiên tòa đó theo tôi biết là giới luật sư cũng đã phản ứng khá nhiều mặc dù không thể nói mạnh miệng. Đinh La Thăng được coi là ‘người thân tín’ của Nguyễn Tấn Dũng và bị xử ép. Đó là chứng minh thứ hai cho thấy chống tham nhũng không công bằng.
“Và điều thứ ba chúng ta cũng vừa đề cập, tức là khi xảy ra việc chống tham nhũng không công bằng có nghĩa là mang yếu tố, mang dấu hiệu hay mang mục tiêu thanh trừng phe phái, thì có nghĩa là xuất hiện một khoảng trống rất lớn hoặc sự bất công rất lớn giữa hai phe với nhau. Có nghĩa là phe này chống phe kia và chỉ có ‘diệt đối tượng’ của phe kia chứ không phải là ‘diệt’ người của phe mình.
“Có nghĩa là chúng ta đang nhắc lại bài học…, một số Bộ bị rất nhiều dư luận phê phán chỉ trích nhưng [lãnh đạo] vẫn không chịu từ chức cho tới lúc này. Tất cả những vị như vậy vẫn đang bình yên. Điều đó cho thấy ông Nguyễn Phú Trọng ít nhất là cho tới thời điểm này đã không công tâm hoặc là chưa công tâm trong việc chống tham nhũng. Và ông ta đang mất điểm về chuyện này,” từ Sài Gòn, Tiến sỹ Phạm Chí Dũng nói với Bàn tròn của BBC Tiếng Việt.
Theo Việt Nam Thời Báo
SHARE