“Chặt khúc” quốc lộ bán vé, dân oằn mình vì phí : Tước quyền lựa chọn của người dân

Quốc lộ 14 là độc đạo nối 4 tỉnh Tây Nguyên với TPHCM, nhưng cũng vừa bị “chặt” thành nhiều khúc để giao cho các doanh nghiệp làm BOT, với 6 trạm thu phí chính thức hoạt động từ đầu 2016. Người dân buộc phải trả phí cao để sử dụng con đường trước đây được xây dựng bằng tiền thuế của chính họ, không có sự lựa chọn nào khác. Hậu quả dễ thấy nhất là gỗ nguyên liệu rừng trồng không còn đường xuống vùng kinh tế trọng điểm phía nam, còn các loại nông sản chủ lực của Tây Nguyên thì bị doanh nghiệp ép giá thu mua ngay tại ruộng để bù phí đường bộ.

“Chặt khúc” quốc lộ bán vé, dân oằn mình vì phí : Tước quyền lựa chọn của người dân

Shares

Các dự án BOT trên quốc lộ 14 qua Tây Nguyên chuẩn bị dựng hàng loạt trạm thu phí.

Thu phí tới… ruộng đồng

Ông Phan Thành Lâm – GĐ Cty TNHH Lâm Việt – cho biết, sắp tới Cty phải thay đổi ngành nghề kinh doanh, bởi hàng hóa từ Tây Nguyên đưa về vùng kinh tế trọng điểm phía nam không bán được. Ông Lâm nói: “Một khối gỗ caosu tại Gia Lai 400.000 đồng, bây giờ cước vận chuyển về Bình Dương lên 800.000 đồng, nhưng chỉ bán được 900.000 đồng là lỗ nặng. Bởi vậy các DN chế biến gỗ ở Bình Dương chỉ có thể mua nguyên liệu từ các vườn cây gần nhà máy, trong khi gỗ caosu bạt ngàn ở Tây Nguyên sắp tới chỉ biết… chặt làm củi”. Với các mặt hàng nông sản chủ lực của Tây Nguyên như càphê, mủ caosu, hồ tiêu, sắn, bắp… thì không thể đổ đi. Song chính người nông dân một nắng hai sương trên ruộng đồng sẽ phải gánh phí đường bộ. Bà Huỳnh Thị Ngọc – chủ DNTN Nông sản Hồng Hải (Gia Lai) – phân tích: “Khi QL14 chưa có trạm thu phí, cước một tấn nông sản từ Gia Lai về Đồng Nai là 600.0000 đồng, sắp tới ít nhất là trên 1 triệu đồng. Trong khi các đầu mối xuất khẩu ở Đồng Nai đâu có chịu tăng giá thu mua, bởi họ có thể mua hàng từ các tỉnh Đông Nam Bộ gần đó. Do vậy chúng tôi phải hạ giá mua của nông dân Gia Lai xuống, không có cách nào khác”.

Ai cũng biết trả phí BOT thì đường tốt hơn, phương tiện ít hao mòn, thời gian và nhiên liệu cũng ít hơn. Nhưng với mặt bằng kinh tế – xã hội còn thấp, hàng hóa vận chuyển xa mất khả năng cạnh tranh, không thể nói người dân Tây Nguyên – một trong những khu vực kém phát triển nhất nước – phấn khởi đi trên con đường này như một lãnh đạo Bộ GTVT phát biểu trên báo được. Ông Phan Thành Lâm nhắc lại: “Cứ để con đường cũ tôi đi, bán hàng còn có lãi. Giờ chở hàng đi con đường đẹp, xuống đến nơi giá thành tăng gấp đôi thì tôi bán cho ai nữa? Nếu không trả phí đi đường đẹp, chúng tôi chỉ có một con đường khác để đi, đó là nghỉ kinh doanh”. Tuy nhiên, chất lượng đường BOT cũng chưa hẳn đã tốt. Mới đây, tỉnh Đắc Nông đã thành lập một tổ công tác đặc biệt để giám sát dự án BOT, sau khi Bộ GTVT phát hiện các vấn đề về chất lượng thi công.

Đã can nhưng không được

Theo ông Đoàn Đức Lập – Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô Gia Lai: “Đoạn đường từ Gia Lai đến TPHCM khoảng 550km, có đến 10 trạm thu phí, bình quân cứ 50km một trạm là vi phạm quy định của Thủ tướng Chính phủ về khoảng cách giữa các trạm thu phí. Trong đó, 70km qua Gia Lai có 2 trạm, tức chỉ 35km/trạm”. Cũng theo ông Lập, nông sản của Kon Tum và Gia Lai khi đưa vào vùng kinh tế trọng điểm phía nam đã không cạnh tranh nổi với hàng cùng loại từ Đắc Lắc, Đắc Nông do phải vận chuyển qua nhiều trạm thu phí. Còn so với nông sản cùng loại ở các tỉnh Đông Nam Bộ thì càng… chào thua. Đó là chưa kể, cước phí chiếm 40% giá thành chỉ là nói chung, thực tế có những mặt hàng (như nguyên liệu gỗ vườn trồng) thì giá cước cao gấp đôi giá hàng. Cùng quan điểm, ông Lê Quang Mão – Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô Đắc Lắc – cho biết: “Trước đây 1 tấn nông sản đi TPHCM mất khoảng 400.000 – 450.000đ, bây giờ 800.000 – 900.000 đồng là tăng gấp rưỡi. Giá đầu ra không tăng, đương nhiên doanh nghiệp thu mua phải ép đầu vào, cuối cùng là nông dân chịu thiệt”.

Ông Trần Đức Thanh – Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế, Ban Chỉ đạo Tây Nguyên – nói: “Đoạn QL14 từ Gia Lai đến hết tỉnh Đắc Nông, vừa rồi có báo đưa tin 5 trạm thu phí là không đúng, chính xác là 6 trạm. Trong đó 150km qua tỉnh Đắc Nông có 3 trạm ở đầu, giữa và cuối tỉnh. Quá trình đầu tư BOT trên QL14 cũng có nhiều vấn đề. Về nguyên tắc phải đầu tư xong mới được thu phí, nhưng Tập đoàn Đức Long Gia Lai (chủ đầu tư dự án BOT QL14 đoạn qua tỉnh Đắc Nông) đòi thu phí ngay từ lúc khởi công, tất nhiên không ai cho phép”.

Cũng theo ông Thanh, nói trên phạm vi hẹp là khi BOT làm trên quốc lộ, người dân buộc phải đi qua vì không có con đường nào khác. Tây Nguyên vốn không có đường biển, đường sắt như các vùng miền khác, bởi vậy người dân càng không thể lựa chọn phương thức khác để đi lại, vận chuyển hàng hóa. “Mức thu phí cũng quá cao, có dự án được thu bằng 3,5 lần mức cơ bản tại Thông tư 90/2004/TT-BTC của Bộ Tài chính” – ông Thanh nói. Chính vì vậy, Ban Chỉ đạo Tây Nguyên vừa có văn bản kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ xem xét, bố trí nguồn vốn để mua lại một số dự án BOT trên QL14. Nhưng ngay từ đầu, nhằm giảm bớt các dự án BOT trên quốc lộ này, UBND tỉnh Đắc Nông đã đề nghị Bộ GTVT bố trí vốn trái phiếu chính phủ nâng cấp đoạn Cư Jút – Đắc Mil. Nhưng sau đó, bộ vẫn giao cho liên danh Toàn Mỹ 14 – Băng Dương đầu tư theo hình thức BOT để dựng thêm trạm thu phí.

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.