Ông Obama “nhắc nhở” lời khó nghe cho ứng viên đảng Cộng hòa

Việc Iran trao trả 5 tù nhân Mỹ là cơ hội Tổng thống Mỹ Obama "nhắc nhở" lời khó nghe cho ứng viên đảng Cộng hòa, những người đã dọa "xé tan tành" thỏa thuận hạt nhân với Iran.

Ông Obama “nhắc nhở” lời khó nghe cho ứng viên đảng Cộng hòa

Theo hãng tin AP, Tổng thống Obama “nhắc nhở” lời khó nghe đối với những ứng viên Cộng hòa muốn kế nhiệm ông: “Các ông có thể hứa sẽ rút lại bàn tay tôi chìa ra với Iran và Cuba, hai nước mà Mỹ từng cắt quan hệ, nhưng làm điều đó sẽ không dễ và có thể là một hành động cô độc”.
Vào lúc các ứng viên tổng thống của Cộng hòa “thề” ngay trong ngày nhậm chức đầu tiên sẽ hủy bỏ chương trình làm thân với Iran-Cuba của Tổng thống Barack Obama, nhiều đồng minh và doanh nghiệp Mỹ đã vội tiếp cận Iran.
Tổng thống Mỹ kế tiếp có thể nhận ra Iran đã tự thể hiện là một “tay chơi quốc tế”, một nhà môi giới ngoại giao có ích và là một thị trường tiềm năng cho các doanh nghiệp Mỹ.
Việc thề cô lập Tehran chỉ có thể khiến Mỹ bị nhiều đồng minh cô lập.
Tương tự, ở Cuba, nơi mà ông Obama đã lập lại quan hệ sau hàng chục năm Chiến tranh Lạnh, các doanh nghiệp Mỹ cũng chú ý một thị trường mới, trong khi lượng du khách Mỹ đến xứ sở của Fidel Castro ngày càng tăng.
Đi ngược lại dòng chảy này là rất khó, theo AP.
Jon Alterman, nhà phân tích Trung Đông của Trung tâm nghiên cứu quốc tế và chiến lược (CSIS, Mỹ) nói: “Dễ bác các chủ trương, nhưng không thể để bị cô lập trong tiến trình này. Liệu bạn có thể buộc phần còn lại của thế giới nhìn mọi sự theo cách bạn muốn? Đó là một câu hỏi lớn”.
Chủ trương ngoại giao với Iran giúp ông Obama giữ được lời hứa khi nhậm chức: “Chìa tay ra nếu bạn sẵn sàng không tung nắm đấm”.
Phe Cộng hòa cãi rằng ông Obama chìa tay quá dài, chương trình tên lửa của Iran vi phạm các lệnh cấm vận của LHQ, Iran dung dưỡng khủng bố và ủng hộ chế độ Tổng thống Syria Bashar Assad.
Nhưng việc Iran thả 5 tù nhân Mỹ đã xóa một lý lẽ chính của phe Cộng hòa: khi nào người Mỹ còn bị giam giữ thì Mỹ chớ nên dở bỏ lệnh cấm vận.
Mỹ và các nước phương tây tuyên bố: Việc Iran tuân thủ thỏa thuận hạt nhân đã dẫn đến việc xóa sự trừng phạt kinh tế Iran, bắt đầu mở cửa cho các doanh nghiệp quốc tế vào Iran.
Thực tế thì không chỉ Mỹ thay đổi thái độ với Iran. Mỹ cùng Pháp, Anh, Đức, Nga và Trung Quốc đàm phán thỏa thuận hạt nhân với Iran. Đó là một liên minh cùng nhau trải qua những cuộc nói chuyện kéo dài, các khó khăn chính trị nội địa.
Từ sau đó, Iran cũng tham gia các cuộc đàm phán quốc tế nhằm kết thúc nội chiến Syria. Nhà Trắng xem các cuộc đàm phán này là thuốc thử, nhằm biết có thể tổ chức các cuộc nói chuyện khác.
Các ứng viên tổng thống Ted Cruz và Marco Rubio tuyên bố: ngay trong ngày đầu nhậm chức, họ sẽ xé rách thỏa thuận hạt nhân Iran, hoan nghênh việc Iran thả 5 người Mỹ, nhưng kịch liệt chỉ trích thỏa thuận mà Nhà Trắng thực hiện để giành tự do cho họ. Các ông nói sự thỏa thuận này chỉ càng khiến người Mỹ sẽ bị bắt làm “con tin”.
Ông Cruz nói Iran giành phần hơn trong vụ trao đổi tù nhân: “Chúng ta thả 7 tên khủng bố giúp chương trình hạt nhân Iran và chúng ta không truy tố 14 tên khủng bố khác làm điều tương tự. Vậy là có 21 tên khủng bố giúp Iran phát triển vũ khí hạt nhân mà chúng tính dùng để giết chúng ta”.
Ông nói thêm: Thỏa thuận này là “một tiền lệ rất nguy hiểm” và nó là một cách tuyên truyền cho cả Iran và chính quyền Obama. Ông nhắc lại lời hứa sẽ “xé tan tành cái thỏa thuận hạt nhân Iran thảm họa”.
Ông Obama nói sự trao trả tù nhân là một hành động nhân đạo của cả Mỹ-Iran, nhưng ông Rubio nói đây là cách đổi tù nhân Iran lấy “con tin” Mỹ: “Obama đặt giá lên đầu từng người Mỹ ở nước ngoài. Kẻ thù của chúng ta nay biết rằng nếu tóm được một người Mỹ thì chúng có một món giá trị để đem đổi”.
Rubio nói vụ trao trả này cho thấy “chính quyền Mỹ yếu kém” và nếu ông trúng cử tổng thống Mỹ, Iran sẽ không dám bắt người Mỹ, vì Iran sẽ phải chịu những hậu quả nghiêm trọng.
Hai ứng viên tổng thống khác của Cộng hòa khác, là Jeb Bush nói “có thể chúng tôi xác minh với các đồng minh” trước khi xé thỏa thuận. Ứng viên Donald Trump thì nói có thể ông đàm phán lại về thỏa thuận hạt nhân.
Không thể rõ trong ngày thứ hai sau khi nhậm chức, họ sẽ làm gì. Trong kinh tế toàn cầu, việc Mỹ đơn phương áp lệnh trừng phạt chỉ có tác động chút ít đối với Iran và chỉ khiến các doanh nghiệp Mỹ bị thiệt.
Hôm 16.1, Bộ trưởng giao thông Iran tuyên bố một thỏa thuận với Airbus để mua máy bay chở 114 hành khách, ngay sau khi lệnh cấm vận được dỡ bỏ.
Rubio đã cảnh báo các doanh nghiệp Mỹ “chớ nên đánh bạc” ở Iran, nói Tehran sẽ vi phạm thỏa thuận và nếu ông chạy đua vào Nhà Trắng thành công, sẽ ra tay trừng trị Iran.
Ông từng cảnh cáo như thế về Cuba, rằng các công ty Mỹ làm ăn ở đó sẽ tốn kém rất nhiều và bị gây khó dễ.
Nhưng dù các ứng viên Cộng hòa tuyên bố rùm beng, chẳng hề có dấu hiệu nào cho thấy họ ngăn được Iran ngày càng có vai trò là một “tay chơi” trên vũ đài chính trị thế giới, theo nhận định của nhà báo nữ Kathleen Hennessey chuyên bám thông tin từ Nhà Trắng của AP.

(theo AP)

Shares

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.

40 queries in 3.271 seconds.