Nhân tố khiến Trung Quốc ‘phát sốt’ ở Biển Đông

Đối với Mỹ, Trung Quốc còn thường dùng những lời lẽ “nói xa nói gần”, ám chỉ một số nước “ngoài khu vực”, để tỏ vẻ khó chịu về sự can thiệp của Washington vào vấn đề Biển Đông. Nhưng đối với Nhật Bản, Bắc Kinh lại không ngại sử dụng những từ ngữ thẳng thừng, thậm chí cay độc để thể hiện thái độ bất bình trước mỗi tuyên bố, hành động của Tokyo liên quan đến vấn đề Biển Đông.

Nhân tố khiến Trung Quốc ‘phát sốt’ ở Biển Đông

Shares

Mỹ – Nhật là hai nước ngoài khu vực phản ứng mạnh mẽ nhất với các hành động của Trung Quốc ở Biển Đông

Gần đây nhất, Trung Quốc lại phản ứng gay gắt với Tokyo, trước việc Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe công khai ý định sẽ nêu vấn đề Trung Quốc xây đảo nhân tạo trái phép ở Biển Đông tại các diễn đàn quốc tế sắp tới, như Hội nghị Thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) tại Manila, Philippines, hay Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á tại Kuala Lumpur, Malaysia, bất chấp việc các nước chủ nhà có chủ động đưa vấn đề Biển Đông vào chương trình nghị sự hay không.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi lên giọng cho rằng, “hoạt động xây dựng của Trung Quốc trên một đảo và bãi đá ở quần đảo Trường Sa hoàn toàn là công việc trong phạm vi chủ quyền của Trung Quốc, không nhằm vào, không ảnh hưởng tới bất cứ nước nào, không có gì phải chê trách”.

Ông Hồng còn lớn tiếng khẳng định: “Nhật Bản không phải nước đương sự trong vấn đề Nam Hải (tên Trung Quốc gọi Biển Đông). Nhật không có quyền nói này nói nọ trên vấn đề chủ quyền quần đảo Trường Sa”.

Vì sao Trung Quốc lại dễ “nổi điên” như vậy với Nhật Bản và liệu nhân tố Tokyo có thể tác động thế nào đến cuộc tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông giữa Bắc Kinh và các nước láng giềng Đông Nam Á?

Theo giới phân tích, Nhật Bản được coi là nước rất phù hợp với các tiêu chí để được coi là “đối thủ truyền kiếp” của chủ nghĩa dân tộc ở Trung Quốc. Bởi, nước Mỹ thì vừa quá xa lại vừa quá mạnh, trong khi Việt Nam, Philippines, Ấn Độ và những nước khác hoặc là quá nhỏ, thua kém Bắc Kinh về kinh tế, hoặc là mấp mé ở trong, hoặc gần vùng trung tâm chịu sự ảnh hưởng chính trị từ Trung Quốc.

Nhật Bản có diện tích không lớn lắm, lại là đồng minh của Mỹ và là một “kỳ phùng địch thủ” của Bắc Kinh trên mặt trận kinh tế. Hơn nữa, hiện nay cũng như trong lịch sử, cả hai bên đã và đang có sự tranh chấp rất quyết liệt liên quan đến chủ quyền đối với quần đảo Điếu Ngư (Senkaku).

Mối hận thù dân tộc của Trung Quốc với Nhật Bản cũng chưa bao giờ mờ phai. Quá khứ bị Nhật Bản xâm lược luôn bị Trung Quốc coi là mối “quốc nhục” 100 năm chưa trả hận.

Việc Nhật Bản gần đây từ chỗ “quan sát” đã trở nên tích cực quan tâm tới hồ sơ Biển Đông, khẳng định lợi ích của Tokyo trong việc duy trì hòa bình, ổn định ở vùng biến chiến lược về giao thương này, cũng như tăng cường hợp tác với các nước Đông Nam Á cả về kinh tế, chính trị, ngoại giao, trợ giúp các nước này về nâng cao năng lực hàng hải để đối phó với sự bành trướng của Trung Quốc trên Biển Đông, đương nhiên càng khiến Bắc Kinh “cay mắt”.

Tuy nhiên, về phía Nhật Bản, liệu sự can dự của Tokyo vào hồ sơ Biển Đông có thể tới đâu, hay tác động như thế nào đến cục diện tranh chấp ở vùng biển này?

Đã từng có ý kiến cho rằng Tokyo sẽ can dự mạnh mẽ hơn vào vấn đề Biển Đông khi bản thân được “tháo bỏ xiềng xích” nhờ sửa đổi Luật Quốc phòng. Mặt khác, Đô đốc Harry Harris – Tư lệnh Bộ Chỉ huy Thái Bình Dương của Mỹ còn tỏ ý hoan nghênh Nhật Bản mở rộng khu vực tuần tra xuống Biển Đông để tăng cường vai trò đảm bảo an ninh, tự do hàng hải.

Hồi tháng 6-2015, trả lời phỏng vấn của tờ nhật báo Asahi Shimbun (Nhật), ông Harris tuyên bố: “Tôi xem Biển Đông là vùng biển quốc tế, vùng nước không phải lãnh thổ của bất cứ nước nào và vì vậy Nhật Bản được hoan nghênh để tiến hành các hoạt động trên biển nếu như Nhật Bản thấy phù hợp”.

Về phía Tokyo, Tổng tham mưu trưởng Lực lượng phòng vệ Nhật Bản, Đô đốc Katsutoshi Kawano khi đó cũng khẳng định, hiện tại Tokyo “không có kế hoạch” giám sát Biển Đông, cho dù Nhật Bản sẽ cân nhắc vấn đề tùy theo diễn biến tình tình.

Thực tế, thái độ của Nhật Bản trước việc Mỹ điều khu trục hạm USS Lassen tuần tra trong vùng 12 hải lý quanh bãi Đá Su Bi – một trong những thực thể bị Trung Quốc chiếm đóng và đảo hóa phi pháp ở Biển Đông hôm 27-10 đã cho thấy, Tokyo cũng có những tính toán riêng của mình ở Biển Đông.

Trước sự kiện USS Lassen, ngoài phát biểu của thủ tướng Shinzo Aben, các giới chức Nhật Bản từ Bộ trưởng Quốc phòng Gen Nakaatani đến Chánh Văn phòng Nội các Yoshihide Suga đều tỏ thái độ rất thận trọng: Không ủng hộ mà cũng không chỉ trích chiến dịch tuần tra của của Washington.

Đó là dấu hiệu rõ rệt nhất cho thấy Tokyo đang khó xử trên hồ sơ Biển Đông. Một mặt Nhật Bản mong muốn duy trì quan hệ mật thiết với đồng minh Mỹ, nhưng mặt khác, nội các của Thủ tướng Abe đánh giá Biển Đông không là một vấn đề sinh tử đối với Tokyo.

Thách thức hàng hải lớn nhất đối với lợi ích an ninh quốc gia của Nhật Bản là ở biển Hoa Đông, chứ không phải là Biển Đông. Quyền lợi trực tiếp của Nhật Bản trong vùng Biển Đông chỉ giới hạn ở quyền tự do lưu thông hàng hải, trong khi biển Hoa Đông mới là nơi Toky nên và thực sự là đang tập trung sự chú ý của mình.

Nếu sự hung hăng, cứng rắn của Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông không bị ai thách thức, cản trở, thì Bắc Kinh có thể được đà lấn tới, gia tăng hoạt động hải quân ở gần khu vực quần đảo Senkaku của Nhật Bản (Trung Quốc gọi là quần đảo Điếu Ngư) và làm tổn hại đến lợi ích an ninh của Tokyo.

Trong bối cảnh đó, Nhật Bản không thể đứng ngoài, cũng như không thể không lên tiếng quan ngại về vấn đề Biển Đông, nhưng điều đó không có nghĩa là Tokyo sẽ “nhắm mắt” sốt sắng chạy theo Mỹ để tăng cường sự hiện diện, thậm chí là can thiệp quân sự ở vùng biển này.

Theo phân tích của Giáo sư về quan hệ quốc tế Yuichi Hosoya, thuộc Đại học Keio (Nhật Bản), trong trường hợp Mỹ có yêu cầu Nhật Bản hỗ trợ, thì đó cũng chỉ giới hạn ở các khâu tình báo, giám sát và do thám (ISR).

Có điều, ngay cả trong công tác đó Nhật Bản cũng không đủ sức đảm trách. Vì vậy cho nên, theo Giáo sư Hosoya, Tokyo luôn tìm cách hỗ trợ các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á nâng cao khả năng phòng thủ, hiện đại hóa các trang thiết bị quân sự.

Nếu như thực thi quyền tự do hàng hải là một thứ “đặc sản” của Mỹ thì Nhật Bản là một trong những người tiên phong trong lĩnh vực xây dựng năng lực hàng hải.

Chính Thủ tướng Nhật Keizo Obuchi là người đã đề xuất ý tưởng thành lập Hiệp định Hợp tác khu vực về chống nạn cướp biển và cướp có vũ trang các tàu thuyền ở châu Á (ReCAAP), được coi là giải pháp hợp tác khu vực chống cướp biển thành công nhất từ trước đến nay.

Việc tặng tàu tuần tra cho Philippines hay hỗ trợ nước này đào tạo, huấn luyện lực lượng cảnh sát biển, cũng như việc đạt được đồng thuận đưa tàu chiến Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản đậu ở quân cảng Cam Ranh của Việt Nam – qua chuyến thăm của Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Gen Nakatani vào tháng 10 vừa qua… là những bước đi tích cực nằm trong xu hướng này của Tokyo.

Trong bối cảnh hầu như tất cả các quốc gia ven biển ở khu vực Đông Nam Á đều có một điểm chung là thiếu trang thiết bị để giám sát, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và vùng đặc quyền kinh tế, sự giúp đỡ nhiệt tình của Nhật Bản trong việc xây dựng năng lực hàng hải, dưới hình thức cung cấp, tài trợ tàu tuần tra, thiết bị viễn thông, giám sát, song song với hỗ trợ đào tạo, tập trận quân sự chung, giao lưu, thăm cảng, hay cứu trợ, cứu hộ thiên tai… đã, đang và sẽ rất được hoan nghênh.

Có thể nói, Tokyo đang đi những bước đi chiến lược phù hợp với diễn biến tình hình hiện nay ở Biển Đông, để vừa chứng tỏ xứng đáng được vai trò cường quốc của mình trong các vấn đề khu vực, toàn cầu, vừa thể hiện tính răn đe đối với các tham vọng lãnh thổ của Trung Quốc ở biển Hoa Đông – nơi mới có ý nghĩa lợi ích sống còn đối với Tokyo.

Nguồn:Năng lượng Mới

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.