Nguyên đại sứ Lê Công Phụng: Cả Hoa Kỳ và TQ đều cần đến vị trí của VN

Theo ông Lê Công Phụng, nguyên Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Hoa Kỳ, sự gắn kết lớn nhất, xuyên suốt nhất trong quá trình phát triển mối quan hệ giữa hai nước chính là lợi ích của mỗi dân tộc.

Nguyên đại sứ Lê Công Phụng: Cả Hoa Kỳ và TQ đều cần đến vị trí của VN

Nguyên thủ hai nước, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Tổng thống Obama đều khẳng định cam kết thúc đẩy hơn nữa quan hệ hợp tác giữa hai nước. Ảnh: TTXVN

Nhân dịp kỷ niệm 20 năm bình thường hóa quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ (1995 – 2015), Báo điện tử Một Thế Giới đã có cuộc phỏng vấn ông Lê Công Phụng – nguyên Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Hoa Kỳ, nguyên Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao.

Mối quan hệ như vậy rất phù hợp với sự phát triển của thời đại

-PV: Nhìn lại 20 năm quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, ông đánh giá như thế nào về những điều đã đạt được trong quan hệ về các mặt giữa hai nước?

-Ông Lê Công Phụng: Nhìn lại 20 năm, cả Hoa Kỳ và chúng ta đều rất hài lòng. Hai mươi năm, theo tôi, điều quan trọng nhất chính là hiểu biết sâu sắc lẫn nhau và hai bên đều có những lợi ích của mình. Thứ hai là những điểm bất đồng được thu hẹp đáng kể. Có những vấn đề giải quyết được nhưng cũng có những vấn đề khi không kiểm soát được thì khoanh vùng lại không cho bất đồng ngày càng nhiều thêm. Thứ ba là hiệu quả quan hệ giữa hai bên ngày càng sâu, rộng và hết sức có hiệu quả trong quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ.

Có thể nói quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ trong 20 năm qua, đối với chúng ta, từ những người dân cho đến các cấp lãnh đạo, đều hài lòng vì chúng ta đã có những bước đi tốt; phía Mỹ cũng có những bước đi tích cực.

Càng vào lúc này khi khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang sôi động thì càng cho thấy một điều, quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ phát triển như vậy rất phù hợp với sự phát triển của thời đại.

Nếu quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ không phát triển đến mức như bây giờ thì có lẽ với tình hình hiện nay, quan hệ hai nước sẽ gặp rất nhiều khó khăn; bởi lẽ với quan hệ hiện nay, trước những sự phát triển năng động và sự xáo trộn của tình hình, mối quan hệ như vậy tạo cho hai bên sự thuận lợi hơn trong việc đối phó với những bất lợi.

Về tương lai, tôi cho rằng cả Việt Nam và Hoa Kỳ đều muốn và rất quyết tâm đẩy mạnh hợp tác song phương trên tất cả các lĩnh vực.

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng sắp sang thăm Hoa Kỳ. Đó là thêm một bước, một mốc đánh dấu cho sự phát triển mối quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ và cũng là đà cho hai nước đẩy nhanh hơn nữa tiến trình hợp tác trong những lĩnh vực mà cả hai bên đều có lợi.

-Với tình hình quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ hiện nay, những tuyên bố về việc xoay trục chiến lược sang châu Á – Thái Bình Dương cũng như sự xuất hiện của Hoa Kỳ tại khu vực biển Đông, rồi Hiệp định TPP đang được đàm phán… liệu có là những yếu tố thúc đẩy mạnh hơn quan hệ giữa hai quốc gia?

Nước bé luôn chịu thiệt thòi, nhưng…

-Ông Lê Công Phụng: Sự phát triển quan hệ phải xuất phát từ lợi ích của hai bên, nhu cầu của hai bên. Hoa Kỳ từ thời ông Bush đã tuyên bố quay trở lại Đông Nam Á. Đến thời ông Obama thì phát triển mạnh hơn và chuyển sang tên khác là xoay trục chiến lược sang châu Á – Thái Bình Dương. Tuy nhiên về chất thì không thay đổi. Đây thực sự là cuộc cạnh tranh chiến lược rất khốc liệt giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Sự cạnh tranh đó ngày càng gay gắt và kéo dài. Chúng ta là nước nhỏ, nằm trong khu vực rất dễ bị kẹt trong việc cạnh tranh vị trí cường quốc giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Nước bé bao giờ cũng có những sự thiệt thòi.

Nhưng chúng tôi cho rằng cả Hoa Kỳ và Trung Quốc đều cần đến vị trí của Việt Nam. Hoa Kỳ muốn xoay trục thì phải dựa vào ASEAN, dựa vào Việt Nam. Trung Quốc muốn mở rộng ra, phá bỏ sự xoay trục của Hoa Kỳ thì cũng không thể không có mối quan hệ tốt với Việt Nam.

Do đó, Việt Nam có thách thức nhưng cũng có cơ hội, nếu chúng ta biết vận dụng chính sách đúng đắn thì thế kẹt có thể được giải tỏa, lợi thế có thể được tận dụng tốt.

Sự cạnh tranh ấy làm cho khu vực nóng lên, khiến Việt Nam bị tác động. Mà Việt Nam lại cần ổn định để phát triển. Việt Nam và Hoa Kỳ có những chia sẻ với nhau về ý tưởng duy trì hòa bình, ổn định. Và như vậy, hai nước phải tăng cường hợp tác để giữ được những yếu tố này.

1
Nguyên đại sứ VN tại Hoa Kỳ Lê Công Phụng

-Có người nói người Mỹ khó hiểu. Ông nghĩ sao về quan niệm đó?

-Ông Lê Công Phụng: Tôi cho rằng nói người Mỹ khó hiểu cũng có lý nhất định, tuy nhiên khi làm việc với người Mỹ thì tôi không thấy khó hiểu lắm. Bởi lẽ Hoa Kỳ đã là siêu cường suốt mấy thập niên và hiện nay là siêu cường duy nhất.

Họ là nước hàng đầu thế giới về kinh tế, khoa học – kỹ thuật, quân sự… nên suy nghĩ của họ theo kiểu siêu cường chứ không phải theo những nước bình thường. Hiểu được suy nghĩ của họ là khó đấy. Suy nghĩ của họ mang tính chiến lược.

Chúng ta cũng suy nghĩ tính chiến lược nhưng chiến lược của chúng ta trong một vùng nhỏ thôi nên nói khó hiểu không hẳn là đúng. Có thể do họ suy nghĩ lớn quá mà chúng ta chưa quen với kiểu suy nghĩ của một nước lớn nên hiểu họ khó chứ không phải khó hiểu.

-Có lẽ vì thế mà đã có một nhà ngoại giao nói rằng Hoa Kỳ cần Việt Nam nhưng không giống cái cách mà Việt Nam cần Hoa Kỳ…

-Ông Lê Công Phụng: Hoa Kỳ cần Việt Nam để phục vụ chiến lược của họ, cụ thể phục vụ cho chiến lược xoay trục của họ. Còn chúng ta cần Hoa Kỳ đóng góp vào việc duy trì hòa bình và sự ổn định của khu vực; hỗ trợ các nước ASEAN mạnh lên.

Đó là cách định hướng khác nhau chứ không phải hai bên có sự bất đồng trong việc duy trì hòa bình, ổn định.

Vấn đề ở đây là nước lớn thì chiến lược lớn. Nước nhỏ thì chiến lược gọn. Vì thế nhu cầu của hai nước là khác nhau.

-Cho đến thời điểm này, có thể nói ông là một trong những người Việt Nam hiểu người Mỹ. Nhìn lại 20 năm qua, ông có cho rằng có điều nào đó Việt Nam chưa hiểu rõ về Hoa Kỳ và Hoa Kỳ chưa hiểu rõ về Việt Nam không?

-Ông Lê Công Phụng: Có thể hiểu chưa hết chứ không có sự hiểu sai, kể cả về vấn đề dân chủ, nhân quyền, vấn đề diễn biến hòa bình. Cũng không thể nói là ai đó hiểu người Mỹ một cách sâu sắc. Thế giới này cũng vậy chứ không chỉ riêng người Việt Nam.

Hiện nay, cả người dân và lãnh đạo Việt Nam đều có nhận thức tương đối nhất quán về chiến lược, chính sách và cách hành xử của Hoa Kỳ. Nếu chúng ta hiểu được Hoa Kỳ càng sâu thì càng tốt. Đó là cả một quá trình chứ không đơn giản.

-Dù Việt Nam – Hoa Kỳ còn có những điểm khác nhau về thể chế chính trị, về sự chênh lệch trình độ phát triển kinh tế nhưng trong 20 năm qua, như ông nói, cả hai nước đều hài lòng về mối quan hệ này. Là một nhà ngoại giao, theo ông, sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình này là gì?

-Ông Lê Công Phụng: Sự gắn kết lớn nhất, xuyên suốt nhất trong quá trình phát triển quan hệ hai nước chính là lợi ích của mỗi dân tộc. Chúng ta có lợi ích khi thúc đẩy quan hệ với Hoa Kỳ và chính Hoa Kỳ cũng có nhu cầu thúc đẩy quan hệ với Việt Nam.

Không có lý do gì để Hoa Kỳ chống lại Việt Nam và không có lý do gì để chúng ta là kẻ thù truyền kiếp với Hoa Kỳ.

Trong 20 năm qua, quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ đã đổi thay rất lớn kể cả về kinh tế, giáo dục, an ninh và hòa bình khu vực. Mà chủ trương của chúng ta hiện nay là đa phương hóa, đa dạng hóa và tăng cường hội nhập.

Như tôi đã nói, Việt Nam quan hệ với Hoa Kỳ là đi một bước dài trong quá trình hội nhập với cả thế giới.

-Nhìn lại những dấu mốc trong 20 năm quan hệ giữa hai nước, theo ông, hai nước đã từng bỏ lỡ những cơ hội nào khiến cho mối quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ có thể tốt đẹp hơn so với hiện nay?

-Ông Lê Công Phụng: Cá nhân tôi nghĩ rằng về cơ bản hai bên đi đúng đường nhưng cũng bỏ đi nhiều cơ hội. Sau chiến tranh, chúng ta và Hoa Kỳ cũng đã bỏ lỡ một số cơ hội khi Hoa Kỳ rất muốn quan hệ với Việt Nam và Việt Nam cũng muốn gia nhập ASEAN sớm hơn.

Đó không phải là lỗi của bên nào mà là sự biến chuyển về mặt nhận thức. Nếu Hoa Kỳ bỏ cấm vận Việt Nam sớm hơn, quan hệ đối ngoại với Việt Nam sớm hơn thì có lẽ thù hận sẽ ít hơn.

Sự chậm trễ này làm cho hội chứng về chiến tranh sâu sắc hơn trong suy nghĩ của người Việt Nam và trong suy nghĩ của Mỹ. Nó tạo ra cản trở rất vô hình nhưng không thể tránh khỏi trong việc thúc đẩy quan hệ.

-Ông có nghĩ vì lý do đó mà có người Việt Nam sợ Hoa Kỳ, và có những người Mỹ e ngại Việt Nam?

-Ông Lê Công Phụng: Tôi không cho rằng Việt Nam sợ Hoa Kỳ và hội chứng chiến tranh đã giảm dần đi. Còn có những người Mỹ vẫn có sự thâm thù với Việt Nam. Những thâm thù từ trong chiến tranh, tư tưởng chống cộng sản vẫn còn tồn tại nên họ chống mình chứ không sợ mình.

-Vậy theo ông, tính cách nào ở người Việt Nam khiến Hoa Kỳ “khoái” nhất để chơi với chúng ta?

-Ông Lê Công Phụng: Người Việt Nam cởi mở, hào sảng. Đó là cái họ thấy cần. Họ phá, giết, rải chất độc da cam… như vậy nhưng người Việt Nam không thù hận, không tẩy chay Hoa Kỳ.

Người Việt Nam cũng thấy rõ đấu tranh bảo vệ độc lập chủ quyền là quyết liệt nhưng khi đã vào hợp tác thì vẫn làm tới nơi tới chốn. Hoa Kỳ thấy điều đó thì quý Việt Nam. Một lý do nữa, rất vô hình, là vai trò và vị trí của Việt Nam rất có lợi cho Hoa Kỳ.
-Xin trân trọng cảm ơn ông!

Theo Một thế giới

Shares

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.

39 queries in 2.941 seconds.