Mỹ-Úc căng thẳng khi Trung Quốc được phép ở gần căn cứ tại Darwin

89% người dân Úc tin rằng ý định thuê cảng Darwin của Trung Quốc là một mối đe dọa đối với an ninh quốc gia, trong đó 43% cho rằng đó là một mối đe dọa rất lớn.

Mỹ-Úc căng thẳng khi Trung Quốc được phép ở gần căn cứ tại Darwin

Shares

Cảng Darwin. Ảnh Lenta

Mối quan hệ giữa Mỹ và Úc trở nên căng thẳng trong những ngày qua sau khi một thỏa thuận hợp tác kinh tế quan trọng giữa Úc và Trung Quốc được ký kết 6 tháng trước bị tiết lộ gây ra nhiều lo lắng tại Washington.

Vào tháng 11 năm ngoái, người đứng đầu chính quyền vùng Lãnh thổ phía Bắc (một phần của Liên bang Úc) tuyên bố rằng chính quyền địa phương đã cấp phép cho công ty Trung Quốc Landbridge thuê cảng Darwin trong 99 năm. Giá trị hợp đồng lên tới 506 triệu đô la Úc (370 triệu USD).

Theo thỏa thuận này, Trung Quốc sẽ rót hơn 145 triệu USD trong hơn 25 năm đầu cho sự phát triển các cơ sở hạ tầng của cảng Darwin như xây dựng khách sạn, bến tàu du lịch. Nói cách khác, sự đầu tư này giống như một sự chuyển đổi Darwin từ một thành phố cảng tẻ nhạt thành một thành phố hấp dẫn hơn đối với khách du lịch.

Cảng Darwin là một trong những cảng lớn nhất của Úc, nằm ở phía Bắc châu lục và được xem là một “cửa ngõ vào châu Á”. Một nửa hàng hóa đi qua cảng này hiện nay có đích đến là Trung Quốc. Do đó, khá dễ hiểu khi người Trung Quốc dành cho nó một sự chú ý và ưu ái đặc biệt.

Vùng lãnh thổ phía Bắc không phải là một vùng đất hoang sơ, nhưng cũng không phải là thịnh vượng nhất. Về kinh tế, nó phụ thuộc rất nhiều vào thương mại với Trung Quốc và đầu tư từ Trung Quốc. Vì vậy, trên quan điểm chính thức, thỏa thuận này khá bình thường: Úc có một tài sản thu hút sự quan tâm của người Trung Quốc và người Trung Quốc có tiền để mua nó. Hai bên đều có lợi.

Nhưng thực tế lại không phải như vậy. Theo kết quả khảo sát gần đây, 89% người dân Úc tin rằng ý định thuê cảng Darwin của Trung Quốc là một mối đe dọa đối với an ninh quốc gia, trong đó 43% cho rằng đó là một mối đe dọa rất lớn.

Điều đặc biệt đáng chú ý là cuộc điều tra được tiến hành bởi Bộ Ngoại giao Mỹ. Làm thế nào người Mỹ lại đặc biệt quan tâm tới giao dịch này? Tại sao người Úc lại sợ nó?

Cảng Darwin có tầm quan trọng chiến lược

Theo tờ Lenta của Nga, hợp đồng này thoạt trông có vẻ là hời. Số tiền công ty Trung Quốc trả trông có vẻ khá xông xênh so với tiềm lực của nó cũng như thói quen cứng rắn trong đàm phán của người Trung Quốc.

Nhưng xét về mặt quân sự, nó lại có một vai trò đặc biệt quan trọng. Nhiều động thái khác của Trung Quốc cũng khiến người Mỹ lo ngại rằng ý định thuê cảng này của họ là nhằm mục đích do thám lực lượng Mỹ đóng tại Darwin.

   Mỹ-Úc căng thẳng khi Trung Quốc được phép ở gần căn cứ tại Darwin - Ảnh 2
Ảnh Lenta

“Đây là một cảng nước sâu được Lầu Năm Góc chú ý đến từ rất lâu và xem như một căn cứ quân sự của mình. Quân đội Mỹ đã chú ý đến nó từ Thế chiến II khi Darwin đóng vai trò chiến lược trong cuộc đối đầu với Nhật Bản ở Nam Thái Bình”, Fedor Voytolovsky – Tiến sĩ Khoa học Chính trị, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc tế và Quan hệ Quốc tế tại Nga cho biết.

Trong năm 2011, Washington và Canberra đã đồng ý cho phép Mỹ triển khai tiểu đoàn Thủy quân lục chiến tại Darwin. Hai trăm lính thủy quân lục chiến đầu tiên của Mỹ đến cơ sở này vào năm 2012. Tới năm 2015, con số này đã tăng lên 1115 người và dự kiến tăng lên 2500 người vào năm 2017. Ngoài ra, lực lượng Mỹ đóng tại Darwin còn có một số máy bay trực thăng, máy bay vận tải.

Mặc dù quy mô của lực lượng Mỹ tại Darwin không lớn, nhưng nó có ý nghĩa quan trọng. Thứ nhất, thắt chặt sự hợp tác quân sự giữa hai nước. Thứ hai, lực lượng Mỹ có thể giúp đào tạo lực lực hải quân Úc ở Darwin để bảo vệ bờ biển quốc gia.

Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã đầu tư vào hơn 20 cảng biển trên thế giới, bao gồm thành lập căn cứ hải quân ở Djibouti, nằm tương đối gần Mỹ. Nhưng đây là lần đầu tiên Trung Quốc hiện diện ở một nơi rất gần với lực lượng Mỹ, thậm chí là trên lãnh thổ của đồng minh của Mỹ.

Hơn nữa, chủ sở hữu của Landbridge là Cheng E (đứng vị trí 206 trên danh sách người giàu nhất Trung Quốc của Forbes) là một cựu sĩ quan của quân đội Trung Quốc và một viên chức cao cấp trong đảng Cộng sản Trung Quốc. Trong năm 2013, ông đã được liệt kê vào danh sách “10 người góp phần vào việc tăng cường an ninh quốc gia” của tỉnh Sơn Đông. Đáng chú ý là các chi tiết khác về tiểu sử của viên tỷ phú này lại không được tiết lộ công khai.

Điều này khiến nhiều người Úc và Mỹ tin rằng ý định thuê cảng của Trung Quốc không chỉ vì mục đích thương mại mà còn vì hoạt động gián điệp.

“Người Trung Quốc có mong muốn rất lớn trong việc tìm hiểu cách thức hoạt động của lực lượng vũ trang phương Tây. Họ quan tâm tới cả các chi tiết nhỏ nhất như bốc dỡ hàng từ tàu, tín hiệu những con tàu gửi đi”, Giám đốc của Viện Chính sách Chiến lược Úc, Peter Jennings, nói với tờ Lenta.

   Mỹ-Úc căng thẳng khi Trung Quốc được phép ở gần căn cứ tại Darwin - Ảnh 3
Cảng Darwin. Ảnh Lenta

Trong khi đó, Úc không chỉ là một đối tác mà còn là một đồng minh quan trọng của Mỹ. Washington đang kỳ vọng có thể triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương, trong đó có sự tham gia của Úc.

Trong tháng 3, Lầu Năm Góc đã công bố kế hoạch triển khai máy bay ném bom chiến lược B-1 tớ các căn cứ không quân của Australia ở Darwin và Tyndall.

Các chuyên gia và chính trị gia bảo thủ tại Mỹ, như một quy luật, thường xem sự hiện diện của Trung Quốc gần các cơ sở công nghiệp và quân sự của nước này là một mối đe dọa đến lợi ích quốc gia của họ.

Để xoa dịu các lo ngại, Canberra đã lên tiếng cho biết hợp đồng được ký kết không có sự chấp thuận của chính phủ. Ngoài ra, Úc cũng nhấn mạnh rằng sẽ không cho phép người Trung Quốc lạm dụng tình hình.

Bộ trưởng Quốc phòng Úc Dennis Richardson cho biết cơ quan này đang kiểm soát chặt chẽ tình hình. Trong khi đó, Bộ Quốc phòng và An ninh và tình báo (ASIO) nói rằng họ đã nghiên cứu kỹ lưỡng các chi tiết của thỏa thuận để tìm kiếm âm mưu gián điệp và kết luận nó không phương hại tới lợi ích an ninh quốc gia.

Tuy nhiên, nó vẫn không thể trấn an được người Mỹ. Washington đã bày tỏ hối tiếc rằng thỏa thuận đã được ký kết mà không có sự tham vấn của họ.

Theo tờ Lenta của Nga, việc Úc miễn cưỡng chấp thuận hợp đồng của Trung Quốc là điều dễ hiểu. Trung Quốc từ lâu đã trở thành đối tác thương mại lớn nhất của đất nước. Hàng xuất khẩu của Úc sang Trung Quốc chiếm 10% GDP, trong đó hàng hóa nhập khẩu chiếm tới 36% từ Trung Quốc và rất đa dạng về chủng loại.

Vì vậy mà Canberra không muốn tranh luận về các vấn đề quân sự-chính trị có thể làm hỏng môi trường kinh doanh. Trong khi đó, Trung Quốc, tất nhiên, cũng muốn lặng lẽ tiến hành kinh doanh tại Úc và không muốn khuấy động căng thẳng với Mỹ.

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.