Obama tránh gọi vụ sát hại 1.5 triệu dân Armenia là diệt chủng

Obama tránh gọi vụ sát hại 1.5 triệu dân Armenia là diệt chủng

Shares

Dân chúng Armenia tập trung đến một khe núi sâu có tên ‘Dudan’ gần Diyarbakir hôm Thứ Tư, nơi được coi là mồ tập thể, vào dịp gấn tới ngày chính thức tưởng niệm 100 năm vụ diệt chủng năm 2015. (Hình: Ilyas Akengin/AFP/Getty Images)

Sau hơn một tuần lễ thảo luận nội bộ và với cộng đồng dân Armenia ở Mỹ, chính quyền Obama hôm Thứ Ba đi đến quyết định chính thức không gọi biến cố năm 1915 là hành động diệt chủng.

Phát ngôn viên tòa Bạch Ốc Eric Schultz tuyên bố với các phóng viên trên máy bay Air Force One đi Florida hôm Thứ Tư: “Tổng Thống và các giới chức chính quyền cao cấp nhiều lần thừa nhận sự kiên lịch sử trong đó 1.5 triệu dân Armenia đã bị tàn sát và lưu đầy đi đến cái chết trong thời gian cuối cùng của đế quốc Hồi Giáo Ottoman (Thổ Nhĩ Kỳ). Như chúng ta đã từng nói những năm trước, sự công bằng và thẳng thắn nhìn nhận những sự kiện ấy là lợi ích của tất cả chúng ta bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Armenia, Hoa Kỳ”. Khi còn là Thượng Nghị Sĩ và ứng cử viên Tổng Thống năm 2008, Obama đã gọi việc sát hại dân Armenia là hành động diệt chủng và Hoa Kỳ có nghĩa vụ phải coi sự kiện là như vậy. Nhưng từ khi vào tòa Bạch Ốc, giống như các Tổng Thống tiền nhiệm, ông không bao giờ trực tiếp sử dụng danh từ này.

Lý do chính của điều ấy là vì Hoa Kỳ tránh gây phiền phức về ngoại giao với Thổ Nhĩ Kỳ, một nước đồng minh quan trọng và thành viên NATO, vẫn công khai phản đối từ “diệt chủng”.

Bà Samantha Power, đại sứ Hoa Kỳ tại Liên Hiệp Quốc, qua một đoạn băng video dài 5 phút đã khẩn khoản yêu cầu Tổng Thống dùng từ diệt chủng. Nhiều giới chức tòa Bạch Ốc, bộ ngoại giao, bộ quốc phòng và quốc hội không đồng ý với quyết định của chính quyền Obama hôm Thứ Ba. Khi được hỏi là phải chăng có sự rạn nứt nội bộ về vụ này, một giới chức cao cấp trả lời: “Có”.

Quyết định hôm Thứ Ba, cùng với tin tức bộ trưởng ngân khố Jacob Lew sẽ đến thủ đô Yerevan ngày Thứ Sáu dự lễ kỷ niệm 100 năm biến cố, được đưa ra sau khi ngoại trưởng John Kerry hội đàm với ngoại trưởng Mevlut Cavusoglu ở Washington. Trong cuộc gặp gỡ báo chí ngắn ngủi sau đó, cả hai ngoại trưởng không đề cập gì về chuyện Armenia.

Armenia là một nước cộng hòa nhỏ bé, diện tích 30,000 km2 dân số 3 triệu, trong vùng núi Nam Caucasus giữa Thổ Nhĩ Kỳ, Georgia, Azerbaijan, Iran. Trong Thế Chiến I, đế quốc Ottoman lúc đó còn đang cai trị Armenia và nghi ngờ dân chúng ở đây hợp tác với đế quốc Nga nên đã thi hành một chính sách nghiêm khắc trấn áp và sát hại hàng loạt người Armenia.

Các sử gia ước lượng 1.5 triệu dân Armenia bị giết bởi chính quyền Ottoman. Thổ Nhĩ Kỳ phủ nhận hành động diệt chủng và nói rằng con số tử vong đó được phóng lớn.

Đấu tháng này Đức Giáo Hoàng Francis dùng từ “diệt chủng” khi nói đến Armenia và Thổ Nhĩ Kỳ phản ứng giận dữ triệu hồi đại sứ ở Vatican về. Nhiều nước Âu Châu, chính quyền và lập pháp, có lẽ sẽ gọi biến cố 100 năm trước ở Armenia là hành động diệt chủng. Nhưng các giới chức Mỹ cho rằng vào lúc này, khi Thổ Nhĩ Kỳ là một thành phần quan trọng trong cuộc chiến chống Nhà Nước Hồi Giáo ISIS ở Iraq và Syaria thì cần phải cân nhắc lợi hại

:NV:

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.