Công An Hà Nội dứt khoát phải trả giá và trách nhiệm xã hội của luật sư

Công An Hà Nội dứt khoát phải trả giá và trách nhiệm xã hội của luật sư

Shares

Cái chết của em Đỗ Đăng Dư ở trại tạm giam của CAHN là một vụ việc nghiêm trọng, rất nghiêm trọng xét về việc nạn nhân bị bạo hành chết ở tuổi vị thành niên, phạm tội vặt và quá trình tạm giam có nhiều uẩn khúc.

Nạn nhân Đỗ Đặng Dư và mẹ là bà Đỗ Thị Mai

Cũng như cái chết tức tưởi của em đã khiến dư luận trong ngoài xôn xao, đau xót. Có thể nói cái chết của em Đỗ Đăng Dư trong trại giam này là gây chấn động dư luận nhiều nhất. Bởi em còn vị thành niên mà chết thảm quá, và cũng bởi sự tàn độc của cơ quan CA mà gần đây khiến nhiều người dân bỏ mạng oan uổng.

Việc em lấy của hàng xóm 2 triệu đồng (đã trả lại) rồi thì có cần phải thi hành việc bắt giữ rồi tạm giam 2 tháng (lệnh phải do trưởng, phó CA quận hoặc VKS đồng cấp ký) có cần thiết không? Đó có phải là biện pháp ngăn chặn hợp lý và hợp pháp với một tội danh, mà nếu có ra tòa thì cũng chỉ tha bổng hoặc án treo thôi chứ không thể án tù? Và rồi hậu quả là đưa đến cái chết thê thảm, đau lòng của em Dư như thế thì có đáng không?

Và cứ cho là sự việc đúng như những gì CA Hà Nội thông báo là do tù đánh nhau thì trách nhiệm của cơ quan thực thi pháp luật cũng không thể chối cãi. Trách nhiệm của cá nhân, mà ở đây là của những cán bộ thụ lý vụ việc, của cán bộ quản lý trại tạm giam và trên hết của người ký quyết định tạm giam, từ phó thủ trưởng cơ quan CA, hoặc người đồng cấp của VKS là không thể chối cãi. Và họ cần phải trả giá cho việc sai trái này bằng cách từ chức hoặc bị cách chức đi. Cao hơn nữa là ban lãnh đạo CAHN và giám đốc là tướng Nguyễn Đức Chung phải chịu trách nhiệm chung, phải từ chức hoặc bị cách chức để làm gương, khi cơ quan thi hành pháp luật của họ giống như những nơi ma ám. Còn nhân viên CA thì giống như “Kẻ giết người hàng loạt”. Cứ dăm bữa nửa tháng lại có người dân “Vào Sinh, Ra Tử” nơi đồn công an vậy…

Phải có kẻ chịu trách nhiệm về cái chết của thiếu niên này. Không thể có chuyện đánh trống bỏ dùi, hoặc nhận khuyết điểm lấy lệ, hay thí chốt trong việc điều tra vụ việc này. Hãy nhớ rằng một mạng người đã bị tước đoạt tàn nhẫn.

Và hãy nhớ rằng em Đỗ Đăng Dư đã không ra đi ở cái tuổi 17 đầy sức sống của em nếu không bị CAHN mời về trụ sở của CAHN.

Các luật sư tham gia bào chữa là vì “Trách nhiệm xã hội”

Gia đình không có tiền, lại là vụ án có phần “nhạy cảm” trong văn hóa chính trị tại Việt Nam hiện nay khi mà công an, lực lượng lâu nay nắm quyền sinh quyền sát trong tay, liên quan trực tiếp đến vụ việc. Nhưng ngay khi báo chí và các trang mạng xã hội đưa tin về cái chết thương tâm của Đỗ Đăng Dư, chủ đề đang nhận được quan tâm không nhỏ của dư luận, nhiều luật sư đã chủ động liên hệ với gia đình để xin tham gia bào chữa. Và tất nhiên, họ đều khẳng định là miễn mọi loại phí trong quá trình tố tụng. Vậy động cơ nào khiến họ tham gia không vụ lợi trong vụ án phức tạp và đầy bất trắc này? Người viết bài này có một cuộc gặp gỡ và trao đổi với thân nhân của Dư và các luật sư đại diện để làm rõ phần nào thắc mắc của bạn đọc.

Chiều ngày 13/10/2015, tại văn phòng của luật sư Trần Thu Nam, nhóm các luật sư tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho gia đình Đỗ Đăng Dư có một cuộc gặp gỡ cùng thân nhân của Dư và báo chí. Mục đích chính của buổi gặp gỡ là tiến hành các thủ tục “mời luật sư” từ phía gia đình, theo cách gọi của các luật sư. Thực chất là các luật sư tình nguyện và chủ động liên hệ với gia đình để tham gia bào chữa miễn phí.

Cuộc gặp gỡ, ngoài các phóng viên có mặt để đưa tin, phía gia đình có bà Đỗ Thị Mai – mẹ Dư và ông Đỗ Đăng Kỳ -chú ruột của Dư còn phía luật sư có bốn người, bao gồm có hai luật sư là Trần Thu Nam và Lê Văn Luân tham gia từ vụ án mà Đỗ Đăng Dư là bị can, hai anh vẫn giữ nguyên tư cách ở vụ án thứ hai, trong đó gia đình Đỗ Đăng Dư là nguyên đơn. Ngoài ra, luật sư Ngô Ngọc Trai và luật sư Nguyễn Hà Luân cũng tiến hành thủ tục để trở thành đại diện pháp luật chính thức cho gia đình Dư.

“Hiện nay, đã có ba văn phòng luật sư và năm luật sư tham gia tố tụng để bảo vệ quyền lợi cho gia đình cháu Dư.” – luật sư Trần Thu Nam chia sẻ. Luật sư Nam là người tham gia hỗ trợ pháp lý cho gia đình từ rất sớm. Anh cũng là người chứng kiến khám nghiệm tử thi và từ chối ký vào biên bản khám nghiệm do: “Biên bản đó chỉ mô tả các tổn thương bên ngoài mà thiếu các chi tiết bên trong như: sọ não, các cơ quan nội tạng,…” – anh giải thích với báo chí.

Trò chuyện cùng gia đình, luật sư Ngô Ngọc Trai nhấn mạnh rằng: “Chúng tôi cần văn bản hợp đồng bởi vì đó là thủ tục bắt buộc. Tuy nhiên, trên hợp đồng ghi rõ là miễn phí. Chúng tôi sẽ bảo vệ quyền lợi của gia đình đến cùng mà không thu bất cứ một loại phí nào.” –luật sư Trai vừa nói, vừa chỉ vào bản hợp đồng.

Gia đình Dư, những người nông dân chân chất, hiếm khi có cơ hội làm việc với luật sư cũng như thành viên của các tổ chức Xã hội Dân sự nên họ có phần e dè thậm chí có đôi chút nghi kị trước sự giúp đỡ chủ động và… “miễn phí” của người khác. Những ngày qua, người viết bài này có cơ hội tiếp xúc, đồng hành cùng gia đình Đỗ Đăng Dư, đã chứng kiến các ánh mắt nghi ngờ, những câu hỏi từ phía người thân của Dư khi nhiều nhà hoạt động cùng các luật sư tìm đến và hỗ trợ gia đình về pháp lý, truyền thông cũng như tài chính…

“Tôi không hiểu các anh có phải là do tổ chức nào cử đến với mục đích gì hay không, mà sao đối tốt với chúng tôi vậy?” –người thân của Dư thắc mắc với một nhà hoạt động vì nhân quyền sau một đêm thức trắng của anh ấy trước nhà xác – bệnh viện Bạch Mai để ủng hộ gia đình.

“Cần lên tiếng để tránh những cái chết tương tự”

Để giải thích rõ cho gia đình hiểu, luật sư Ngô Ngọc Trai nói: “Em Dư mất, tôi biết là gia đình rất đau buồn, nhưng chúng ta có nghĩa vụ phải làm rõ sự việc. Nghĩa là không phải chỉ tìm kiếm công lý cho một mình em Dư, mục đích đó là chính, nhưng còn có một mục đích cao cả hơn nữa đó là gửi một thông điệp đến chính quyền, đến những cơ quan công quyền rằng họ phải chịu trách nhiệm cho những sai phạm của mình, cho những hành động thiếu trách nhiệm mà họ gây ra. Cũng là để cảnh báo, ngăn ngừa những việc tương tự xảy ra sau này.”

“Việc làm này có nhiều ý nghĩa như vậy, cho nên gia đình cũng cần có trách nhiệm xã hội. Chúng tôi làm vì trách nhiệm xã hội, mong rằng gia đình cũng như thế.” – luật sư Trai nói thêm –“khi có những bất công trong xã hội xảy ra, như lần này, chúng ta cần lên tiếng, cần hành động để tránh những cái chết tương tự.”

Thêm nữa, các luật sư bày tỏ rằng: Luật sư dù sao cũng là những người hiểu biết hơn so với nông dân nên họ cần chia sẻ điều đó với những người kém may mắn hơn mình.

“Trách nhiệm xã hội của luật sư”

Lâu nay, nghề luật sư luôn là một nghề nghiệp có “vị trí cao” trong xã hội. Được mọi người tôn trọng và ngưỡng mộ. Luật luật sư (năm 2006, sửa đổi năm 2012) đánh dấu bước ngoặt của nghề Luật sư tại Việt Nam.

Theo điều 3 của Luật luật sư sửa đổi năm 2012 quy định chức năng xã hội của luật sư: “Hoạt động nghề nghiệp của luật sư góp phần bảo vệ công lý, các quyền tự do, dân chủ của công dân, quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức …”

Dựa trên Luật luật sư, Hội đồng Luật sư Việt Nam đã đưa ra bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp Luật sư Việt Nam. Một trong số đó là: “Trợ giúp pháp lý miễn phí là lương tâm và trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư. Luật sư có nghĩa vụ thực hiện trợ giúp pháp lý miễn phí cho người nghèo và các đối tượng khác theo quy định của pháp luật, Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam bằng sự tận tâm, vô tư và trách nhiệm nghề nghiệp như các vụ việc có nhận thù lao.” (Quy tắc 4 trong bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam.”

Tại Mỹ, nơi mà các luật sư luôn được trọng vọng, những quy tắc đạo đức và ứng xử tương tự cũng tồn tại: “Xuất phát từ thuật ngữ La-tin có nghĩa “vì lợi ích công cộng”, pro bono public/pro bono là nghĩa vụ đạo đức đặt ra cho những người làm nghề thực hành luật. Theo đó, một luật sư có thể cung cấp dịch vụ pháp lý mà không tính phí với thiện ý đóng góp cho xã hội. Vì vậy nên các vụ việc được trợ giúp pháp lý miễn phí thường thuộc một số lĩnh vực và hoạt động như y tế, giáo dục, văn hóa – nghệ thuật, hỗ trợ nhóm người yếu thế trong xã hội, v.v..” –trích ABA Model Rules of Professional Conduct do Trương Tự Minh dịch, đăng trên tạp chí Luật Khoa.

Tuy vậy, lâu nay tại Việt Nam “trách nhiệm xã hội của luật sư” không được lưu tâm lắm. Thực tế, giống như nhiều nghề nghiệp khác, nghề luật sư còn tồn tại nhiều tiêu cực. Mới đây, luật sư Võ An Đôn, một luật sư tại Phú Yên, đã có một chia sẻ gây ồn ào liên quan đến thu nhập của luật sư “chạy án” và luật sư “không chạy án”, qua đó bật mí nhiều góc khuất của nghề nghiệp này.

Bất chấp như vậy, đa số những người dân oan có hoàn cảnh khó khăn đang được hỗ trợ pháp lý miễn phí bởi một số luật sư, bao gồm các luật sư được đề cập ở trên. Chỉ là con số ấy quá nhỏ so với 8.928 luật sư trên cả nước, theo số liệu tính tới tháng 4/2015 do Liên đoàn Luật sư Việt Nam công bố.

Chú thích: “Trách nhiệm xã hội (social responsibility) là một khuôn khổ đạo đức đối với một thực thể, có thể là cá nhân hay tổ chức, có nghĩa vụ phải hành động vì lợi ích chung của xã hội.” (theo định nghĩa của Wikipedia).

“Trách nhiệm xã hội” phân loại thành “trách nhiệm xã hội của cá nhân” (individual social responsibility) và “trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp” (corporate social responsibility).

Theo Thảo Gạo (Dân Luận)

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.