Biển Đông: Sách lược cầm chân Trung Quốc của Việt Nam

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) và thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc tại Đại Lễ Đường Nhân Dân ở Bắc Kinh, ngày 13/09/2016. REUTERS/Lintao Zhang

Biển Đông: Sách lược cầm chân Trung Quốc của Việt Nam

Từ ngày 10 đến 15/09/2016, thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc công du Trung Quốc trong một bối cảnh được cho là không mấy thuận lợi cho Hà Nội trong tranh chấp Biển Đông với Trung Quốc. Trong tình hình đó, Việt Nam đã cố gắng giải tỏa áp lực từ phía Trung Quốc, đặc biệt trong lãnh vực kinh tế, đồng thời tìm cách bảo vệ chủ quyền của mình tại khu vực Biển Đông đang bị Bắc Kinh tranh chấp dữ dội.

Khi đón tiếp thủ tướng Việt Nam, Trung Quốc đã tỏ thái độ rất hòa hoãn, và giới quan sát đặc biệt chú ý đến lời khuyến dụ của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhân cuộc tiếp xúc với thủ tướng Việt Nam hôm 13/09, kêu gọi Hà Nội giải quyết vấn đề Biển Đông bằng đàm phán song phương vì lẽ « lợi ích chung giữa hai nước lớn hơn rất nhiều so với những bất đồng ».

Trước đó, trong cuộc họp với đồng nhiệm Việt Nam, thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường cũng cho rằng hai nước nên nghiêm túc thực hiện những gì đã được đồng thuận ở cấp cao, «quản lý và kiểm soát các tranh chấp, xúc tiến hợp tác hàng hải » để « cùng duy trì ổn định trên biển ».

Hòa hoãn trong lời lẽ, hung hăng trong hành động

Tất cả những lời lẽ trên đây đều rất hòa dịu, không thấy nói gì đến thực tế trên Biển Đông là bất chấp phán quyết của Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye ngày 12/07/2016, phủ nhận hoàn toàn các cơ sở pháp lý của đường lưỡi bò, Trung Quốc vẫn áp đặt các yêu sách thái quá của họ, ra sức thị uy bằng những cuộc tập trận trên không và trên biển, tiếp tục thúc đẩy tiến trình quân sự hóa các đảo nhân tạo mà họ đã bồi đắp tại khu vực Trường Sa, trong đó có nhiều đảo đã dùng võ lực chiếm lấy từ tay Việt Nam.

Trả lời phỏng vấn của Ban Việt Ngữ RFI, về thông điệp mà Trung Quốc muốn gởi tới Việt Nam nhân dịp trải thảm đỏ đón tiếp thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, giáo sư Ngô Vĩnh Long, chuyên gia về Biển Đông tại Đại Học Maine (Hoa Kỳ) nêu bật dụng tâm chiêu dụ và hù dọa của Bắc Kinh :

Ngô Vĩnh Long : Thông điệp của Trung Quốc đối với hồ sơ Biển Đông là Việt Nam không nên thừa thắng xông lên. Nếu chịu nhịn nhục thì Trung Quốc sẽ không những tiếp tục hợp tác trong các lãnh vực kinh tế và thương mại, mà còn tăng viện trợ (…)

Còn không thì Trung Quốc sẽ tiếp tục làm áp lực Việt Nam từ nhiều phía, như từ Campuchia, Lào, Nga, v.v., cũng như từ ngay các cơ sở của Trung Quốc tại Việt Nam.

“Để cho Trung Quốc không có cớ leo thang”

Đối với giáo sư Ngô Vĩnh Long, Việt Nam không rơi vào bẫy của Trung Quốc, vẫn đẩy mạnh chiến dịch ngoại giao để tìm hậu thuẫn từ các nước khác nhưng tiếp tục tránh không cho Trung Quốc có cớ để leo thang.

Ngô Vĩnh Long : Trên lãnh vực đối ngoại, Việt Nam đã có những cố gắng như nâng cấp quan hệ với Ấn Độ, vận động Singapore để qua đó làm áp lực các nước khác trong ASEAN, và tăng cường hợp tác với Pháp để kéo các nước khác ở Âu Châu ngày càng tham gia vào hồ sơ Biển Đông và an ninh khu vực Đông Nam Á.

Trong thời điểm hiện tại thì Việt Nam chỉ muốn hoạt động cầm chừng để phòng hờ và để cho Trung Quốc không có cớ leo thang. Ngoài việc để cho Trung Quốc có thời gian điều chỉnh chính sách bắt nạt của mình đối với các nước trong khu vực, Việt Nam cũng muốn mua thời gian để giải quyết các vấn đề nội bộ đang càng ngày càng căng thẳng và khó khăn.

Thái đô rất ngoại giao của Việt Nam đối với Trung Quốc có thể nói là nhằm hóa giải ba nhân tố được cho là có thể bất lợi cho Việt Nam trong việc tranh thủ dư luân quốc tế chống lại các yêu sách chủ quyền rộng khắp của Trung Quốc tại Biển Đông.

3 bất lợi: ASEAN bất lực, Philippines đổi hướng, Mỹ phân tâm ?

Giới phân tích thường nhắc đến ba yếu tố, mà gần đây nhất là việc Bắc Kinh đã dùng các thủ đoạn hậu trường và đã thành công trong việc khóa miệng ASEAN, không cho nhắc đến phán quyết quốc tế về Biển Đông, cho dù đó là một sự kiện tối quan trọng cho an ninh khu vực.

Nhân tố thứ hai là việc Tân tổng thống Philippines, nước đứng mũi chịu sào trong vụ kiện Trung Quốc ra trước quốc tế lại bất ngờ bắn đi những tín hiệu hòa dịu về phía Bắc Kinh, trong lúc lại có một số thái độ cứng rắn hơn đối với Mỹ, nước đã hết sức hậu thuẫn cho Manila trong việc chống đỡ sức ép đến từ Bắc Kinh trên vấn đề Biển Đông trong thời gian trước đây.

Nhân tố thứ ba là sự kiện nước Mỹ, vào thời điểm này, cũng đã có vẻ tránh gây căng thẳng với Bắc Kinh, một động thái rất dễ hiểu khi ta biết rằng Hoa Kỳ đang trong thời kỳ tranh cử tổng thống, và chính quyền mãn nhiệm thường tránh có những động thái có khả năng gây trở ngại cho chính quyền kế nhiệm.

Tuy nhiên, đối với giáo sư Ngô Vĩnh Long, không nên xem các nhân tố đó là hoàn toàn bất lợi cho Việt Nam.

Ngô Vĩnh Long : Tôi thì lạc quan hơn. Trước hết tôi không nghĩ Philippines càng ngày càng ngã về Trung Quốc. Tổng thống Duterte có thể ăn nói rất lỗ mãng và hàm hồ, nhưng ông ta cũng nói rõ rằng Philippines sẽ đàm phán với Trung Quốc để làm tốt quan hệ song phương, nhưng dựa trên phán quyết của Toà Án Trọng Tài Thường Trực.

Tôi nghĩ rằng Philippines sẽ không thể để cho Trung Quốc chiếm toàn bộ khu vực Scarborough, rộng khoảng 150 dặm vuông, vì như thế sẽ ngăn chặn tất cả lưu thông từ phía nam qua eo biển Malacca lên đến Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật qua giữa đất liền của Philippines và Scarborough (…)

Thái độ dường như hững hờ của Duterte trong hiện tại cũng như sự bất lực của ASEAN như là một hiệp hội nói chung, lại càng làm tăng giá trị của Việt Nam, một phần là vì Việt Nam có bờ biển và khu đặc quyền kinh tế dài nhất trong khu vực Biển Đông cho nên ảnh hưởng của sự đe doạ an ninh ở Biển Đông là lớn nhất đối với Việt Nam.

Về phía Mỹ, thái độ có vẻ bất quan tâm trong hiện tại thật ra có hai điều tích cực. Trước hết là để cho Trung Quốc có thời gian hạ hoả, sau đó, nếu Trung Quốc vẫn không thượng tôn luật pháp quốc tế và tiếp tục đe doạ an ninh ở Biển Đông thì sau bầu cử ở Mỹ, chính quyền mới sẽ có cớ mà chứng minh cho dân chúng họ, cũng như đối với dư luận của thế giới, rằng vai trò của Mỹ trong vấn đề bảo vệ luật pháp quốc tế và an ninh trên biển là tối quan trọng.

Nhìn chung, giáo sư Ngô Vĩnh Long cho rằng trong giai đoạn sắp tới, Việt Nam cần phải tiếp tục đẩy mạnh các nỗ lực vận động quốc tế và khu vực góp sức cùng Việt Nam trong việc bảo vệ an ninh tại Biển Đông và nhất là phát huy việc tôn trọng luật pháp quốc tế trên biển, điều mà Trung Quốc đang chứng tỏ là họ coi thường.

Theo RFI

Shares

Đất Việt là nơi tự do bày tỏ ý kiến, không có chế độ kiểm duyệt. Rất mong nhận được ý kiến của độc giả.

39 queries in 2.734 seconds.