Philippines có thể buộc Trung Quốc tuân thủ PCA như thế nào?

Theo thẩm phán Philippines - Antonio T. Carpio, Biển Đông không thể trở thành cái "ao làng" của Trung Quốc như yêu sách của nước này thể hiện qua tuyên bố "đường chín đoạn" phi lý.

Philippines có thể buộc Trung Quốc tuân thủ PCA như thế nào?

Tàu chiến Trung Quốc. Ảnh AFP.

Tờ Wall Street Journal mới đây đã đăng tải bài phân tích của thẩm phán Antonio T. Carpio về những cách thức có thể ép buộc Trung Quốc phải tuân thủ phán quyết của Tòa Trọng tài Thường Trực ở Biển Đông.

Theo ông Carpio, phán quyết của PCA được coi như một bước tiến có tính lịch sử và đánh dấu lần đầu tiên một tòa án quốc tế thực hiện giải quyết tranh chấp ở Biển Đông trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Phán quyết đã xác định một cách dứt khoát các vùng hải phận mà Philippines và Trung Quốc được hưởng theo Công ước Quốc tế về Luật Biển (UNCLOS). Phán quyết đồng thời làm rõ quyền hạn của các quốc gia khác trong vùng biển này.

PCA cũng khẳng định tính phi pháp của “đường chín đoạn” phi lý của Trung Quốc, đồng thời cũng xác nhận các vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) trên biển của các nước trong khu vực.

Quan điểm phổ biến được đại đa số các quốc gia tôn trọng triệt để chính là trong EEZ cũng có các quyền tự do hàng hải và tự do hàng không cho các máy bay, phương tiện dân sự và quân sự.

Không cần phải có sự cho phép của các quốc gia dọc bờ biển để tàu thuyền và máy bay có thể đi qua các khu vực này.

Trung Quốc thuộc một nhóm thiểu số ít ỏi các quốc gia giữ quan điểm đối nghịch cho rằng tàu thuyền và máy bay nước ngoài phải có sự cho phép mới có thể được đi vào EEZ của một nước.

Theo thẩm phán Antonio T. Carpio, không có một lực lượng “cảnh sát quốc tế” nào tồn tại để có thể ép buộc Trung Quốc tuân thủ theo phán quyết. Nhưng các cường quốc hàng hải của thế giới mà dẫn đầu là Mỹ đang tiếp tục cho các tàu thuyền và máy bay của nước này đi lại trong vùng hải phận quốc tế và các EEZ thuộc Biển Đông như một lời khẳng định về quyền tự do hàng hải và hàng không dành cho các phương tiện dân sự và quân sự của họ.

Chính bởi vì Trung Quốc không thể ngăn chặn các cường quốc hàng hải khẳng định quyền tự do hàng hải và hàng không của họ, một phần quan trọng của phán quyết có thể dễ dàng được thực thi.

Theo thẩm phán Antonio T. Carpio, Biển Đông không thể trở thành cái “ao làng” của Trung Quốc như yêu sách của nước này thể hiện qua tuyên bố “đường chín đoạn” phi lý.

Một số biện pháp có thể áp dụng với Trung Quốc theo thẩm phán Antonio T. Carpio

Nếu một công ty dầu khí Trung Quốc mang giàn khoan vào khu vực thuộc vùng EEZ của Philippines để thực hiện hoạt động thăm dò, khai thác khí đốt, Philippines có thể kiện công ty này ra tòa án tại một nước mà nó có tài sản, ví dụ như Canada, quốc gia cũng là một thành viên của UNCLOS.

Philippines có thể cho tòa Canada thấy rằng với phán quyết của Tòa Trọng Tài Thường Trực, quyền khai thác khí đốt trong khu vực đặc quyền kinh tế nước này rõ ràng thuộc về họ.

Phía Philippines có thể yêu cầu tòa Canada ra lệnh thu giữ tài sản của công ty Trung Quốc nói trên tại Canada để bồi thường cho Philippines đúng với lượng dầu khí mà họ lấy mất của nước này trái phép.

Philippines cũng có thể đòi bồi thường trực tiếp từ Trung Quốc. Phán quyết cũng chỉ ra rằng các hoạt động nạo vét của Trung Quốc gây ra những tác hại không thể bù đắp cho hệ sinh thái biển mỏng manh tại một số khu vực thuộc thềm lục địa của Philippines.

Theo Luật Biển, một nước phải có trách nhiệm bồi thường nếu đã gây ra thiệt hại trong môi trường biển của một nước ven biển khác.

Philippines cũng có thể yêu cầu Cơ quan quản lý Đáy biển Quốc tế, một cơ quan thuộc UNCLOS, đình chỉ 4 giấy phép mà cơ quan này đã ban hành cho Trung Quốc trong việc khai thác các vùng thuộc hải phận quốc tế.

Trung Quốc đã thông qua UNCLOS và chấp nhận tuân thủ “trọn gói” bộ quy tắc này. Nếu Trung Quốc từ chối phán quyết về Biển Đông, Philippines có thể cáo buộc là Trung Quốc đang hưởng nhiều lợi ích từ UNCLOS thông qua việc được cho phép thăm dò đáy biển nhưng lại từ chối các quy định nằm trong cơ chế giải quyết tranh chấp.

Ông Carpio nhận định, về lâu về dài, phán quyết của PCA về Biển Đông sẽ được đảm bảo thi hành một cách sâu rộng vì thế giới sẽ không chấp nhận việc một nước đòi chủ quyền phi lý trên gần như toàn bộ một vùng biển giáp ranh với nhiều nước khác.

Nếu hành vi của Trung Quốc không được ngăn chặn, nó sẽ tạo ra một tiền lệ xấu có thể khiến Luật Biển quốc tế “sụp đổ”.

Antonio T. Carpio là thẩm phán thuộc Tòa Án Tối Cao Philippines. Bài viết này thể hiện ý kiến cá nhân của ông và không nhất thiết thể hiện quan điểm của chính phủ Philippines.

Shares

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.

42 queries in 3.879 seconds.