Vấn đề gai góc nhất trong quan hệ Trung – Mỹ trong chuyến thăm ông Tập Cận Bình?

Vấn đề gai góc nhất trong quan hệ Trung – Mỹ trong chuyến thăm ông Tập Cận Bình?

Shares

Doanh nghiệp Mỹ quan tâm thái độ của ông Tập Cận Bình, bởi Trung Quốc là một “thị trường lớn” trong hiện tại lẫn tương lai. Ảnh: Seatttle Times

Seattle – Điểm đến đầu tiên của chủ tịch Tập Cận Bình tại nước Mỹ được dự đoán sẽ nhấn mạnh quan hệ kinh tế ngày càng tăng giữa hai cường quốc, và tranh chấp sẽ không nổi lên cho đến khi ông đặt chân đến Washington, tác giả Janet l. Tu – phóng viên thuộc từ Seatttle Times cho biết.

Nhiều thập kỷ quan hệ kinh tế và văn hóa mạnh mẽ giữa Trung Quốc và Washington sẽ giúp cho Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình được chào đón tại Seattle, khi tháp tùng ông là bộ sậu định hình nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Nhưng rõ ràng, chuyến thăm của ông diễn ra trong thời điểm quan hệ hai quốc gia xấu đi, do đó, nó sẽ sắc nét hơn khi ông đặt chân đến thủ đô của nước Mỹ và hội đàm với Tổng thống Obama.

Vấn đề gây xung khắc giữa hai nước bao gồm, chiến tranh mạng; căng thẳng kinh tế; nhân quyền; NGOs tại Trung Quốc; và Biển Đông – tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất đối với thương mại toàn cầu.

“Tôi nghi ngờ họ (CEO tại vùng Seattle) sẽ đặt câu hỏi gây tranh cãi với nhà lãnh đạo Trung Quốc,” Da vide Reid, giáo sư chiến lược kinh doanh toàn cầu tại trường ĐH Kinh doanh và kinh tế Seattle cho biết.

“Họ cần chứng mình rằng mình đang nghiêm túc với Bắc Kinh, và họ phải tôn trọng lãnh đạo nước này. Nhằm thúc đẩy lợi ích của mình tại thị trường Trung Quốc.”

Nhìn chung, chuyến dừng chân của ông Tập Cận Bình tại Seattle khác về mục đích so với Washington DC.

Chuyến thăm Nhà Trắng sẽ là chuyến thăm nhằm giải quyết tốt nhất các vấn đề nóng giữa hai quốc gia, bao gồm ngăn chặn sự suy thoái trong mối quan hệ giữa hai người khổng lồ kinh tế. Nếu không, những căng thẳng này sẽ đẩy thành “một nguy cơ, xoắn ốc đi xuống,” David Bachman, một giáo sư tại trường Đại học Herry M.Jackson, cho biết.

Tại Seattle, mục tiêu của ông Tập Cận Bình là “cho thấy những gì tốt đẹp giữa quan hệ hai nước, nó giống như là việc thể hiện nhiều tiềm năng hợp tác hơn là xung đột,” Gs Bachman nhấn mạnh. “Và để huy động được các nhân tố ủng hộ quan hệ Mỹ – Trung tốt hơn, phục vụ cho chuyến đi đến Washington”.

Bang Washington, nơi điểm nóng giữa hai nhà lãnh đạo sẽ bị thiệt hại nếu như xung đột giữa hai nước không được giải quyết. Theo ước tính, Trung Quốc là đối tác thương mai lớn nhất, với con số lên đến 29 tỷ đô-la trong năm 2014. Các công ty lớn như Boeing, Microsoft hay Starbucks đang được hưởng lợi tại thị trường rộng lớn Trung Quốc.

An ninh mạng

Một trong số những vấn đề gai góc nhất của Trung – Mỹ là tấn công mạng hay chiến tranh mạng.

Trung Quốc bị Mỹ cáo buộc là hậu thuẫn các cuộc tấn công gần đây nhằm vào các lợi ích thương mại của Mỹ, cũng như gây thất thoát hồ sơ của hàng triệu nhân viên chính phủ Mỹ.

Nhà Trắng đang xem xét áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế đối với các công ty, cá nhân có liên quan đến vụ tấn công hoặc được hưởng lợi từ vụ tấn công nêu trên.

Trong khi đó, Chính phủ Trung Quốc đáp trả bằng việc, đổ lỗi cho các hacker của Mỹ thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào nước này. Sự vụ chỉ được biết, khi cựu tình báo Edward Snowden cho rằng Cơ quan An ninh Quốc gia Hoa Kỳ đã có nhiều mục tiêu tấn công mạng trên toàn thế giới, bao gồm cả Trung Quốc.

Trước cuộc họp giữa Tập Cận Bình và Obama, cả hai nước đang tăng tốc làm việc để đưa đến một cam kết chung nhất là không sử dụng internet để làm tê liệt cơ sở hạ tầng của nhau trong thời bình, theo The New York Times. Và thỏa thuận này sẽ được công bố khi Tập Cận Bình đến Washington.

Một số doanh nghiệp tại Washington như Microsoft, Boeing có nhiều điều để đi đến một cuộc đàm phán rộng hơn về an ninh mạng.

“Chúng tôi bảo vệ những giá trị tốt nhất trong ngành công nghệ cao – ý tưởng,” Bachman cho biết. “Nếu Trung Quốc có được điều này, họ sẽ có được lợi thế cảnh tranh hơn so với các công ty Mỹ, như Boeing, nơi dành hàng tỷ đô-la để phát triển công nghệ.”

Mặc dù vậy, Gs Bachman cũng không mong đợi các doanh nghiệp của Trung Quốc sẽ bị trừng phạt vì liên quan đến các cuộc tấn công, bởi điều này có thể khiến các doanh nghiệp Mỹ sẽ bị “trả thù”, một số đó là họ sẽ khó làm ăn hơn tại thị trường Trung Quốc.

Thật vậy, trong một động thái biểu hiện quyền lực nhà nước đối với các doanh nghiệp nước ngoài, chính phủ Trung Quốc đầu hè vừa qua đã chuyển một tài liệu đến các doanh nghiệp Mỹ, yêu cầu họ cam kết không làm tổn hại an ninh quốc gia Trung Quốc, và sự cam kết đó buộc các doanh nghiệp Mỹ phải chuyển qua sử dụng dữ liệu và các hệ thống dữ liệu của chính phủ Bắc Kinh, The New York Times trong một bài báo cho biết.

Yêu cầu này bắt nguồn từ một đạo luật an ninh quốc gia vừa được Quốc Hội Trung Quốc thông qua, và các doanh nghiệp Mỹ lo sợ, nó sẽ xâm phạm hoạt động kinh doanh của họ”.

Boeing từ chối bình luận cụ thể về các cuộc đàm phán sắp tới giữa hai nhà lãnh đạo Trung – Mỹ, tuy nhiên, trong một tuyên bố, doanh nghiệp này nhấn mạnh, “Boeing và các công ty khác phụ thuộc sở hữu trí tuệ, nghiêm túc bảo vệ nó như một lợi thế cạnh tranh.”

Đối với các hoạt động gián điệp giữa hai quốc gia, dường như khó có một bản thỏa thuận nào liên quan, lý do là vì “cả hai bên đã cùng làm điều đó,” Kenneth Lieberthal, thành viên cao cấp trong chính sách đối ngoại và một chuyên gia về Trung Quốc tại Viện Brookings cho biết.

Kinh tế

Sự tụt giảm đồng Nhân dân tệ vào đầu tháng trước đã khiến nhiều nước lo ngại về sự cạnh tranh không công bằng của chính phủ Trung Quốc. Đồng thời, sự suy giảm nền kinh tế nước này với “xanh sàn” chứng khoán đã gây nên lo ngại về khủng hoảng sâu của nền kinh tế thế giới.

“Tôi nghĩ rằng, chính quyền Obama muốn có được quan điểm của Tập Cận Bình về nền kinh tế Trung Quốc,” Bachman nói. “Có rất nhiều sự lưỡng lự của cả hai ở đây và triển vọng của Trung Quốc trong tương lai? Chỉ số tăng trưởng? Nhiều poping bong bóng kinh tế?”

Riêng tiểu bang Wasington, năm ngoái đã xuất khẩu 20,7 tỷ đô-la hàng hóa sang Trung Quốc và nhập khẩu 8,3 tỷ đô-la, và 1/4 lượng hàng xuất khẩu Washington là đến Trung Quốc, do đó nền kinh tế Trung Quốc có ý nghĩa rất lớn đối với Mỹ.

Ở cấp độ cơ bản nhất, “nếu tăng trưởng kinh tế Trung Quốc chậm đi, sức mua sản phẩm Mỹ cũng sẽ giảm,” Bachman nói.

Nhưng mặt khác, bất ổn kinh tế Trung Quốc sẽ khiến cho tầng lớp giàu có của nước này gửi tiền vào bất động sản, chứng khoán hoặc đầu tư cổ phần tại các doanh nghiệp ở Mỹ.

Quyền con người / tổ chức NGO nước ngoài

Nhân quyền là một căng thẳng truyền thống giữa Mỹ và Trung Quốc, trong đó cả hai quốc gia có quan điểm rất khác nhau về các vấn đề liên quan đến Tây Tạng, Đài Loan và cải cách dân chủ.

Trong chuyến thăm của Tập Cận Bình, các quan chức Mỹ có thể sẽ tập trung vào việc Trung Quốc tiến hành bắt giữ và giam giữ hơn 200 luật sư nhân quyền, các nhà hoạt động trong một chiến dịch bắt đầu vào mùa hè này.

Cũng có thể sẽ có cuộc thảo luận về dự luật mới của Trung Quốc nhằm thắt chặt kiểm soát đối với các tổ chức phi chính phủ nước ngoài (NGO) – một vấn đề sẽ gây ảnh hưởng đến các tổ chức phi lợi nhuận bang Washington đang hoạt động tại Trung Quốc, bao gồm cả Bill & Melinda Gates Foundation và World Vision.

Dự thảo luật mới “có điểm nhìn tệ hại đối với các NGO nước ngoài”, trong đó có thể bao gồm các trường đại học, các hiệp hội thương mại, các tổ chức y tế công cộng, các tổ chức nhân đạo, Lieberthal cho biết.

Theo đề xuất, giám sát các tổ chức NGO nước ngoài sẽ chuyển từ Bộ Dân sự của Trung Quốc sang Bộ An ninh quốc gia Trung Quốc.

Điều này có nghĩa, Trung Quốc sẽ coi ” các NGO nước ngoài như tội phạm tiềm năng,” Lieberthal cho biết. Ngoài ra, buộc báo cáo kế hoạch tổ chức hàng năm và vấn đề gây quỹ cũng được đặt ra.

“Luật được thực hiện mà không cần xem xét cách thức các tổ chức phi chính phủ nước ngoài hoạt động thực sự,” Lieberthal cho biết.

Hơn 40 nhóm doanh nghiệp Hoa Kỳ đã ký một bức thư cho chính phủ Trung Quốc, yêu cầu phải sửa đổi dự thảo luật, theo The Wall Street Journal.

Tầm nhìn Thế giới, tổ chức nhân đạo Christian Federal Way làm việc ở Trung Quốc cho biết, “từ chối đề cập về chủ đề nhạy cảm này.” The Gates Foundation đã không ngay lập tức đáp ứng với yêu cầu bình luận về vấn đề này.

Biển Đông

Trung Quốc ngày càng quyết đoán trong tuyên bố chủ quyền của mình với 80% Biển Đông, xây dựng đảo nhân tạo tại một trong những tuyến đường biển nhộn nhịp nhất trên thế giới.

Điều này làm trầm trọng thêm tranh chấp lãnh thổ. Philippines, Brunei, Malaysia, Việt Nam và Đài Loan cũng có tuyên bố chủ quyền trong khu vực.

Mỹ quan tâm đến tự do hàng hải, bao gồm quyền của Mỹ với tàu quân sự để tiến hành các hoạt động giám sát trong lĩnh vực mà Trung Quốc nói rằng Mỹ phải được sự cho phép của nước này.

Trung Quốc đã cáo buộc Mỹ quân sự hóa trong khu vực. Chỉ mới tuần trước, một quan chức cho biết họ đã “vô cùng lo ngại” về một đề nghị từ một chỉ huy hàng đầu của Mỹ rằng, các tàu Mỹ và máy bay nên thách thức tuyên bố của Trung Quốc ở Biển Đông bằng việc tuần tra gần những hòn đảo nhân tạo, theo một bài viết trên Reuters.

Viên chỉ huy này không chắc rằng điều đó sẽ “có ý nghĩa” khi hai nhà lãnh đạo gặp nhau, mặc dù có thể sẽ có một số thỏa thuận về cách để đối phó với những xung đột nhỏ phát sinh, Lieberthal cho biết.

Bang Washington, là căn cứ Hải quân Everett và hải quân Kitsap-Bangor, có thể bị ảnh hưởng nếu tình hình ở Biển Đông đạt đến điểm khủng hoảng. Một số tàu từ Everett hoặc Kitsap-Bangor có thể được điều động “sau khi Guam và Hawaii được điểm đến, nhằm đáp ứng tình hình ở Biển Đông,” Bachman nói.

Cho một sự hiểu biết?

Cuộc hội đàm giữa ông Tập Cận Bình và Obama phải nhấn mạnh rằng quan hệ hai nước “cần phải đạt được một sự hiểu biết về cách chúng ta nhìn thấy nhau trên thế giới,” Bachman nói. Nếu không, “mối quan hệ sẽ trở nên tồi tệ hơn.”

Và mối quan hệ đó, “có lẽ là mối quan hệ song phương quan trọng nhất,” về kinh tế và về địa chính trị, Reid, từ Đại học Seattle nói. “Tất cả các doanh nghiệp Washington đã nhận thức việc kinh doanh ở Trung Quốc sẽ bị ảnh hưởng bởi mối quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ”

Thạch Lam Trần (VNTB)

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.