Đời ‘treo’ vách núi

Mặc cho nguy hiểm rình rập, hàng ngàn hộ dân thuộc các phường Đống Đa, Ngô Mây, Lê Hồng Phong, Quang Trung (thành phố Quy Nhơn, Bình Định) vẫn bám trụ dưới chân núi hoặc cheo leo trên núi bà Hỏa, và từ nhiều năm nay các cấp chính quyền chưa có lời giải cho bài toán khó.

Đời ‘treo’ vách núi

Shares

Ngôi nhà rách nát, cheo leo trên dốc núi là nơi cư ngụ của gia đình bà Đoàn Thị Nhơn gần 20 năm nay. Ảnh: Hoài Văn

Bà Đoàn Thị Nhơn (tổ 9, khu vực 7, phường Ngô Mây) mời tôi vào nhà, thở dài: “Tôi trước đi gánh cá thuê ở cảng nhưng bị đứt gân nghỉ mấy năm nay rồi. Con cái thì thất nghiệp”. Gọi là nhà nhưng thực ra chỉ như một túp lều tranh tre lợp tôn cũ đang chực sập xuống. Tất thảy 6 người ở trong túp lều đó.

Gia đình bà đi kinh tế mới, năm 1996 kéo về đây dựng liều cái lều trên hòn núi giữa phố này. Mua bán bằng giấy viết tay nên rẻ, 1 chỉ vàng đã mua được miếng đất nền nghiêng, chiều ngang khoảng hơn 3m, dài gần 10m. Đổ thêm ít đất đá, đắp vách dựng tôn lên thành nhà. Vợ đi gánh cá ở cảng, chồng thuê xe đạp xích lô chạy bữa qua ngày.

“Nếu để dân tiếp tục sống trên núi như vậy thì không đảm bảo an sinh, nhiều rủi ro và ảnh hưởng đến cả việc chỉnh trang đô thị.

Nhà nước có chính sách để hỗ trợ chỗ ở tái định cư cho dân nhưng nếu đầu tư cho cả ngàn hộ là vấn đề không nhỏ. Nhất là đối với những hộ nghèo, nếu chỉ cấp đất thì không có tiền để xây dựng nhà cửa. Hiện thành phố đã gửi tờ trình lên tỉnh để giải quyết vấn đề này và có phương án tốt nhất cho người dân”.

Ông Nguyễn Công Vịnh – Phó Chủ tịch UBND thành phố Quy Nhơn

Năm đứa con bà, đứa đầu bị ung thư mất khi còn nhỏ, còn lại đứa nào cũng chỉ học hết lớp 3 ở lớp học tình thương rồi nghỉ. Đứa lượm ve chai, đứa loanh quanh ở nhà, có đứa đi tù vừa về… “Nhà 6 người cũng không ai có bảo hiểm, ốm đau mua thuốc uống qua loa là xong nhưng lỡ có đau bệnh chi nặng cũng đành chịu”, bà Nhơn nói.

Hàng xóm của bà Nhơn là bà Nguyễn Thị Nghi, 65 tuổi, bệnh tật đầy mình nhưng không có tiền khám chữa. “Tui có xuống phường xin sổ hộ nghèo để có cái bảo hiểm mà đi chữa bệnh nhưng họ nói nhà có hai lao động chính đủ sức nuôi nên không được cấp”- bà Nghi thở dài.

Chồng mất, bà Nghi hiện ở với con trai. Con trai đi làm phụ hồ, con dâu thì chạy chợ nuôi hai con nhỏ. Bà Nghi sống ở đây gần 20 năm, cũng về từ vùng kinh tế mới Vân Canh. Bà Nguyễn Thị Hoa năm nay 85 tuổi, chồng mất, một mình nuôi 4 người con. Để có thể sống bà làm đủ nghề, lúc chạy chợ, khi đi làm thuê làm mướn hay phụ con dâu bán đồ ăn. Từ sáng sớm đã thấy bà có mặt ở chợ. Chiều chiều bà lại đẩy xe hàng xuống trước cổng trường ĐH Quy Nhơn ngồi bán đến tối.

Luật hết hiệu lực vẫn chưa kịp thi hành

Dân xóm núi giữa phố này vốn tư khắp huyện Phù Cát, Phù Mỹ, Vân Canh… đổ về. Do vỡ nợ, vỡ hụi, con đông không có nhà ở lên đây dựng nhà sống khoảng từ năm 1990. Ông Ngô Văn Tính, phó khu vực 7, phường Ngô Mây, cho hay: Toàn khu vực có 9 tổ, 650 hộ, khoảng 2.350 nhân khẩu. Hầu hết đất ở đây là đất lấn chiếm, dân tự ý xây dựng hoặc mua lại bằng giấy viết tay, không có sổ đỏ. Nhiều nhà được dựng trên diện tích đất nhỏ, dùng bạt che tạm bợ.

Trận bão năm 2000 cuốn bay gần hết mái nhà nhưng vì cũng thuộc diện không sổ đỏ nên chỉ được vài cân gạo cứu đói. Đường dốc, lại heo hút nếu có cháy thì xe chữa cháy cũng không thể lên đến nơi. Đợt cháy núi bà Hỏa năm ngoái khiến người dân hoảng sợ.

Hầu hết các hộ gia đình đều không có giấy chứng nhận đất, sổ hộ khẩu, không có BHYT. “Chúng tôi nhiều lần kiến nghị, mong chính quyền cấp trên sớm giải quyết cho dân. Trong khi người dân thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ, đóng thuế đầy đủ thậm chí có trường hợp đi nghĩa vụ quân sự về vẫn không thể làm CMND để đi xin việc làm, ổn định cuộc sống” – ông Tính nói.

Được biết, UBND thành phố Quy Nhơn đã có tờ trình lên UBND tỉnh về việc xin chủ trương, hướng dẫn thực hiện việc xử lý đất đai tại đây theo Quyết định số 15 (ngày 18/3/2008 của UBND tỉnh, khi Luật Đất đai năm 2013 chưa có hiệu lực). Thành phố đã họp xét 1.039 trường hợp (gồm 137 trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền và 902 trường hợp lấn chiếm).

Kết quả: 432 trường hợp được tồn tại, tiếp tục sử dụng đất, được thu tiền sử dụng đất để cấp GCN (khoảng 15,3 tỷ đồng); 575 trường hợp xét tạm tồn tại chờ thực hiện theo các dự án chỉnh trang đô thị của tỉnh, thành phố; 32 trường hợp đưa ra khỏi quyết định (không xử lý theo Quyết định 15).

Tuy nhiên, mới đây theo ông Nguyễn Đức Toàn, Trưởng phòng TN&MT thành phố Quy Nhơn: Từ khi Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực, thì việc áp dụng theo Quyết định 15/2008/QĐ-UBND của tỉnh không còn phù hợp. Phòng TN&MT đã tham mưu cho UBND thành phố lập tờ trình gửi lên UBND tỉnh để có những điều chỉnh phù hợp với thực tế.

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.