“Ruột rối tơ tằm”: chuyện Thái tử Đảng & Truyền thống gia đình

“Ruột rối tơ tằm”: chuyện Thái tử Đảng & Truyền thống gia đình

Ông Nguyễn Phú Trọng trên đoàn chủ tịch Đại hội đảng 11 ngày 12/01/2011 Ảnh: REUTERS/Kham

Đại hội Đảng cấp tỉnh thành để chọn Ban Lãnh đạo mới, đến nay cơ bản đã hoàn thành trên khắp nước. Điểm nổi bật là nhiều cán bộ trẻ thuộc thế hệ “Thái tử Đảng” đã vào vai, nhận “thừa kế” của gia đình về sự nghiệp điều khiển xã hội trong khuôn khổ Đảng lãnh đạo. Việc nầy đã gây nên cuộc tranh cãi khá ồn ả trong dư luận xã hội với những cách nhìn khác nhau. Các cán bộ đương quyền cũng tham gia lên tiếng với chiều hướng “bảo vệ”, ngược với dư luận xã hội nghiêng về xu hướng “phê phán” . Chủ đề xoay quanh ưu thế của điểm xuất phát “truyền thống gia đình”, “tài, đức” của các cá nhân được lựa chọn, thông qua “cách chọn lựa” của tổ chức Đảng. Vốn không mới mẻ gì, đó là câu chuyện từng mang tên là “Hạt giống đỏ”, nay phân hóa thành “CÔCC”, có lẽ màu sắc đã trở nên dịu hơn, ít ra không còn đỏ thắm.

Cuộc thảo luận bất đắc dĩ

Ưu điểm đầu tiên của cuộc “thảo luận bất đắt dĩ” nầy, là được sự tham gia của dư luận xã hội, ít nhất là trên không gian mạng, công khai bày tỏ những cách nhìn khác nhau.

Khác trước đây một chút nhỏ nhoi là, mọi việc đều do Đảng định đoạt.như việc riêng của mình, không một tiếng nói nào khác.“Được sự tham gia” của dư luận, không phải là sự cho phép hay đổi mới nào từ phía nhà nước, mà do tác động của xu thế dân chủ không thể ngăn cản, nó lôi cuốn giới quan chức cũng phải góp tiếng. Và một phần đáng kể là do sự cạnh tranh cục bộ của các thế lực trong Đảng tạo nên.

Diễn đàn tự phát nầy liệu rằng, có tạo ra một ảnh hưởng lành mạnh nào về mặt tâm lý và ý thức cho lớp lãnh đạo mới, trong vai trò hành xử của mình ở cương vị mới chăng?.

Người dân đã theo dõi các anh, ngay từ khi các anh bước lên võ đài, và cũng sẽ quan sát các anh suốt trận đấu. Đó là chuyện dài về sau.

Nhưng hiện nay, cách mà các anh được tổ chức Đảng chọn lựa liên quan với ưu thế của nguồn gốc xuất thân, có ý nghĩa là gì, về các tiêu chuẩn phẩm chất/tài năng, cách chọn

lựa và sự công bằng xã hội?

Có hai cách nhìn về thế hệ mới.

– Phía Đảng – nhà nước.

Nhìn chung là bảo vệ chủ nghĩa thừa kế nói trên, xem là việc đương nhiên, vì giòng máu gia truyền của lòng yêu nước, của khí phách bất khuất chống ngoại xâm, của năng lực được rèn luyện, của sự giác ngộ ý thức hệ giai cấp (nay thay thế bằng khái niệm mềm mại hơn, là truyền thống gia đình – rất đáng lưu ý). Thậm chí, về mặt thực dụng, dù đó là tham vọng quyền lực, là hoài bão giàu sang.v.v.cũng không phải là trái lẽ đời, cũng thuộc quyền “mưu cầu hạnh phúc” mà Tuyên ngôn nhân quyền đã nêu. Và mặt khác, cả cái hy sinh mất mát của lớp cha ông đã cống hiến trong chiến tranh, là xứng đáng được bù đắp. Do đó, họ có quyền thụ hưởng cái ưu thế di sản của gia đình truyền cho, cũng không phải là quá đáng. Quan điểm nầy cũng lên án thái độ đố kỵ, dị ứng, chỉ trích việc thăng tiến của con em quan chức, hay người giàu có, là sai lệch và bất công. Hơn nữa, thế hệ ấy cũng được nuôi nấng và học hành tử tế từ các quốc gia tiến tiến, qua thử thách và bầu chọn rất “dân chủ” trong Đảng (!). Sẽ có những con người xứng đáng và có những trường hợp lệch lạc cũng sẽ bị đào thải qua thực tế, như đã có xảy ra ít nhiều.

– Phía dư luận trong dân chúng.

Ngược lại, dư luận dân chúng cho rằng như thế là ngụy biện, là che lấp tham vọng bất chính; bởi sự nghiệp kháng chiến là của toàn dân, sự hy sinh cũng thuộc về toàn dân, không riêng gì những gia đình may mắn ấy, hay của riêng một số người trong Đảng, thậm chí của riêng Đảng. Vả lại, trong 40 năm qua, những chính sách ưu đãi chưa được đền bù đủ sao, và mấy đời mới đủ? Những di họa của chiến tranh mà nhân dân đã hứng chịu cho đến tận hôm nay không có gì bù đắp nổi. Truyền thống chống ngoại xâm là của cả dân tộc như lịch sử đã chứng minh, chứ không thuộc một đại gia đình nào. Điều quan trọng hơn, là sự bất bình đẳng giữa những lớp người cùng thế hệ hôm nay, đã không có một “sân chơi” bình đẳng, mà chỉ gói gọn trong “sân chơi riêng” của Đảng, hẳn nhiên là sự bất công trắng trợn, và hậu quả sẽ làm cho xã hội tiếp tục phân hóa, lụn bại, ngày càng xa rời, nếu không nói phản lại, mục tiêu xây dựng một xã hội mới, có dân chủ, có công bằng để phát triển, vốn là nguyện ước ban đầu bằng sự cống hiến tự nguyện cao cả của các thế hệ kháng chiến tiền phong. Phương chi, ở phạm vi rộng lớn hơn, môt bộ phận dân tộc cho rằng, cả cuộc kháng chiến ấy là cuộc “lạc đường lịch sử”- bởi sức quyến rũ quá đà một thời – có tính chất tình thế – từ chủ nghĩa Mác-Lênin-Mao do tưởng tượng mà có, nay đã không còn phù hợp, mà trở thành một chướng ngại, ngăn cản sự tiến bộ. Ngoài sự lạc hậu nói trên, nó còn dẫn đến phụ thuộc nghiêm trọng vào chủ nghĩa bành trướng phương Bắc ngày nay, thông qua tình hữu nghị đặc biệt của Đảng, dưới chiêu bài ý thức hệ, mà toàn dân tộc phải gánh chịu hậu quả.

Nguyên nhân lớn

Tạm gác qua những chỉ trích thẳng thắn từ xã hội mạng và những biện hộ chưa có sức thuyết phục từ phía quan chức, tình trạng phân hóa trên chỉ là sản phẩm đẻ ra từ một nguyên nhân lớn: Việt Nam không có dân chủ, vì chưa có thể chế dân chủ.

Ưu thế gia đình rất là quý báu, nó hun đúc tinh thần và cung cấp phương tiện để đào tạo nên những “người kế thừa” đủ năng lực, như được gọi là “tài đức”, để phục vụ Quốc gia. Và nhất thiết cái “tài đức” đó phải được xác lập thông qua cuộc tranh đua công bằng, sự chọn lựa minh bạch và sòng phẳng, được công luận nhìn nhận thông qua bầu cử. Thời phong kiến, mà Đảng xem là lạc hậu cần đánh đổ, cũng có cái hay, ít ra là chuyện thi cử, cách chọn người tài ra giúp nước, không bầy hầy úp mở như hiện nay.

2

Thế hệ mới bước vào vũ đài chính trị Việt Nam hôm nay, quả là một thử thách lớn!

“Ưu thế gia đình” chỉ là điểm son trong lý lịch theo quan niệm của Đảng/nhóm Đảng, nhưng với nhân dân thì hiểu khác, ưu thế gia đình chưa phải là căn cứ làm chỗ dựa để tuyển chọn được tài năng và phẩm chất. Có khi, chính chỗ dựa bất công ấy là yếu tố làm mất tính lương thiện của trí tuệ nơi những con người ấy. Sẽ là một ám ảnh lâu dài nơi người thắng cuộc, khi mà họ tham dự cuộc đua được ngầm hưởng một sự ăn gian to lớn.

Truyền thống cũng là từ ngữ đáng chú ý. Không phải vì tôi sinh ra từ người cha Chống Cộng, nên tôi chống Cộng, gọi đó là truyền thống gia đình. Và cha tôi là Cộng sản nên tôi phải đi theo con đường ấy, thế là truyền thống! Trước đây cha ông tôi được sự ủng hộ của Tàu trong cuộc kháng chiến, nay Tàu xâm lược…, tôi lại quá ngỡ ngàng với cái phi truyền thống của mình sao? Truyền thống là khái niệm rất phức tạp trong thời đại ngày nay, giữa cái cũ và cái mới.

Thế hệ mới trước vận mệnh đất nước

Sự quan tâm của bài viết nầy đặt ra với tinh thần đòi hỏi tương đối, trên nền tảng của xã

hội Việt Nam hiện thực, với trình độ phát triển đang ở tình trạng nửa vời.

Nó đang nửa vời:

– giữa lạc hậu và đòi hỏi tiến bộ,

– giữa độc tài và đòi hỏi dân chủ,

– giữa lệ thuộc trá hình và đòi hỏi độc lập thật sự, – giũa cái quỹ đạo cũ của 70 năm qua và cái quỹ đạo mới trong bước ngoặc của nội tình Việt Nam

– và quan trọng hơn, là trước sự đe dọa chủ quyền bởi bạo lực bành trướng Bắc

kinh.

Thế hệ mới “thái tử Đảng”, kế thừa quyền lực từ ưu thế gia đình, ưu thế địa phương, từ sức mạnh phe nhóm trong Đảng, và kể cả ưu điểm bản thân (học thức, kinh nghiệm) đang ở đâu trong thế cuộc giằng co nói trên? Họ ở bên nầy, bên kia hay ở giữa cái lằn ranh của sự phân hóa nhiều màu sắc ấy? Hay chỉ là trạng thái tự tin, vô tư trong quán tính vòng quay của điều được gọi là “ưu thế” của mình, giũa những ngộ nhận theo nhiều nghĩa khác nhau?

3

Vẫn kiên trì Chuyên chính Vô sản đối với nhân dân ? (để chống Tư bản Đế quốc!). Vẫn tin vào Chủ nghĩa Cộng sản? Vẫn chung “đại cục” với Trung Quốc?

Dù hiểu theo cách nào cũng phải thừa nhận, cái gia tài đang được truyền lại đó, là hết sức nặng nề, mà không một nhóm người nào, bất kể nguồn gốc xuất thân, bất kể ưu thế sẳn có, có thể gánh vác nổi, trong bối cảnh một đất nước bất ổn, bởi sự phân hóa xã hội gay gắt, và phân hóa trong Đảng, lại nằm trong tình trạng bị đe dọa chủ quyền nghiêm trọng từ tham vọng của Trung quốc.

Thế hệ mới bước vào vũ đài chính trị Việt Nam hôm nay, quả là một thử thách lớn!

Dân chủ vẫn là lòng dân, vẫn là điều Đảng thường xuyên nói tới, mà theo ý Đảng, dân chủ vẫn cứ là “chùm nho hãy còn xanh lắm” đang treo lủng lẳng ở trên cao cao.

Nhưng vì sao mà nho vẫn cứ xanh mãi suốt các mùa vụ của 70 năm xương máu, có 40 năm gọi là độc lập, có 30 năm gọi là đổi mới?

Vì ĐCSVN muốn độc quyền lãnh đạo! Mà hơn nữa, ngay trong cơ chế nôi bộ của Đảng cũng không có dân chủ (đơn cử Chỉ thị 244), thậm chí không cả độc lập tự do. Mọi thứ lớn nhỏ, chính trị, kinh tế, bang giao …đều có con mắt cú vọ của tình báo Bắc Kinh nhìn vào đăm đăm. Ít nhất cho đến nay,“độc lập, tự do” của Đảng phần nào đó vẫn phải nằm trong sự “yên tâm/hài lòng” của Bắc Kinh, nếu khác đi, thì phải giấu diếm.

Vẫn kiên trì Chuyên chính Vô sản đối với nhân dân ? (để chống Tư bản Đế quốc!). Vẫn tin vào Chủ nghĩa Cộng sản? Vẫn chung “đại cục” với Trung Quốc? Không một người Cộng sản Việt Nam nào tin vào những điều đó, nhưng có thể có nỗi lo sợ rằng, thể chế dân chủ sẽ làm mất vai trò của mình, vì đặc quyền đặc lợi, hoặc vì cái quỹ đạo tư duy của con nghiện là không thể đổi mới?

Thế hệ lãnh đạo mới hôm nay có dám đối diện với tư duy của chính mình về các vấn nạn trên? Hay vẫn kiên trì trong đức tin đã có, trong quỹ đạo cũ mà từ đó mình đã lớn khôn,

đã trưởng thành và tin đó mãi là chân lý?

Bàn cãi về việc bố trí cán bộ như hiện nay, là chủ đề rất hiếm xảy ra ở các quốc gia khác, dù mức phát triển ở đó thuộc loại tiên tiến hay chưa tiên tiến, như Campuchia là một điển hình. Đó là tình trạng cá biệt chỉ có ở Việt Nam và Trung Quốc. (Bắc Hàn lại là một biến thái khác). Đó là sản phẩm của sự biến cải và hòa trộn một cách gượng ép của “truyền thống văn hóa phong kiến” (cha truyền con nối) với học thuyết “Cộng sản chủ nghĩa” giả tưởng và độc đoán, để đúc nên khuôn một thể chế độc tài kiểu mới, mà Trung Quốc là mô hình mẫu. Vòng trong là gia đình, dòng họ, địa phương, phe nhóm…, cùng va đập lẫn nhau trong cái vòng ngoài là ý thức hệ “truyền ngôi trong Đảng”. Nó không có nền tảng để thiết lập các nguyên tắc dân chủ căn bản, nhất là ở thời đại hiện nay, đầu thế kỷ 21. Không một bức “vạn lý trường thành” nào dù kiên cố đến đâu mà không thể bị phá vỡ. Trung quốc là con thuyền lớn vẫn đang bập bềnh giữa sóng gió của thời đại.

Cách đầu tư cho thế hệ lãnh đạo mới đang diễn ra là rất lủng củng so với các nước chung quanh, nó lạc hậu, phản dân chủ, không được sự đồng tình của nhân dân. Nhưng rất tiếc, nó đang là một thực tế có quyền lực chi phối đất nước. Tuy nhiên, ở đó có hé lộ ra một chút ánh sáng tích cực, căn bản như là phần chìm khuất của tảng băng rất đáng chú ý, có 3 nét:

– Đó là sự thoát ly phần gốc rễ của chủ nghĩa mà nó đang mang danh. Nó tỏ ra không còn lưu luyến gì nữa với ý thức hệ giai cấp, và khéo léo chuyển dịch “động lực giai cấp” thành “truyền thống gia đình”. Từ “hạt giống đỏ” không còn được gieo đại trà, nay chuyển sang gieo cấy “CÔCC”. Để lôi cuốn lòng dân, che giấu sự chuyển dịch đó, nó tái hiện các khái niệm có giá trị thật của thời phong kiến xa xưa, với dụng ý ỡm ờ : an dân, nghĩa tình, truyền thống…trong các văn kiện, chỉ để tuyên truyền dối dân. Đó là một bước lùi của ý thức hệ.

4

Thế hệ lãnh đạo hôm nay, là sản phẩm – không mới, cũng không cũ, lại vừa mới vừa cũ – từ cái hỗn hợp không tên ấy, sẽ có định hình, định tính ra sao trong tình hình hiện nay, là điều chưa ai biết, sẽ đem lại một hứa hẹn gì cũng chưa ai biết?

– Từ đó, với ưu thế đang có, các phe nhóm triệt để khai thác nhằm tiến thẳng lên “mưu cầu hạnh phúc” của mình. Nó tựa như dân chủ tự do châu u thế kỷ 19, mà K.Marx lên án là “dân chủ tư sản”, sau nầy có tên gọi rõ nét hơn, là tư bản hoang dã/tư bản bè phái/ tư bản lủng đoạn. Chính “tư bản” loại ấy đã có sức công phá mạnh mẽ, đánh đổ độc tài chuyên chính vô sản có hiệu quả nhất, để mở lối cho dân chủ. Chỉ tiếc một điều, người ta không công khai nói ra mà chỉ lầm lũi tiến vào miền tư bản hoang dã, để tận thu lợi ích cho phe nhóm mình.

– Tận dụng ưu thế còn sử dụng được, tiếp tục khoát áo lý tưởng“Chủ nghĩa xã hội”, trùm chăn an toàn “quá độ”, vốn là lý luận rất là “cùi bắp” còn lại hiện nay của Đảng, và là chiêu bài thuận tiện cho hành vi thao túng xã hội.

Nếu ba yếu tố nêu trên là có thực, thì xã hội Viêt Nam hôm nay sẽ có tên gọi đích thực là mô hình gì?

Nó không có cái tinh hoa của một loại, hay tinh hoa tổng hợp của 3 loại. Nó là một hổn hợp có cả 3 yếu tố với phần tệ hại của mỗi loại: phong kiến lạc hậu + tư bản hoang dã bước đầu + chủ nghĩa xã hội độc đoán. Nó rõ ràng là một thực thể chưa thể gọi tên, vừa không bền vững. Thực tại ấy lại đang đứng trước cơn sóng to gió lớn của thời cuộc.

Câu hỏi đặt ra cho thế hệ lãnh đạo mới

Thế hệ lãnh đạo hôm nay, là sản phẩm – không mới, cũng không cũ, lại vừa mới vừa cũ – từ cái hỗn hợp không tên ấy, sẽ có định hình, định tính ra sao trong tình hình hiện nay, là điều chưa ai biết, sẽ đem lại một hứa hẹn gì cũng chưa ai biết? Họ có dám đổi mới tư duy, hay là bị, hay là tự nguyện nằm trong cái “đúng quỹ đạo”? Mà quỹ đạo ấy thật ra chỉ là cái khẩu hiệu rất lâm thời, vô định về nội dung, hoặc là thô lậu của chuyện tương tranh quyền lực lẫn nhau, chẳng cần phải khoát thêm cái áo màu viễn vông nào nữa.

Shares

Pages: 1 2

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.

24 queries in 1.826 seconds.