Chính sách “Quân đội trên hết” của Triều Tiên dọa làm cùn lệnh cấm vận

Lệnh cấm vận mới của Hội đồng bảo an LHQ (UNSC) có thể chẳng ăn thua, vì chính sách "Quân đội trên hết" của Triều Tiên, theo các chuyên gia.

Chính sách “Quân đội trên hết” của Triều Tiên dọa làm cùn lệnh cấm vận

Ông Kim Jong-un theo dõi một cuộc tập trận.

Kim Jong-un sẽ bất chấp sụp đổ kinh tế, ưu tiên cho quân sự   
 Lệnh cấm vận mới nhằm cắt nguồn tiền dành cho chương trình vũ khí hạt nhân (VKHN) và tên lửa của CHDCND Triều Tiên, nhưng nó có thể thất bại, vì Bình Nhưỡng sẵn sàng chuyển tất cả nguồn tài lực cho Quân đội nhân dân Triều Tiên, theo các nhà quan sát.

Gói trừng phạt mạnh nhất của LHQ đối với Triều Tiên trong 20 năm qua, cộng thêm các trừng phạt kinh tế của Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản, được thông qua sau khi Bình Nhưỡng thử bom hạt nhân ngày 6.1 và phóng tên lửa tầm xa ngày 7.2.

Nhưng các nhà quan sát Triều Tiên nói: khó có thể đóng cửa kinh tế để buộc lãnh đạo Kim Jong-un từ bỏ chương trình VKHN.

John Delury, giáo sư trợ giảng ở đại học Yonsei (Hàn Quốc) nói: “Khi họ thắt lưng buộc bụng, họ chỉ cắt chi quân sự sau cuối”. Ông nhắc lại nạn đói nghiêm trọng giữa thập niên 1990 khiến hơn 1 triệu dân Triều Tiên chết đói: “Khi ấy họ có cắt chi quân sự không? Không, họ không làm thế”.

Vào cuối giai đoạn đói, Bình Nhưỡng thông qua chính sách “Quân đội trên hết” của Triều Tiên. Cố Chủ tịch Kim Jong-in lúc ấy đặt ưu tiên hàng đầu là sức mạnh quân sự, nên chuyển hết nguồn lực kinh tế cho quân đội.

Ông Kim Jong-un tiếp tục theo đuổi chủ trương của cha ông, đẩy nguồn thu nhập hạn chế của Triều Tiên vào việc phát triển vũ khí. Ngay sau khi nắm quyền lực, ông Kim xác định chương trình VKHN là chủ trương hàng đầu của chính phủ.

Lệnh cấm vận mới của LHQ nhằm bào mòn nguồn tiền phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD). Các nhà ngoại giao phương tây ước tính: tổng số tiền Bình Nhưỡng dành cho chương trình hạt nhân và tên lửa từ cuối thập niên 1990 vào khoảng 4 tỉ USD.
Lệnh trừng phạt Triều Tiên vẫn còn hở nhiều Park Syung-je, nhà phân tích Triều Tiên ở Viện chiến lược châu Á (ở Hàn Quốc) nói lệnh trừng phạt không tính sự xuất khẩu vải sợi và thủy sản vốn chiếm 25 % trong sản lượng xuất khẩu của Triều Tiên.

Cũng không có biện pháp ngăn chặn Triều Tiên xuất khẩu lao động. Các nhà hoạt động nhân quyền nói lực lượng này mỗi năm đóng góp hàng trăm triệu USD cho Bình Nhưỡng, trong khi họ phải lao động như nô lệ ở các nước khác, gồm ở Nga.
Theo hãng tin AP, lực lượng lao động xuất khẩu Triều Tiên giúp nước này hàng năm có được từ 1,2 tỉ đến 2,3 tỉ USD.

Các điều khoản khác trong lệnh trừng phạt có thể “vắt kiệt” nguồn thu ngoại tệ của Triều Tiên, nhưng không rõ sẽ ở cấp độ nào.

Sự trừng phạt tài chính có thể niêm phong tiền của Triều Tiên ở các tài khoản ngân hàng nước ngoài, và tiền thu từ du lịch (chủ yếu là nhờ du khách Trung Quốc) có thể bị giảm vì lệnh cấm Triều Tiên nhập khẩu xăng máy bay, sẽ khiến vỡ kế hoạch bay của các chuyến bay thương mại của hãng hàng không quốc gia Air Koryo, kéo giảm khả năng phóng tên lửa của Triều Tiên.

Tuy nhiên, các chuyến bay dân sự bay đến và rời khỏi Triều Tiên có thể tiếp nhiên liệu từ các nước khác.

Đa phần xăng máy bay Triều Tiên nhập từ TQ. Năm 2015, Triều Tiên chi 876.627 USD để nhập 1.414 tấn xăng máy bay của TQ, theo dữ liệu hải quan TQ. Số xăng này đủ để Triều Tiên tổ chức hoạt động cho các máy bay quân sự từng do Liên Xô sản xuất.

Theo AP,  lệnh trừng phạt qui định bắt buộc kiểm tra các lô hàng đến hoặc rời khỏi Triều Tiên bằng đường bộ, đường không và đường thủy là quá chung chung. Các nước như TQ có thể buông lỏng khâu kiểm tra này.

Lệnh cấm tàu mang cờ Triều Tiên cập cảng cũng có thể bị “lách” bằng cách đổi tên tàu và đổi cờ của tàu, dù nó có thể khiến Triều Tiên bị mất nguồn thu từ việc bán cờ tiện nghị.

Chính phủ Hàn Quốc đã quyết đóng cửa khu công nghiệp Kaesong trên lãnh thổ Triều Tiên, tuyên bố 70 % số tiền lương chuyển đến Kaesong để trả lương nhân công Triều Tiên  “đều lọt vào chương trình phát triển vũ khí nhân và tên lửa của Triều Tiên, để tô hồng các thành quả của Kim Jong-un và mua sắm hàng tiêu dùng cao cấp”.

Khu công nghiệp này trên lãnh thổ Triều Tiên, là cuộc hợp tác từ năm 2004 giữa Hàn-Triều, trong “Chính sách Ánh Dương” của Seoul. Trong 11 năm qua, nhân công Triều Tiên ở Keasong được trả số tiền lương khoảng 360 triệu USD. Họ sản xuất đồng hồ đeo tay, hàng mỹ phẩm, quần áo và linh kiện điện tử.

Hàn Quốc nói mỗi năm chi trả 100 triệu USD cho Bình Nhưỡng để thuê Keasong, nhưng xem ra con số này không tác động đến một quốc gia được cho là có nguồn ngân sách hàng năm 7 tỉ USD.

Các nhà kinh tế học ước tính trong vài năm qua, kinh tế Triều Tiên tăng trưởng khoảng từ 1 đến 2 %, giúp tạo thêm một nguồn thu khác cho Bình Nhưỡng.

TQ tăng nhập than Triều Tiên là cách giúp đồng minh

Thừa nhận thương mại giúp Triều Tiên có tiền cho việc phát triển vũ khí, lần đầu tiên mức trừng phạt của LHQ nhằm vào than và các khoáng sản, hai nguồn xuất khẩu chính của nước này.

Theo dữ liệu hải quan TQ, Hàng năm, Triều Tiên xuất số than có tổng trị giá 1 tỉ USD, và nếu cộng với quặng thép và thép, chúng chiếm một nửa tổng sản lượng xuất khẩu của Triều Tiên.

Theo Reuters, năm 2015, TQ nhập từ Triều Tiên số than trị giá 938 triệu USD và quặng thép trị giá 73 triệu USD. Cũng năm 2015, than Triều Tiên giao TQ đạt 19, 53 triệu tấn, khiến Triều Tiên trở thành nguồn cung than lớn hàng thứ ba cho TQ (sau Úc và Indonesia). TQ đã giảm nhập 25 % than Úc, cho thấy việc tăng nhập khẩu là cách TQ “nuôi” đồng minh Triều Tiên.
Trong vài tháng tới, chưa thể rõ tác động của lệnh trừng phạt mới. Các nhà phân tích nói: Bình Nhưỡng có ngưng chương trình hạt nhân hay không còn tùy TQ giám sát chặt lệnh cấm vận hay không.
Reuters nêu, TQ lãnh gánh nặng thực thi lệnh trừng phạt đồng minh Triều Tiên. TQ từng bảo vệ Triều Tiên ở cuộc Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), là đồng minh thân cận nhất và là đối tác thương mại lớn nhất của Triều Tiên.

Nghị quyết tăng cường cấm vận kinh tế Triều Tiên do Mỹ soạn, có sự ủng hộ của TQ sau gần hai tháng hai bên thương lượng với nhau. Nó được UNSC  thông qua lúc khuya 2.3.

Sự ủng hộ của TQ vì Bắc Kinh muốn trừng phạt đồng minh vi phạm lệnh cấm thử hạt nhân và tên lửa đạn đạo. TQ lãnh gánh nặng giám sát lệnh trừng phạt này.

 Nghị quyết cấm vận yêu cầu các nước thành viên LHQ tiến hành kiểm tra bắt buộc tất cả các lô hàng hóa đi qua lãnh thổ nước họ đến Triều Tiên hoặc rời khỏi nước này, và cấm xuất khẩu vàng, than nếu nguồn tiền này phục vụ chương trình vũ khí của Triều Tiên.

Như vậy, TQ phải tăng cường kiểm tra ở các cảng biển như Đại Liên hoặc thành phố biên giới Đan Đông, nơi mà hàng hóa thương mại Trung-Triều đi qua. TQ chiếm 90 % trong hoạt động thương mại của Triều Tiên.

Tuy nhiên, khoáng sản xuất khẩu dùng cho các mục đích phục vụ đời sống lại được miễn trừ trong nghị quyết. Các nhà phân tích nói không thể theo dõi được điều này.

“Quý vị không thể xác minh phần nào là khoáng sản bán để phục vụ cuộc sống của người dân”, theo Choi Kyung-soo, chủ nhiệm Viện nghiên cứu Triều Tiên (ở Hàn Quốc). Ông từng có nhiều chuyến thăm các mỏ nhà nước Triều Tiên từ năm 2001 đến năm 2008.

TQ nhập hầu hết số khoáng sản của Triều Tiên, nhưng theo lệnh cấm vận mới, LHQ chỉ có thể cấm Bình Nhưỡng xuất than, quặng thép và thép khi có đủ chứng cứ nguồn tiền thu về sẽ chi cho chương trình vũ khí của Triều Tiên.

Andrea Berger, một chuyên gia về chuyện trừng phạt Triều Tiên ở tổ chức nghiên cứu Royal United Services Institute (Anh) nói điều này có nghĩa các chuyến tàu chở hàng khó bị gián đoạn.
Bắc Kinh ủng hộ Mỹ chỉ là trên bề mặt, vẫn giao thương bí mật với Triều Tiên

Hiện Bắc Kinh tăng chỉ trích các chương trình hạt nhân và tên lửa của Bình Nhưỡng, nhưng muốn duy trì sự ổn định ở bán đảo Triều Tiên.

Trung-Triều chung đường biên giới 1.400 km không được canh gác kỹ, là nơi mà thương mại hợp pháp và phi pháp tăng cao trong vài năm qua, các báo cáo “để ngoài sổ sách” được lập để chia sẻ lời lãi thương mại song phương.

Giáo sư Kim Dong-yub ở Viện nghiên cứu Viễn Đông thuộc đại học Kyungnam (Hàn Quốc) nói: “Có vẻ TQ đang hợp tác với Mỹ, nhưng sẽ chỉ trên bề mặt. Trừ khi các tuyến đường thương mại này bị đóng, các cơ sở ở đó sẽ gây trở ngại cho việc tiến hành trừng phạt Triều Tiên”.

Người phát ngôn Hồng Lỗi của Bộ Ngoại giao TQ tin tưởng lệnh cấm vận mới phải nhằm kềm cương chương trình hạt nhân và tên lửa của Bình Nhưỡng, và không được gây ảnh hưởng đến dân thường Triều Tiên.

Khi được hỏi về sự chỉ trích TQ không tích cực tuân thủ các lệnh cấm vận Triều Tiên trước đây, ông Hồng bác bỏ: “TQ rất nghiêm túc tuân thủ các quyết định này”.

(theo The Wall Street Journal, Reuters, AP)

Shares

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.

37 queries in 2.461 seconds.