Biển Đông và tham vọng làm “trung gian hòa giải” của Campuchia

Trên tạp chí “Nhà ngoại giao” (The Diplomat) mới đây, tác giả Prashanth Parameswaran - biên tập viên chuyên mảng Đông Nam Á và các vấn đề an ninh khu vực châu Á, đã coi lời đề nghị làm trung gian hòa giải trong tranh chấp trên Biển Đông giữa Trung Quốc và các quốc gia có yêu sách trong ASEAN của Campuchia là một tham vọng rất gợi tò mò.

Biển Đông và tham vọng làm “trung gian hòa giải” của Campuchia

Shares

Campuchia cần hành động để chứng minh rằng mối quan hệ với Trung Quốc không phải trả giá bằng sự đoàn kết của ASEAN

Tuần qua, Bộ trưởng Ngoại giao Campuchia Hor Namhong cho biết Campuchia sẽ tiếp tục tìm kiếm vai trò trung gian hòa giải trong tranh chấp trên Biển Đông giữa Trung Quốc và các quốc gia có yêu sách trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Ông Hor Namhong nói: “Campuchia muốn làm trung gian để giảm bớt không khí căng thẳng giữa ASEAN và Trung Quốc, vì chúng tôi hiểu rằng sẽ không thể có giải pháp nếu như hai bên không nói chuyện với nhau”.

Theo ông Prashanth Parameswaran, “đối với những ai theo sát diễn biến trên Biển Đông cũng như khu vực Đông Nam Á, đề nghị làm trung gian hòa giải của Campuchia trong vấn đề Biển Đông quá thực rất gợi tò mò. Campuchia không phải một bên tranh chấp trên Biển Đông, và hòa giải là một công việc đòi hỏi cao, ngay cả đối với những quốc gia đi đầu trong ASEAN như Indonesia.

Hơn nữa, ASEAN và Trung Quốc thất bại trong việc đạt được tiến triển trong vấn đề Biển Đông chưa bao giờ là vì không “nói chuyện với nhau” như ông Hor Namhong đã nói. Lý do thực sự là Trung Quốc đã cố tình trì hoãn, “ngáng chân” các biện pháp có tính ràng buộc như Bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC), cũng như có các nỗ lực gây nhiễu loạn và phá rối, phá hoại sự đoàn kết ASEAN, ngăn cản việc đạt được một giải pháp chung mang tính xây dựng.

Hơn ai hết, ông Hor Namhong nên là người hiểu rõ điều này. Bởi vì chính ông đã chủ trì Hội nghị Cấp cao ASEAN năm 2012 trong thời gian Campuchia làm Chủ tịch luân phiên của ASEAN, chứng kiến thất bại chưa từng có của ASEAN khi không đưa ra được Tuyên bố chung. Sự từ chối khó hiểu của ông Hor Namhong đối với đề nghị thống thiết dễ hiểu của một số thành viên chủ chốt của ASEAN về việc đưa vấn đề bãi cạn Scarborough (đã bị Trung Quốc dùng thủ đoạn giành quyền kiểm soát từ tay Philippines từ tháng 6/2012 – NV) vào Tuyên bố chung khi đó không phải là cách hành xử mà một “trung gian hòa giải tiềm năng” nên làm.



Những nhận định sau đó cho rằng Campuchia đã đồng lõa với Bắc Kinh, trong đó có cả cáo buộc Phnom Penh đã đưa bản dự thảo Tuyên bố chung cho Trung Quốc xem trước, đã làm xói mòn lòng tin trong ASEAN. Các tuyên bố của Campuchia sau thảm họa đó cũng không hề giúp trấn an dư luận. Thủ tướng Hun Sen đã đưa ra những nhận xét cho rằng Biển Đông là vấn đề giữa các nước yêu sách và Trung Quốc chứ không phải vấn đề ảnh hưởng đến toàn bộ ASEAN. Nếu cơ chế quyết định của ASEAN cứ phải là dựa trên sự đồng thuận của tất cả 10 thành viên thì tổ chức này không thực sự có chung một lập trường về Biển Đông, do sự khác biệt của Campuchia”.

Ông Prashanth Parameswaran cho rằng: “với tất cả những điều này, thật khó để tưởng tượng Campuchia sẽ trở thành trung gian hòa giải trong tranh chấp Biển Đông”.

Tuy nhiên, biên tập viên của “Nhà ngoại giao” cũng đưa ra gợi ý: “Nếu muốn trở nên hữu ích, Campuchia có thể thể bắt đầu với một vài bước đi khiêm tốn: Đầu tiên, Campuchia có thể làm theo một số nước trong ASEAN công khai thừa nhận thực tế rằng Biển Đông ảnh hưởng đến toàn khu vực và do đó đòi hỏi một phản ứng khu vực ở một mức độ nhất định. Thứ hai, Campuchia có thể hành động theo hướng chứng minh với các nước thành viên ASEAN và cộng đồng quốc tế nói chung rằng mối quan hệ giữa Phnom Penh và Bắc Kinh không phải trả bằng cái giá là sự đoàn kết của ASEAN.

Việc này sẽ ý nghĩa nhiều hơn là những tuyên bố nhạt nhẽo sau các sự kiện nhất định. Chẳng hạn, các quan chức Campuchia nên kêu gọi sớm có kết luận về COC và thông qua một số cuộc họp giữa Campuchia và Trung Quốc, kêu gọi Bắc Kinh làm điều tương tự”.

Cuối cùng, tác giả Prashanth Parameswaran kết luận: “Sự gián đoạn đối với hòa bình và nguy cơ bất ổn định ở khu vực sẽ ngăn cản tất cả các nước Đông Nam Á, bao gồm cả Campuchia, trên con đường hiện thực hóa thịnh vượng chung – vốn là kết quả của mối quan hệ với các quốc gia khác nhau, trong đó có cả Trung Quốc. Thay vì “đeo đuổi” tham vọng làm người hòa giải, Campuchia nên thực hiện những bước đi đơn giản này. Điều đó mới giúp nhiều hơn cho việc khôi phục uy tín của Phnom Penh và thuyết phục các nhà quan sát rằng Campuchia cam kết tích cực để mang lại tiến triển trong vấn đề Biển Đông, chứ không phải là cản trở”.

Shares

24 queries in 1.574 seconds.