Báo nhà nước được ‘hé môi’ chút đỉnh về cuộc chiến 1979  

Thanh Niên là tờ báo hiếm hoi được cho phép đăng bài nhắc tên kẻ thù Trung Quốc. Courtesy of Thanh Nien

42 năm sau cuộc chiến tranh biên giới, chỉ một vài tờ báo dám nhắc tên quân xâm lược là “Trung Quốc” trong khi hầu hết báo đảng ghi chung chung là “địch”, “giặc”, thậm chí im tiếng trong ngày 17/2.

Trong lúc giới xã hội dân sự đăng nhiều bài tưởng niệm cuộc chiến chống Trung Quốc nổ ra hôm 17/2/1979, truyền thông nhà nước cho thấy Ban Tuyên giáo Trung ương lệnh cho các báo đăng bài một cách dè dặt về sự kiện này.

“Quân xâm lược Trung Quốc”

Ngoại trừ tờ Thanh Niên đăng bài ghi rõ “42 năm cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc: Đánh trả quân xâm lược Trung Quốc”, các báo còn lại đăng bài khá dè dặt, thậm chí không dám nhắc tên “Trung Quốc”.

Tờ Thanh Niên nhận được nhiều ủng hộ của công luận khi viết những dòng mà vài năm trước còn được coi là “nhạy cảm” với báo nhà nước: “Cựu chiến binh Nguyễn Quang Phổ là một người hùng ở đồn biên phòng Xì Lở Lầu, tỉnh Lai Châu. Ông Phổ có cá tính hài hước, ngay cả thời điểm đạn bay như châu chấu trong chiến tranh biên giới phía Bắc. Lính tráng của ông còn nhắc chuyện thủ trưởng xuống gặp dân và hỏi “Cho vay gạo đánh giặc, hết chiến tranh thì trả, mà biết bao giờ hết đánh nhau với Tàu?…”.

Giới xã hội dân sự tưởng niệm cuộc chiến chống Trung Quốc khi viếng Nghĩa trang Liệt sĩ Nhổn. Courtesy of Facebook Nguyen Thuy Hanh

Một bài khác ghi: “Chúng ta đều biết cuộc tấn công xâm lược vào lãnh thổ của ta năm 1979 được Trung Quốc tuyên truyền với dân chúng của họ đó là cuộc chiến “tự vệ”. Về việc cưỡng đoạt Hoàng Sa của ta ngày 19/1/1974 ta cũng có thể tưởng tượng họ có cùng giọng điệu như thế. Nhưng có dịp đọc những gì họ phổ biến, tuyên truyền về sự kiện Hoàng Sa, tôi không khỏi ngạc nhiên về sự bịa đặt rất trắng trợn.”

“Kẻ xâm lược chẳng những đã bẻ cong sự thật mà còn muốn đời đời lưu truyền câu chuyện về “thành quả” xâm lược bằng các khu tưởng niệm. Nỗ lực của chúng ta trong việc làm sáng tỏ lịch sử và minh định chủ quyền đã đủ chưa?”

Tuy vậy, tờ Thanh Niên có vẻ mạnh miệng trong lúc tờ Tuổi Trẻ và báo VnExpress “im re” trong ngày 17/2/2021, tuyệt nhiên không nhắc một dòng về cuộc chiến chống Trung Quốc 42 năm trước.

Điều này là chỉ dấu cho thấy chỉ một vài tờ như Thanh Niên, báo điện tử Dân Việt… được Ban Tuyên giáo Trung ương cho đăng bài tưởng niệm, còn các báo khác, phải “im” theo “tập tục” từ vài chục năm trước.

Không dám nêu tên kẻ thù Trung Quốc 

Đáng lưu ý, báo Vietnam+ của Thông tấn xã Việt Nam khiến công luận ngạc nhiên khi đăng bài “Ký ức về cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc cách đây 42 năm” nhưng không dám nêu tên kẻ thù Trung Quốc trong bài.

Nếu đọc bài báo này, người ta chỉ biết binh lính Việt Nam chống trả kẻ “địch” nào đó: “…Vào lúc 5 giờ 30 phút ngày 17/2/1979, đồn biên phòng 209 Pò Hèn bất ngờ bị tấn công. Nối sau những trận pháo kích dữ dội là bộ binh địch vượt qua biên giới tràn sang. Cán bộ, chiến sĩ ở trong đồn và các điểm chốt nổ súng đánh trả địch quyết liệt.

Báo Thanh Niên được Ban Tuyên giáo Trung ương cho đăng bài tưởng niệm cuộc chiến 17/2 nhưng các báo khác phải im tiếng. Courtesy of Thanh Nien

Cuộc chiến đấu không cân sức giữa cán bộ, chiến sĩ đồn 209 và quân xâm lược diễn ra ác liệt ngay từ đầu. Địch dùng chiến thuật “biển người” ồ ạt tấn công, lớp này bị đánh tan, lớp khác lại điên cuồng xông lên. Cứ như vậy cho đến một cuộc chiến đấu giáp lá cà giữa các chiến sĩ ta và địch.

Dù tạm chiếm được đồn của ta nhưng quân bành trướng đã phải trả giá đắt bằng máu, 250 tên địch bị giết, hàng trăm tên khác bị thương. Còn đồn Pò Hèn, 45 cán bộ, chiến sĩ, một nhân viên thương nghiệp cụm Pò Hèn và 27 công nhân lâm trường Hải Sơn hy sinh….”

Trong một bình luận trên mạng xã hội, ông Tâm Chánh, cựu tổng biên tập tờ Sài Gòn Tiếp Thị (nay đã bị đình bản), kể về chuyện đăng bài tưởng niệm ngày 17/2 khi ông còn tại vị. Ông Chánh viết: “…Ở thời điểm hai nước Việt-Trung bình thường hóa quan hệ, một cách tự nhiên báo chí bị lôi cuốn bởi thực tiễn cải cách của Trung Quốc như một tham chiếu thúc đẩy đổi mới. Phải đến giai đoạn tiếp giáp giữa ông Lê Khả Phiêu và ông Nông Đức Mạnh nội dung đó mới thành các chỉ đạo công khai trong giao ban báo chí. Căng là khi có 16 chữ vàng, người ta thẳng thắn lắm.

Tôi đã từng phải kiểm điểm vì bị cho là không chấp hành chỉ đạo của Đảng, trong lần kiểm điểm ấy một phó ban Tuyên giáo nói công khai, chuyện người ta muốn quên các ông lại nhắc tới hoài, với dụng ý gì đây.

“Hai lần tôi được hai phó bí thư Thành ủy TP.HCM triệu lên phê phán gay gắt về những bài viêt liên quan đến cuộc chiên biên giới và Gạc Ma. Cấm đoán là có thật. Cho tới giờ cũng chưa có giải thích chính thức nào rõ ràng với các cơ quan báo chí về chuyện này. Nhưng những “tháo gỡ” cho phép, được phép nói tới những chủ đề ấy đều quá phận với Đảng.”

Định Tường

Gửi cho báo Đất Việt từ Sài Gòn