Số phận tháp Chăm nghìn tuổi vẫn lơ lửng vì đường cao tốc

Đã hơn 2 tháng trôi qua kể từ ngày khai quật di tích Chăm Triền Tranh hoàn thành nhưng số phận của di tích này vẫn chưa được định đoạt.

Số phận tháp Chăm nghìn tuổi vẫn lơ lửng vì đường cao tốc

Shares

Khu di tích Triền Tranh nằm trên nền đường cao tốc Đà Nẵng-Quảng Ngãi được khai quật đã phát lộ nhiều bí ẩn của khu tháp Chăm hiện vẫn chưa dược giải mã. Hiện số phận của khu di tích này vẫn chưa được quyết định sau hơn 2 tháng khai quật. Trong khi đó đường cao tốc đã thi công hai đầu và không thể nắn tuyến để tránh khu di tích này.

Qua nghiên cứu của các nhà khảo cổ học, dấu tích Chăm Triền Tranh thuộc địa bàn thôn Chiêm Sơn, xã Duy Trinh, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam là một khu tập giảng kinh sách Chăm lớn nhất của người Chăm lần đầu tiên phát hiện tại Quảng Nam.

Trong quá trình thi công đường cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi, khi san lấp nền đường đoạn qua thôn Chiêm Sơn đã phát hiện dấu tích của di tích Chăm dưới lòng đất ở độ sâu khoảng 0,5m. Ngay lập tức việc thi công tạm dừng để các nhà khảo cổ tiến hành khai quật.

Quá trình khai quật bắt đầu từ tháng 1/2015. Sau hơn 2 tháng tổ chức khai quật, các nhà khảo cổ học từ Viện khảo cổ học Việt Nam đã hoàn thành việc khai quật trên diện tích 3.000m2 nằm và phát lộ rất nhiều thành phần kiến trúc. Trong đó quan trọng nhất là hệ thống tường bao bằng gạch Chăm dài khoảng 60m cùng ngói, gạch, thanh đá bậc cửa, đồ đất nung Chăm, gốm sứ Đại Việt thời Trần, gốm sứ Trung Quốc… hiện diện tại khu di tích này. 1

2 3 4 5

Hình ảnh từ di chỉ mới khai quật

Phía sau khu đền thờ chính được phát lộ có kiến trúc chia ô nhỏ được các nhà nghiên cứu hình dung đây là dấu tích những ngôi nhà lợp ngói đã sụp đổ. Nghiên cứu ban đầu cho thấy nơi đây là nơi nhà vua từ kinh đô Trà Kiệu tụ tập giới tăng lữ về Triền Tranh để tập giảng kinh sách, luyện kinh thờ cúng và tiến hành các nghi lễ.

TS Lê Đình Phụng, Trưởng phòng Nghiên cứu khảo cổ học lịch sử (Viện Khảo cổ học) nhận định: “Đây là dấu tích khu tập giảng kinh sách của Bà La Môn giáo, hoàn toàn khác với Đồng Dương – di tích quốc gia thuộc địa bàn huyện Thăng Bình (Quảng Nam) vốn là một Phật viện lớn nhất Đông Nam Á hồi thế kỷ 9”.

Nhận định ban đầu của các nhà khảo cổ sau khi khai quật khu di tích Chăm Triền Tranh, đây là khu phế tích chứa nhiều “bí ẩn” chưa thể giải mã ngay được. Điều đó đồng nghĩa với giá trị văn hóa của khu di tích này cần phải tiếp tục được nghiên cứu sâu hơn.

Điều đáng nói là Khu di tích Triền Tranh thuộc thôn Chiêm Sơn Tây thuộc xã Duy Trinh, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, đã được các nhà khảo cổ và nhà nghiên cứu phát hiện từ rất lâu. Đây là khu di tích nằm cách Kinh đô Trà Kiệu (Simhapura) khoảng 4km về hướng đông và Thánh địa Mỹ Sơn khoảng 10km về hướng tây.

6

Một hiện vật bằng đá trong nhà ông Mười ở thôn Chiêm Sơn được tìm thấy ở khu vực Chùa Vua, cách khu Triền Tranh vừa khai quật khoảng 500m.

Di tích này nằm gọn trong lòng một thung lũng hẹp, ba hướng bao bọc bởi núi đá, còn hướng phía bắc quay ra sông Thu Bồn. Đây là một vùng phế tích rất quan trọng ẩn chứa nhiều tư liệu quý giá. Cả khu di tích Chiêm Sơn là một quần thể di tích lớn bao gồm nhiều phế tích như Chùa Vua, Triền Tranh, Gò Lồi được xây dựng theo trục đông-tây.

Ông Lưu Công Mười, nhà ở thôn Chiêm Sơn cho biết ngay nền nhà của gia đình ông cùng hơn 100 hộ dân xây dựng tại khu vực này đều nằm trên khu di tích Chùa Vua gắn liền với di tích Triền Tranh cách đó khoảng hơn 500m đường chim bay.

“Từ những năm 1980, bà con tui đào móng làm nhà đã phát hiện gạch ngói vở cùng nhiều tấm bia, các tác phẩm điêu khắc bằng sa thạch. Ngay trong vườn nhà tui còn giữ 1 tấm bia đá cùng nhiều hiện vật”, ông Mười kể.

7

Một phần tấm bia được ông Mười bảo quản trong vườn nhà ở Triền Tranh

Ngay sau đó Viện khảo cổ học Việt Nam đã phối hợp với cơ quan chức năng Quảng Nam-Đà Nẵng tiến hành khai quật và đã phát hiện nhiều hiện vật quí hiếm như một đài thờ vuông có chạm 4 con voi tìm thấy tại Triền Tranh, có kích thước cao 76cm, rộng 75cm, dày 63cm. Đài thờ này được xác định niên đại khoảng thế kỷ 11-12. Ngoài ra còn có tượng Vũ nữ Trà Kiệu của nghệ thuật Chăm vô cùng quí hiếm.

Nhiều nhà khảo cổ nhận định vùng thung lũng Chiêm Sơn còn ẩn chứa nhiều phế tích Chăm dưới lòng đất đã được các nhà khảo cổ, các nhà khoa học biết đến từ lâu và đã khoanh vùng nghiên cứu và bảo vệ. Tuy nhiên không hiểu sao quá trình mở đường cao tốc các nhà chuyên môn lại không nghiên cứu để có biện pháp nắn tuyến tránh vùng di tích quan trọng này.

Vợ ông Mười kể trong vườn nhà khi đào móng làm nhà đã phát hiện rất nhiều hiện vật Chăm. Hiện nhà bà Mười nằm trên khu vực Chùa Vua của khu di tích Triền Tranh.

Khi hỏi quan điểm của lãnh đạo tỉnh và các cơ quan chức năng tỉnh Quảng Nam về số phận của khu di tích này được định đoạt thế nào, tất cả đều từ chối trả lời.

Theo Vietnamnet

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.