Obama kéo ASEAN nghiêng về Mỹ, tranh giật quyền lực kinh tế với TQ

Khi lần đầu tiên tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh với lãnh đạo 10 nước Đông Nam Á (ASEAN) ông Obama kéo ASEAN nghiêng về Mỹ hơn nữa.

Obama kéo ASEAN nghiêng về Mỹ, tranh giật quyền lực kinh tế với TQ

Theo báo New York Times, Tổng thống Mỹ Barack Obama kéo ASEAN nghiêng về Mỹ, nhằm tranh giật quyền lực kinh tế với Trung Quốc một cách trực tiếp.

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-ASEAN sẽ bắt đầu ngày 15.2, tại khu nghỉ dưỡng Sunnylands ở vùng Rancho Mirage, nơi ông Obama từng tiếp Chủ tịch TQ Tập Cận Bình hồi năm 2013.

Các lãnh đạo Mỹ-ASEAN chắc chắn sẽ bàn luận về các vấn đề an ninh khu vực, gồm tranh chấp Biển Đông, chương trình hạt nhân của CHDCND Triều Tiên và chống khủng bố.

Các quan chức Mỹ nhấn mạnh: hội nghị thượng đỉnh không chỉ bàn riêng việc TQ ngang ngược đòi độc chiếm Biển Đông, mà còn để tăng cường quan hệ kinh tế, thương mại và an ninh với Đông Nam Á, một khu vực mà ông Obama tập trung chú ý với chính sách “xoay trục về châu Á”.

Việc ông Obama gặp lãnh đạo 10 nước ASEAN là nhằm điều phối các quyền lợi Mỹ, từ an ninh đến thương mại, với một khu vực ngày càng quan trọng đối với cả Washington lẫn Bắc Kinh.

Mỹ muốn kéo dài sự dẫn đầu về đầu tư vào Đông Nam Á

Hội nghị này vào lúc Mỹ-Trung đều muốn gây ảnh hưởng với khối ASEAN, sẽ là dịp ông Obama nhấn mạnh sự quan tâm đến châu Á của Mỹ, dù các quan chức Mỹ nói không kỳ vọng sẽ đạt được những thỏa thuận lớn.

Daniel Russel, trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương, nói: “Đây là cơ hội để các lãnh đạo đóng kín cửa, đối thoại sâu. Sự kiện này sẽ là một cột mốc trong sự dấn thân chiến lược với châu Á của chúng tôi, và là bằng chứng tích cực về chủ trương tái xoay trục đã đạt tầm cao mới”.

Các lãnh đạo Mỹ-ASEAN cũng sẽ dành thời gian cho các vấn đề kinh tế, gồm Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) gồm 12 nước và do Mỹ dẫn đầu.

Hiệp định thương mại và đầu tư này nhằm tạo ra luật lệ mới cho thương mại toàn cầu, củng cố luật quyền sở hữu trí tuệ và bảo vệ môi trường.

Việt Nam, Malaysia, Brunei và Singapore đã là thành viên TPP, Thái Lan, Philiippines và Indonesia thì bày tỏ sự quan tâm tham gia. TQ không là thành viên TPP.

Mỹ nhắm mục tiêu duy trì sự thống trị trong đầu tư, đồng thời dẫn đầu về thương mại, theo các nhà phân tích, và TPP là vũ khí chủ đạo của sự theo đuổi này.

Mỹ hiện là nhà đầu tư lớn nhất vào ASEAN, và là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của khối này.

Đông Nam Á có hơn 620 triệu dân và nền kinh tế chung đạt giá trị 2,4 ngàn tỉ USD, là nền kinh tế lớn hàng thứ ba châu Á, chỉ sau TQ và Nhật Bản.

TQ là đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN từ năm 2009, thương mại song phương vượt quá 366 tỉ USD năm 2014, theo dữ liệu thương mại của ASEAN.

Năm ngoái, Mỹ xếp hạng tư, sau EU và Nhật. Trong năm nay, Đông Nam Á cũng là thị trường xuất khẩu lớn hàng thứ tư của Mỹ.

Dù vậy, chiến lược của Mỹ xoáy vào đầu tư trực tiếp, vượt xa TQ. Các công ty Mỹ đổ dòng vốn 32,3 tỉ USD vào Đông Nam Á từ năm 2012 đến 2014, theo dữ liệu ASEAN, so với TQ đầu tư 21,3 tỉ USD.

Theo Phòng Phân tích kinh tế Mỹ, từ năm 2.000 đến 2014, Mỹ đầu tư 226 tỉ USD vào Đông Nam Á, nhiều hơn tổng số tiền Mỹ đầu tư vào TQ, Nhật và Ấn Độ.

Từ khi chính phủ Obama bắt đầu chính sách “xoay trục về châu Á” năm 2011, Mỹ quyết giành quyền ảnh hưởng chính trị và an ninh với Bắc Kinh.

Đầu năm 2009, nữ Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton có chuyến thăm nước ngoài đầu tiên đến Indonesia, một thành viên trong khối G-20 và là thủ lĩnh không chính thức của ASEAN, do Indonesia là nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á.

Biển Đông là một trong những tuyến hàng hải bận rộn nhất và mang tính chiến lược cao nhất, nên Đông Nam Á là điểm tựa cho chính sách “xoay trục về châu Á” của chính phủ Obama.

Alexander C. Feldman, chủ tịch-tổng giám đốc của Hội đồng thương mại Mỹ-ASEAN, nói hội nghị thượng đỉnh là đỉnh của chiến lược kinh tế Mỹ tại Đông Nam Á, ngay từ tuần đầu tiên ông Obama nhậm chức tổng thống.

Ông Feldman nói: “Tôi nghĩ chiến lược của chính phủ Onbama là một chiến lược dài hơi, phản ánh tầm nhìn tổng quan về châu Á và ghi nhận ASEAN là một mấu chốt mà các chính phủ Mỹ trước không chú ý đến. Ngay từ ngày đầu tiên, họ tập trung vào Đông Nam Á và hiểu đấy thực sự là chiến trường cho tương lai châu Á”.

Mỹ hướng về Đông Nam Á vì lo ngại sự trỗi dậy của TQ

Trong khi các quan chức Mỹ nói hội nghị này không nhằm chống TQ, các nhà phân tích lại nói rõ ràng Washington đang ráng triển khai vị thế lãnh đạo ở Đông Nam Á, thông qua đầu tư.

Ian Bremmer, chủ tịch tổ chức tư vấn rủi ro chính trị Eurasia Group, nói: “Với các nước ASEAN, đó là tín hiệu rõ ràng rằng lãnh đạo châu Á ngày càng dựa vào Mỹ vì e ngại sự trỗi dậy của TQ gây nguy hiểm cho an ninh và kinh tế khu vực”.

Eric Draitser, nhà phân tích địa – chính trị độc lập và là nhà báo Mỹ ở New York, hội nghị thượng đỉnh là cách chính phủ Obama phát tín hiệu “Mỹ sẵn sàng đối phó chính sách thù địch hướng tới TQ”.

Ông nói Mỹ đang là một “thế lực thống trị” đứng sau ASEAN, và Mỹ dùng nhóm nước này làm “công cụ duy trì tầm ảnh hưởng trong một khu vực ngày càng được xem là lọt vào tầm ảnh hưởng của TQ”.

Kevin G. Nealer, một chuyên gia về TQ ở tổ chức nghiên cứu Scowcroft Group (Mỹ) nói:

“Các hoạt động của TQ ở Biển Đông đã làm hỏng tuyên bố TQ chỉ trỗi dậy một cách hòa bình, gây ra sự nghi ngờ về ý đồ kinh tế và địa-chính trị của họ tại khu vực. Những quan hệ khó khăn nhất của Mỹ với khu vực này đã mạnh hơn, hiệu quả hơn mối quan hệ của TQ với các nước ASEAN, và nguồn đầu tư lâu dài của Mỹ đã tạo nên thói quen hợp tác, chia sẻ các mục tiêu với ASEAN mà riêng thương mại không thể đem đến”.

Mỹ sẽ tranh thủ được lợi thế, khi kinh tế TQ giảm tốc?

Hoạt động thương mại giữa ASEAN với TQ từng rất lớn. Đông Nam Á có nguồn nguyên liệu thô “khủng” và hàng hóa để nuôi cỗ máy kinh tế TQ và người tiêu dùng ngày càng tăng của TQ, nơi nhập các sản phẩm như khoáng sản, dầu cọ từ Malaysia, Thái Lan, theo Murray Hiebert, một chuyên gia về Đông Nam Á của Trung tâm nghiên cứu quốc tế và chiến lược (CSIS, ở Mỹ).

Ông nói: “TQ cũng là một nhà tài trợ lớn, nhất là các dự án cơ sở hạ tầng là một lãnh vực mà các công ty Mỹ có cạnh tranh, vì các chính phủ Đông Nam Á có quá ít dự án mà các ngân hàng Mỹ sẵn sàng cho vay tiền”.

Nhưng sự lệ thuộc đối tác thương mại TQ của ASEAN đang nhạt nhòa. Năm 2014, gần 12 % tổng sản phẩm xuất khẩu của ASEAN qua TQ, nhưng năm 2015, hàng xuất khẩu qua TQ giảm mạnh vì xuống giá, và có thể giá sẽ giảm thấp hơn nữa trong năm 2016 vì kinh tế TQ giảm tốc.

Các nền kinh tế ASEAN gồm Indonesia sẽ cảm thấy sự khốn khó của TQ, theo các nhà kinh tế học.

Còn phải chờ xem Mỹ có thể tranh thủ được sự suy yếu kinh tế của TQ hay không, để Mỹ tăng hoạt động thương mại với ASEAN. Nhưng sự thống trị về đầu tư có thể có lợi ích lâu dài lớn hơn cho Mỹ, theo Stuart Dean, cựu quan chức hãng điện tử General Electric có 24 năm làm việc ở Đông Nam Á.

Ông nói: “Ở đó có nhiều sự cạnh tranh kinh tế, và đó là một kỳ Olympic về thương mại. Các tiến bộ trong làm ăn, những hợp đồng lớn của chúng tôi đều nhờ đầu tư. Nó bảo đảm sự hiện diện lâu dài, xây dựng quan hệ dài hơi và giúp chúng tôi có công ty ở những nước mà chúng tôi chọn đầu tư”.

(theo New York Times)

Shares

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.

37 queries in 2.737 seconds.