Mỹ không thay đổi sẽ bị Nga, Trung Quốc vượt mặt ở Bắc Cực

Mỹ không thể làm ngơ trước những hoạt động mở rộng chủ quyền ở Bắc Cực của Nga và một số quốc gia khác, báo Mỹ Bloomberg nhận định.

Mỹ không thay đổi sẽ bị Nga, Trung Quốc vượt mặt ở Bắc Cực

Tàu phá băng thuộc lực lượng cảnh sát biển Mỹ.

Tuần này, Tổng thống Mỹ Barack Obama sẽ đến Alaska cùng các nhà lãnh đạo thế giới để tham dự hội nghị “Lãnh đạo Toàn cầu ở Bắc Cực”. Hội nghị sẽ chỉ tập trung vào vấn đề biến đổi khí hậu nhưng nhiều khả năng, Mỹ sẽ bày tỏ lợi ích rộng lớn của Hoa Kỳ cũng như trách nhiệm đối với khu vực Bắc Cực.

Bắc Cực ngày nay đang trở thành đại dương lớn thứ ba của Mỹ giáp với khu vực biên giới. Điều này đã tạo nên những thách thức chiến lược gây tranh cãi và những cơ hội chưa từng có.

Không chỉ bao gồm vấn đề biến đối khí hậu, Bắc Cực cũng đe dọa đến chủ quyền quốc gia và an ninh cũng như cuộc cách mạng thương mại quốc tế nhằm kiểm soát nguồn tài nguyên dưới đáy biển rộng lớn.

Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ ước tính 13% trữ lượng dầu trên thế giới và 30% khí gas chưa từng được phát hiện nằm ở Bắc Cực. Mỹ có tiềm năng để trở thành quốc gia dẫn đầu trong nhiệm vụ thăm dò dầu khí Bắc Cực nhờ công nghệ hiện đại và kinh nghiệm của các công ty khai thác.

Tuy vậy, Mỹ hầu như chưa tham gia vào cuộc chơi ở Bắc Cực, tạo điều kiện cho các quốc gia khác mở rộng tuyên bố chủ quyền trong khu vực.

Việc hình thành tuyến đường biển Bắc Cực sẽ cắt giảm thời gian vận chuyển hàng hóa giữa châu Á, Mỹ và thị trường châu Âu cũng như chi phí nhiên liệu và khí thải carbon.

Chuyến hành trình từ Thượng Hải đến Hamburg qua phía Bắc sẽ giảm 30% thời gian so với hành trình tương tự thông qua kênh đào Suez. Tuyến đường qua Bắc Cực cũng kết thúc sớm hơn một ngày so với chuyến đi qua kênh đào Panama.

Tuy nhiên, việc hình thành những tuyến đường này dấy lên những câu hỏi về quy định và chủ quyền. Tổng thống Nga Vladimir Putin từng tuyên bố rằng, ông muốn eo biển Bering trở thành một kênh đào Suez thứ hai, cho phép các tàu thuyền đi qua Bắc cực và có thể phải trả lệ phí cho Nga.

Nga hiện là quốc gia tích cực nhất trong các hoạt động ở Bắc Cực. 95% lượng khí gas dự trữ và 60% lượng dầu mỏ nằm trong khu vực. Moscow dẫn đầu thế giới với 22 tàu phá băng và đã khôi phục lại các sân bay, hải cảng từ thời Liên Xô.

Trong khi đó, Trung Quốc mặc dù không phải là quốc gia nằm trong khu vực Bắc Cực nhưng cũng sẽ chế tạo hai tàu phá băng vào năm sau. Lực lượng tuần duyên Mỹ hiện chỉ có hai tàu phá băng còn hoạt động, một trong số này đã hoạt động hơn một thập kỷ qua trong số 30 năm tuổi thọ tối đa.

Theo Bloomberg, Mỹ cần phải tham gia vào các hoạt động ở Bắc Cực sau hàng thập kỷ đứng ngoài. Mỹ đã phớt lờ khu vực Bắc Cực khi không tham gia Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển (UNCLOS). Hơn 165 quốc gia đã ký công ước này, trở thành yếu tố chính trong vấn đề tuyên bố chủ quyền ở Bắc Cực.

1

Binh sĩ Nga tập trận ở Bắc Cực hồi đầu năm nay.

Thất bại trong quá trình tham gia công ước này đã khiến uy tín của Mỹ trong vấn đề Bắc Cực bị suy giảm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tham vọng chiến lược và kinh tế to lớn. Đó là lý do mà các Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Tham mưu trưởng liên quân, Tham mưu trưởng hải quân và chỉ huy lực lượng cảnh sát biển Mỹ đã kêu gọi tham gia công ước UNCLOS kể từ năm 1994.

Cho đến nay, Phòng Thương mại Mỹ cũng như các công ty dầu khí, vận chuyển, đánh bắt cá và viễn thông đều phải đứng ngoài cuộc chơi hàng tỷ đô la ở Bắc Cực vì không có quyền pháp lý rõ ràng.

Năm 2012, lần cuối cùng chính phủ Mỹ đề xuất tham gia UNCLOS đã nhận được 34 số phiếu phản đối từ các nghị sĩ Đảng Cộng hòa, khiến cho dự luật không đạt đủ hai phần ba tỷ lệ ủng hộ cần thiết.

Bloomberg cho rằng, việc phủ quyết dự luật tham gia UNCLOS ngày càng khiến cho Mỹ không còn tiếng nói về tuyên bố chủ quyền so với các hoạt động xây dựng được quốc tế công nhận của các quốc gia láng giềng khác ở Bắc Cực.

Báo Mỹ bày tỏ quan ngại rằng chính Hoa Kỳ mới là quốc gia từng thống trị các hoạt động ở Bắc Cực. Trước năm 1960, Mỹ vận hành một hạm đội với 8 tàu phá băng. Năm 1958, USS Nautilus đã trở thành tàu ngầm đầu tiên tiếp cận khu vực Bắc Cực.

Mỹ từng xây dựng hơn 600 trạm radar và trung tâm dự báo thời tiết kéo dài từ đảo Aleutian cho đến Greenland. Hoa Kỳ cũng xây dựng tuyến đường ống xuyên qua Alaska, khẳng định việc phát triển Bắc Cực là trung tâm của an ninh năng lượng quốc gia.

Khôi phục vi thế lịch sử của Mỹ ở Bắc Cực đòi hỏi sự công nhận các vấn đề phức tạp, chiến lược đầu tư dài hạn để cải thiện cơ sở hạ tầng và thông qua UNCLOS để có một tiếng nói bình đẳng trong các cuộc thảo luận về tuyên bố chủ quyền ở Bắc Cực, báo Mỹ kết luận.

 (theo Bloomberg)

Shares

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.

40 queries in 2.884 seconds.