Để thành cường quốc đối chọi Mỹ, ông Putin cần giải quyết ngay điều gì?

Để thành cường quốc đấu Mỹ, ông Putin cần giải quyết ngay vấn đề lương thực. Đó nghe như một lời nói đùa, nhưng đó đồng thời lại đang là một vấn đề rất nghiêm túc đối với nước Nga ở thời điểm hiện tại.

Để thành cường quốc đối chọi Mỹ, ông Putin cần giải quyết ngay điều gì?

Shares

Đó có thể là một lời chế giễu, nhưng đó đồng thời lại đang là một vấn đề không đáng cười chút nào đối với nước Nga ở thời điểm hiện tại. Cuộc khủng hoảng kinh tế xuất phát từ các lệnh trừng phạt của phương Tây vừa qua đã chỉ ra một vấn đề đã tồn tại từ lâu ở nước Nga: năng lực của nền nông nghiệp. Khi mà ngay cả một cường quốc kinh tế thân phương Tây như Nhật Bản cũng không quá sẵn sàng với việc mở cửa thị trường nông sản của mình, thì người Nga cũng nên suy nghĩ lại về tương lai ngành nông nghiệp của đất nước.

Hơn hai mươi năm sau khi Liên Xô tan rã, nước Nga cần nhìn lại một lần nữa một trong những nguyên nhân cơ bản của sự kiện đó, là vấn đề lương thực. Vì một nguyên tắc cơ bản của nền kinh tế hiện nay là, muốn trở thành cường quốc kinh tế, anh phải tự túc được lương thực của mình trước.

Trong một thế giới toàn cầu hóa như hiện nay, nơi mà mọi thứ hàng hóa đều có thể luân chuyển dễ dàng, thì việc các quốc gia ưu tiên tự túc lương thực có vẻ là một vấn đề buồn cười. Khi mà đến cả những mặt hàng thiết yếu có vai trò sống còn đối với cả nền văn minh của nhân loại, như dầu lửa, vẫn được luân chuyển trên khắp toàn cầu mỗi ngày, thì việc tự túc lương thực có vẻ là điều không cần thiết. Dù có những cảnh báo về nạn thiếu hụt lương thực trong tương lai, do sự tăng trưởng dân số hay biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến quá trình canh tác lương thực, thì nguy cơ ấy có vẻ như vẫn còn quá xa vời.

Giá lương thực trên thế giới hiện nay vẫn khá rẻ và việc nhập khẩu lương thực vẫn là điều bình thường diễn ra hàng ngày. Nhưng về lâu dài, không có gì đảm bảo sự yên ổn trong thị trường lương thực này sẽ còn kéo dài. Và những nước phát triển nhất thế giới bắt đầu phải có một cái nhìn xa hơn về tương lai đối với vấn đề ổn định lương thực này.

Điều này đang dẫn tới một xu thế đang ngày càng gia tăng trong vài năm gần đây, là các nước công nghiệp phát triển bắt đầu hỏi thuê đất ở nước ngoài để tiến hành canh tác lương thực. Điều này xuất phát từ việc chi phí canh tác lương thực ở các nước phát triển đã trở nên quá lớn, từ chi phí sử dụng đất đai cho tới nhân công. Thuê đất ở nước ngoài và canh tác lương thực dựa trên nhân công ở đó sẽ có giá thành thấp hơn rất nhiều. Điển hình cho xu thế này là Hàn Quốc và Trung Quốc.

Ở Hàn Quốc, nơi công nghiệp bành trướng mạnh thì việc sử dụng một lượng lớn đất đai cho canh tác nông nghiệp là một việc lãng phí. Còn ở Trung Quốc điều này lại xuất phát từ việc diện tích đất canh tác ở nước này bị ô nhiễm đang trở nên quá cao. Vấn đề lương thực này cũng đang là nguyên nhân chủ đạo dẫn đến việc Hiệp định đối tác thương mại xuyên Thái Bình Dương TPP chưa thể hoàn tất, khi mà Nhật Bản vẫn đang chưa chấp nhận mở cửa thị trường nông sản của mình – một việc có thể khiến nước này phụ thuộc vào nguồn cung cấp lương thực từ nước ngoài.

Nhưng, người đang nhận thức rõ hơn ai hết về hậu quả của việc phụ thuộc vào nguồn cung lương thực từ bên ngoài, phải là nước Nga. Cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài vài tháng qua xuất phát từ các lệnh trừng phạt của phương Tây, đã làm cho người Nga thấm thía hơn ai hết về cái giá của việc không thể tự túc được lương thực. Trước cuộc khủng hoảng, một phần không nhỏ lương thực mà người Nga sử dụng mỗi ngày là được nhập khẩu, chủ yếu là từ EU.

Đó có thể là các mặt hàng xa xỉ như trứng cá muối hay rượu nho, hoặc bình dân như rau quả hay thịt và bơ sữa. Đó là vì khá nhiều nước EU đang là những nước xuất khẩu nông sản lớn, dẫn đến việc chất lượng cao và giá thành khá mềm. So với việc tự cung cấp lương thực trong nước thì sử dụng nông sản nhập khẩu rẻ và tốt hơn nhiều. Cộng với việc mối quan hệ kinh tế gần gũi và ít bị gián đoạn giữa Nga và EU trong nhiều năm qua, đã dẫn đến việc các nông sản nhập khẩu từ EU chiếm một thị phần lớn trong thị trường nông sản ở Nga. Theo ước tính, giá trị hàng nông sản từ EU vào Nga xấp xỉ khoảng 9 tỷ USD mỗi năm.

Chính vì thế, việc các lệnh trừng phạt diễn ra với Nga đã làm cho nông sản là một trong lĩnh vực đã gây cho Nga thiệt hại nặng nề nhất. Chưa nói đến vấn đề kinh tế, việc thương mại giữa Nga và EU gián đoạn đã dẫn đến việc hàng nông sản EU không thể tiếp tục được nhập khẩu vào Nga, khiến cho thị trường nông sản Nga bị ảnh hưởng nặng nề. Hàng hóa trở nên thiếu thốn và tăng giá, còn người dân thì phải giảm chi tiêu ngay cả với những mặt hàng cơ bản như rau hay thịt do giá quá cao.

Các số liệu thống kê cho biết, lạm phát tổng thể của nền kinh tế Nga trong cuộc khủng hoảng vừa qua là khoảng 17%, trong khi đó lạm phát giá lương thực thì vọt lên tới 24,7%, cao hơn mức lạm phát tổng thể khá nhiều. Khoảng 44% hộ gia đình Nga giảm ¼ chi tiêu cho lĩnh vực lương thực. Khoảng 99% người được hỏi trong một cuộc khảo sát đã cam đoan là các bảng giá thực phẩm đã tăng 32% kể từ tháng 12.2014.

Nhận thức được mối nguy hiểm từ sự thiếu hụt lương thực này, tổng thống Vladimir Putin đã tuyên bố sẽ đẩy mạnh phát triển nông nghiệp, để nước Nga có thể tự túc được lương thực thực phẩm trong vài năm tới, ít nhất là trong những mặt hàng tối cần thiết như sữa, thịt và rau quả. Đầu tháng 4.2014, ông Putin cũng đã bổ nhiệm một bộ trưởng nông nghiệp mới để thúc đẩy ngành nông nghiệp trong nước.

Điều này bắt nguồn từ việc nền nông nghiệp Nga đang lạc hậu hơn so với các nước châu Âu khá nhiều, như một đặc điểm từ thời Liên Xô để lại. Cải thiện tình trạng nền nông nghiệp ở Nga hiện nay phải cần thời gian. Có thể đó là lý do của việc Moscow tuyên bố gia hạn thêm lệnh cấm nhập khẩu lương thực từ phương Tây khi nó sẽ hết hạn vào tháng 8 tới. Lệnh cấm này tất nhiên là để trả đũa lại việc EU trừng phạt các công ty năng lượng Nga gần đây.

Nhưng nó cũng có ý nghĩa cần thiết cho việc tạo điều kiện để nông nghiệp Nga phát triển. Nếu như quan hệ thương mại giữa Nga và EU được nối lại, và nông sản EU lại tràn vào Nga ồ ạt như trước, thì ngành nông nghiệp Nga sẽ không thể đứng vững chứ đừng nói gì đến phát triển mạnh. Và ông Putin cùng các cộng sự phải ngăn chặn kịch bản đó.

 (theo The Moscow Times)

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.