Philippines ra đòn “knock out” Trung Quốc?

Trên đà thắng lợi đó, Philippines hoàn toàn có quyền hi vọng về một phán quyết cuối cùng có lợi cho mình khi tiếp tục đưa ra được những lập luận sắc bén trong phiên tranh tụng lần này.

Philippines ra đòn “knock out” Trung Quốc?

Philippines yêu cầu Toà kết luận bãi cạn Scarborough (Scarborough Shoal) chỉ là đá

LTS: Trong phần 1 bài viết, tác giả đã phân tích việc Philippines tại phiên tranh tụng thứ 2 (từ ngày 24 – 30/11) trước Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) đã vạch rõ yêu sách quyền lịch sử phi lý của Trung Quốc.

Bản chất pháp lý của các thực thể ở Biển Đông

Theo Philippines, bãi Vành Khăn (Mischief Reef), Cỏ Mây (Second Thomas Shoal), Xu Bi (Subi Reef), Ga Ven (Gaven Reef) và Ken Nan (McKennan Reef) (bao gồm cả Tư Nghĩa (Hughes Reef)) là các bãi nửa nổi nửa chìm, nghĩa là nổi khi thủy triều xuống thấp và chìm khi thủy triều lên cao. Theo Công ước Luật Biển, các bãi nửa nổi nửa chìm không được hưởng quy chế về lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) và thềm lục địa.

Để phục vụ cho luận điểm này, Philippines đã đưa ra nhiều bằng chứng về thủy văn khác nhau bao gồm các hình ảnh vệ tinh và phép đo độ sâu lấy từ ảnh vệ tinh của từng thực thể. Trong các bãi nửa nổi nửa chìm trên, Philippines đặc biệt yêu cầu Tòa xác định bãi Vành Khăn và Cỏ Mây thuộc EEZ và thềm lục địa của Philippines.

Ngoài các bãi nửa nổi nửa chìm, Philippines còn yêu cầu Toà kết luận bãi cạn Scarborough (Scarborough Shoal), Gạc Ma (Johnson Reef), Châu Viên (Cuarteron Reef) và Chữ Thập (Fiery Cross Reef) chỉ là đá vì “không có khả năng cho con người cư trú và không có đời sống kinh tế riêng”. Philippines chỉ ra rằng chỉ có một phần nhỏ của các thực thể này nổi trên mặt nước và cho rằng không có cơ sở để coi chúng “có khả năng cho con người cư trú”. Do đó, chúng chỉ có 12 hải lý lãnh hải mà không được hưởng quy chế về EEZ và thềm lục địa.

Mặc dù không yêu cầu Toà quyết định về bản chất pháp lý của các thực thể lớn hơn ở Biển Đông nhưng để làm rõ hơn giới hạn tối đa vùng biển mà Trung Quốc có thể hưởng, Philippines cũng xem xét các thực thể mà Trung Quốc yêu sách nhưng không chiếm đóng bao gồm Ba Bình (Itu Aba), Thị Tứ (Thitu) và Bến Lạc (West York).

Philippines cho rằng các thực thể này cũng chỉ là đá theo Công ước Luật Biển do các điều kiện và môi trường trên các thực thể này không có khả năng duy trì đời sống cho con người. Theo đó, kể cả khi giả định Trung Quốc có chủ quyền đối với tất các thực thể mà Trung Quốc yêu sách thì chúng cũng phát sinh không quá 12 hải lý lãnh hải và Trung Quốc không có cơ sở để yêu sách vùng đặc quyền kinh tế chồng lấn với Philippines. Vì thế, không tồn tại vấn đề phân định biển để hạn chế thẩm quyền của Tòa.

Các hành vi vi phạm Công ước Luật Biển của Trung Quốc

Philippines chỉ ra ba loại hành vi bất hợp pháp của Trung Quốc.

Thứ nhất, Trung Quốc đã cản trở Philippines hưởng và thực hiện quyền chủ quyền đối với các nguồn tài nguyên sinh vật và phi sinh vật trong EEZ và thềm lục địa của nước này. Vì yêu sách quyền lịch sử của Trung Quốc đối với việc sử dụng các nguồn tài nguyên trong khu vực đường chín đoạn là vô căn cứ và các thực thể mà Trung Quốc yêu sách chỉ có tối đa 12 hải lý nên không hề tồn tại vùng biển chồng lấn lên EEZ và thềm lục địa của Philippines. Chính vì thế, Trung Quốc không có quyền chủ quyền đối với các nguồn tài nguyên tại EEZ và thềm lục địa của Philippines.

Theo Philippines, Trung Quốc đã ngăn cản Philippines tiến hành thăm dò các mỏ dầu và ngăn chặn các tàu của Philippines đánh bắt ở khu vực chỉ có Philippines có quyền chủ quyền đối với các nguồn tài nguyên biển. Philippines cho rằng Trung Quốc cũng đã không thực hiện nghĩa vụ ngăn chặn các ngư dân của mình khai thác tài nguyên tại EEZ của Philippines và đã không tôn trọng quyền đánh cá truyền thống của Philippines tại bãi cạn Scarborough.

Thứ hai, Trung Quốc đã vi phạm các nghĩa vụ bảo vệ và bảo tồn môi trường biển theo Điều 194 Công ước Luật Biển. Philippines đưa ra nhiều bằng chứng về việc Trung Quốc đánh bắt các loài có nguy cơ tuyệt chủng, sử dụng các phương pháp đánh bắt hủy diệt bằng chất nổ và xyanua, và gây ra những ảnh hưởng tiêu cực từ việc xây dựng các công trình trên bãi Vành Khăn.

Cuối cùng, Philippines cho rằng Trung Quốc đã vi phạm nghĩa vụ của mình theo Công ước Luật Biển khi triển khai các tàu thực thi pháp luật một cách nguy hiểm, và đã có những hành động làm phức tạp thêm tranh chấp ngay cả khi các hoạt động tố tụng đang diễn ra. Cụ thể, Trung Quốc đã ngăn chặn việc tiếp tế của một đội thuộc thủy quân lục chiến Philippines đồn trú trên bãi Cỏ Mây. Ngoài ra, trong năm qua Trung Quốc đã xây dựng hàng loạt các đảo nhân tạo ở gần như tất cả các thực thể dưới sự kiểm soát của Trung Quốc.

Phán quyết cuối cùng dự kiến sẽ được PCA đưa ra vào năm 2016. Phán quyết về thẩm quyền của Tòa vào tháng 10/2015 đã đem lại thắng lợi đầu tiên cho Philippines trong cuộc so găng về pháp lý với Trung Quốc. Trên đà thắng lợi đó, Philippines hoàn toàn có quyền hi vọng về một phán quyết cuối cùng có lợi cho mình khi tiếp tục đưa ra được những lập luận sắc bén trong phiên tranh tụng lần này về nội dung thực chất.

Và một khi Tòa phán quyết có lợi cho Philippines thì Trung Quốc sẽ phải chịu sức ép nặng nề cả về phương diện ngoại giao lẫn pháp lý trên trường quốc tế, đặc biệt là tại các cuộc họp khu vực, bởi nếu Trung Quốc không xem trọng kết luận của định chế trọng tài quốc tế thì đó sẽ là một điểm trừ rất lớn đối với hình ảnh quốc gia trên tư cách là một siêu cường đang lên. Do đó, dù đã khẳng định sẽ phớt lờ mọi phán quyết của PCA nhưng Trung Quốc đang đứng trước một lựa chọn rất quan trọng trong việc thuyết phục cộng đồng quốc tế về một Trung Quốc trỗi dậy thực sự hòa bình và có trách nhiệm.

(Học viện Ngoại giao)

Theo Vietnamnet

Shares

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.

39 queries in 2.904 seconds.